યા ત્વદ્વિનિંદાશ્રવણાત્તૃણીચક્રે સ્વજીવિતમ્
જે સ્ત્રીએ તારી નિંદા સાંભળી પોતાનું જીવન ઘાસફૂસ જેટલું માન્યું,
સત્યં મુને સતી દેવી તૃણીચક્રે સ્વજીવિતમ્
હા ઋષિ, સતી દેવીયે પોતાનું જીવન ખરેખર ઘાસફૂસ સમાન ગણ્યું.
રુદ્રશ્ચાતીવરુદ્રોભૂદ્બહુકોપાગ્નિદીપિતઃ
અને રુદ્ર તો અત્યંત ક્રોધથી ભરાઈ ગયા, અનેક ગુસ્સાના અગ્નિથી પ્રજ્વલિત થયા.
પ્રત્યક્ષઃ પ્રતિમાકારઃ કાલમૃત્યુપ્રકંપનઃ
તેઓ સામે આવી ભયાનક રૂપે પ્રગટ થયા, કે કાળ અને મૃત્યુ પણ કંપી ઉઠ્યા.
આજ્ઞાં દેહિ પિતઃ કિં તે કરવૈ દાસ્યમુત્તમમ્ 4.2.89.
પિતા, આજ્ઞા આપો—હું તમારી માટે કઈ શ્રેષ્ઠ સેવા કરું?
પિબામિ ચાર્ણવાન્સપ્તાપ્યેકેન ચુલુકેન વૈ
હું તો એક જ મુઠીથી સાતેય સમુદ્ર પી જઉં.
ત્વદાજ્ઞયા નયામીશ વિનિમય્ય સ્વહેલયા
હે ઈશ્વર, તમારી આજ્ઞાથી હું એ કામ સહેલાઈથી પૂરૂં કરી દઈશ.
અપિ વૈકુંઠનાથશ્ચેત્તત્સાહાય્યં કરિષ્યતિ
જોઈએ તો વૈકુંઠના સ્વામી પણ આ કાર્યમાં મદદ કરશે.
દનુજા દિતિજાઃ કે વૈ વરા કારણદુર્બલાઃ
દૈત્ય અને દિતિના પુત્રો કોણ છે? એ所谓 મહાન તો નામના જ છે, કારણથી તો એ બહુ નબળા છે.
કાલં બધ્નામિ વા સંખ્યે મૃત્યોર્વા મૃત્યુમર્થયે
હું યુદ્ધમાં સમયને જ બાંધી દઉં કે મૃત્યુને જ મૃત્યુ આપું?
ત્વદ્બલેન મહેશાન ન કોપિ સ્થૈર્યમેષ્યતિ
હે મહેશાન, તમારી શક્તિથી કોઈ પણ સ્થિર રહી શકે તેમ નથી.
કદલીદલવદ્વાતાદ્વેપતે સરસાતલમ્
કેરીના પાન પર પવનથી સરોવરનું પાણી જેમ કંપે છે, એમ બધું ધ્રૂજતું હોય છે.
કિં બહૂક્તેન દેહ્યાજ્ઞાં મમાસાધ્યં ન કિંચન
શુ બહુ બોલવું? મને આજ્ઞા આપો, મારા માટે કંઈ અશક્ય નથી.
ઇતિ પ્રતિજ્ઞાં તસ્યેશઃ શ્રુત્વા કૃતમમન્યત
એના વચન સાંભળી ભગવાને એ કામ થઈ ગયું એવું માન્યું.
મહાવીરોસિ રે ભદ્ર મમ સર્વગણેષ્વિહ 4.2.89.
હે શુભ, મારા બધા ગણા વચ્ચે તું મહાન વીર છે.
કુરુ મે સત્વરં કાર્યં દક્ષયજ્ઞં ક્ષયં નય
મારો કામ તું તરત પૂરું કર, દક્ષનું યજ્ઞ નાશ કરી નાખ.
તે ત્વયાપ્યવમંતવ્યા વ્રજ પુત્ર શુભોદય
ત્યાંના બધા તારે અવગણવા યોગ્ય છે; હે પુત્ર, શુભ ફળ સાથે જા.
હરં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય જગ્મિવાનતિરંહસા
હરનું પરિભ્રમણ કરીને, તે વિલંબ વિના રવાના થયો.
શતકોટિમિતાનુગ્રાન્ગણાનન્ન્યાનવાસૃજત્
એણે અન્ય ભયાનક ગણા, જેની સંખ્યા કરોડો હતી, મુક્ત કર્યા.
કેચિત્તદનુગા જાતાઃ કેચિત્તત્પાર્શ્વગા યયુઃ
કેટલાંક એના અનુયાયી બન્યા, તો કેટલાંક એના બાજુએ ગયા.
શૃંગાગ્રાણિ ગિરીણાં ચ કૈશ્ચિદુત્પાટિતાનિ વૈ
કેટલાએ પર્વતોની ટોચો ઉખેડી નાખી.
ઉત્પાટ્ય મહતો વૃક્ષાન્કેચિત્પ્રાપ્તા મખાંગણમ્
કેટલાએ મોટા વૃક્ષો ઉખેડી યજ્ઞસ્થળ સુધી પહોંચી ગયા.
મંડપં ધ્વંસયામાસુઃ કેચિત્ક્રોધોદ્ધુરાગણાઃ અભક્ષયન્હવીંષ્યન્યે પૃષદાજ્યં પપુઃ પરે
કેટલાંક ક્રોધથી મંડપ તોડવા લાગ્યા, બીજાએ હવનના ભોગ ખાધા, તો કેટલાએ ઘી પીધું.
દધ્વંસુરન્નરાશીંશ્ચ કેચિત્પર્વતસન્નિભાન્
કેટલાએ પર્વત જેટલા મોટા મનુષ્યોના ઢગલા સળગાવી દીધા.
કેચિત્પક્વાન્નપુષ્ટાંગા યજ્ઞપાત્રાણ્યચૂર્ણયન્ 4.2.89.૪૦ વ્યભજઞ્છકટાન્કેચિત્પશૂન્કેચિદજીગિલન્
કેટલાં, પકાવાન ખાઈને તગડા થયા હતા, એણે યજ્ઞપાત્રો તોડી નાખ્યા; બીજાએ ગાડાં ફોડી નાખ્યા, તો કેટલાએ પશુઓ ગળી લીધા.
સ્વયં પરિદધુશ્ચાન્યે દુકૂલાનિ મુદા યુતાઃ
બીજાઓ આનંદથી પોતે જ સુંદર વસ્ત્રો પહેરી લીધા.
એકેન ચ ભગો દેવઃ પશ્યંશ્ચક્રે વિલોચનઃ
એ એક જ ભાગથી દેવતાએ નજર કરતાં એક આંખ બનાવી.
યજ્ઞઃ પલાયિતો દૃષ્ટઃ કેનચિન્મૃગરૂપધૃક્
યજ્ઞે હરણના રૂપમાં ભાગતો જોઈને કોઈએ તેને જોઈ લીધો.
એકઃ સરસ્વતીં યાંતીં દૃષ્ટ્વા નિર્નાસિકાં વ્યધાત્
એકએ સરસ્વતીને જતા જોઈ અને તેની નાક કાપી નાખી.
અર્યમ્ણો બાહુયુગલં તથોત્પાટિતવાન્પરઃ
બીજાએ અર્યમાનો બન્ને હાથ ખેંચી કાઢ્યા.