અદ્ય સપ્તદશો યોગો વિયોગોદ્ય તનોઽશુભઃ
આજે સત્તરમો સંયોગ છે; આજે થતો વિયોગ શુભ નથી.
મા ગા દેવિ ગતાદ્ય ત્વં નહિ દ્રક્ષ્યસિ માં પુનઃ
હે દેવી, આજે જશો નહીં; તમે મને ફરીથી જોઈ શકશો નહીં.
તદા તન્વંતરેણાપિ કરિષ્યે તવ દાસતામ્
પછી પણ, આ શરીર વિના પણ, હું તમારો સેવક બનીને રહીશ.
પરિક્ષુબ્ધમનોવૃત્તિં સ્ત્રિયં વા પુરુષં તુ વા 4.2.88.
સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, જેમનું મન ઉથલપાથલ થાય છે—
પરં ન દેવિ ગંતવ્યં મહામાનધનેચ્છુભિઃ
હે દેવી, મહાન માન કે ધન ઇચ્છાથી આગળ જવું યોગ્ય નથી.
યથા સિંધુગતા સિંધુર્ન પુનઃ પરિવર્તતે
જેમ નદી સાગરમાં પહોંચી જાય પછી પાછી ફરે નહીં.
તથા ત્વમેવ મે નાથો ભવિષ્યસિ ભવાંતરે
એવી જ રીતે, બીજાં જન્મમાં પણ તું જ મારો રક્ષક બનશે.
ઇત્યુક્ત્વા નિર્યયૌ દેવી કોપાંધીકૃતલોચના
આવું કહીને, દેવી ગુસ્સાથી આંખે અંધ બનીને બહાર નીકળી ગઈ.
ન નનામ મહાદેવં ન ચ ચક્રે પ્રદક્ષિણમ્
તે મહાદેવને નમસ્કાર ન કર્યો અને ન તો પ્રદક્ષિણા કરી.
અપ્રણમ્ય મહેશાનમકૃત્વાપિ પ્રદક્ષિણમ્
મહેશાનને વંદન કર્યા વિના અને પ્રદક્ષિણા કર્યા વિના,
તયા ચરણચારિણ્યા રાજ્ઞ્યા ત્રિભુવનેશિતુઃ
પગે ચાલતી એ રાણી ત્રણેય લોકના સ્વામી પાસે થી દૂર થઈ ગઈ.
દેવોપિ તાં સતીં યાંતીં દૃષ્ટ્વા ચરણચારિણીમ્
દેવતાએ પણ, પગે ચાલતી સતીને જતા જોઈ,
ગણા વિમાનં નયત મનઃપવનચક્રિણમ્
પાર્ષદોને કહ્યું: 'મન અને પવનથી ચાલતું વિમાન લાવો.'
મહાવાતપતાકં ચ મહાબુદ્ધ્યક્ષલક્ષિતમ્ 4.2.88.
તેમાં મોટાં પવનમાં ફરકતાં ધ્વજાં હતાં અને મહાન બુદ્ધિ તથા પાશા-ફાંસના ચિહ્નો હતાં.
[http://vedastudy.tripod.com/pur_index25/ratha.htm રથોપરિ ટિપ્પણી] છત્રીભૂતૌ ચ યત્રસ્તઃ સૂર્યાચંદ્રમસાવપિ
એ રથ પર, સૂર્ય અને ચંદ્ર છત્ર બનીને ઊભાં હતાં.
ધૂઃ સ્વયં ચાપિ ગાયત્રી રજ્જવસ્તક્ષકાદયઃ
ત્યાં ગાયત્રી સ્વયં, દોરડા, કટારી અને બીજા સાધનો સાથે યોક બની હતી.
અંગાનિ રક્ષકા યત્ર વરૂથશ્છંદસાં ગણઃ
એ રથના અંગો રક્ષક હતા અને છંદોના સમૂહે રક્ષણનું વલય બનાવ્યું હતું.
દેવ્યા સનાથં તં કૃત્વા વિમાનં પાર્ષદા દિવિ
દેવીના રક્ષણથી ભરેલું એ વિમાન તૈયાર કરીને, પાર્ષદોએ તેને આકાશમાં લઈ ગયા.
સા ક્ષણં ત્ર્યક્ષરમણી વીક્ષ્ય દક્ષસભાંગણમ્
ત્ર્યક્ષરપ્રિયાએ ક્ષણ માટે દક્ષની સભા તરફ નજર કરી.
અવિશદ્ યજ્ઞવાટં ચ ચકિતંરક્ષિ વીક્ષિતા
તે યજ્ઞવાટમાં પ્રવેશી નહીં, ચિંતિત રક્ષકો સાથે ચારે બાજુ જોયું.
સભર્તૃકાશ્ચ ભગિનીર્નવાલંકૃતિશાલિનીઃ
તેને પોતાની બહેનો, નવા આભૂષણોથી શોભાયમાન, તેમના પતિઓ સાથે દેખાઈ.
અચિંતિતા ત્વનાહૂતા વિમાનાદ્ધરવલ્લભા
ન આમંત્રણ મળ્યું, ન વિચારાયું, છતાં હરપ્રિયાએ વિમાનમાંથી નીચે ઊતર્યું.
અસંભાષ્યા પિતાઃ સર્વા ગતા દક્ષાંતિકં સતી
કોઈ પિતાઓ સાથે વાત કર્યા વિના, સતી સીધી દક્ષ પાસે ગઈ.
કથં નાહં સમાહૂતા યથૈતા મે સહોદરાઃ ।। 4.2.88.
'મારી જેમ જ મારી બહેનોને આમંત્રણ મળ્યું, તો મને કેમ બોલાવાઈ નહીં?'
અયં તે ન મનાગ્દોષો દોષ એષ મમૈવ હિ
આ તારી કોઈ ખોટ નથી; ખરેખર, આ ખોટ તો મારી જ છે.
તાદૃગ્વિધાય યત્પત્યે મયા દત્તાજ્ઞબુદ્ધિના
એવી રીતે વર્તી, મેં મારી સમજ અને આજ્ઞાથી તને પતિને આપી દીધી.
તદા કથમદાસ્યં ત્વાં તસ્મૈ માયાસ્વરૂપિણં
પછી, હું તને એ માયાવાળાને કેવી રીતે આપી શકી હોત?
પિતામહેન બહુધા વર્ણિતોસૌ મમાગ્રતઃ
પિતામહે મારા આગળ તેને અનેક રીતે વર્ણન કર્યો હતો.
શ્રીકંઠોસૌ મહેશોઽસૌ સર્વજ્ઞોસૌ વૃષધ્વજઃ
એ શ્રીકંઠ છે, એ મહેશ છે, એ સર્વજ્ઞ છે, એ વૃષધ્વજ છે.
વાક્યાચ્છતધૃતેસ્તસ્માત્તસ્મૈ દત્તા મયાનઘે
હે નિર્દોષે, શતભુજના વચનથી મેં તને તેને સોંપી દીધી.