એતત્સૃજામિ પામ્યદ્મિ ત્વલ્લીલાપ્રેરિતોંગને
હે પ્રिये, તમારી લીલાથી પ્રેરિત થઈને હું આ બધું સર્જું છું અને પોષણ કરું છું.
શિવા શિવોદિતં ચેતિ શ્રુત્વાપ્યાહ મહેશ્વરમ્
શિવજીના વચન સાંભળી દેવી મહાદેવને ઉત્તર આપ્યો.
મનો મે ચરણદ્વંદ્વે તવ સ્થાસ્યતિ નિશ્ચલમ્
મારું મન તમારા ચરણોમાં અડગ રહેશે.
શંભુઃ કાત્યાયનીવાક્યામિતિ શ્રુત્વા તદાબ્રવીત્ 4.2.88.
કાત્યાયનીના આ વચન સાંભળી શંભુએ પછી કહ્યું.
મચ્છક્તિ ધારિણી ત્વં વા સૃજૈવાન્યાં ક્રતુક્રિયામ્
તમે મારી શક્તિ ધારણ કરો છો, તેથી બીજું યજ્ઞકર્મ કરી શકો છો.
અન્યાનાશુ વિધેહિ ત્વમૃષીનાર્ત્વિજ્યકર્મણિ
તમે ઝડપથી ઋષિઓ માટે યજ્ઞકર્મ માટે અન્ય પુરોહિતો નિમણૂક કરો.
પિતુર્યજ્ઞોત્સવો નાથ દ્રષ્ટવ્યોઽત્ર મયા ધ્રુવમ્
હે નાથ, અહીં મને પિતાજીનો યજ્ઞોત્સવ નિહાળવો જ પડશે.
કઃ પ્રતીપયિતું શક્તશ્ચેતો વા જલમેવ વા
કોણ વિરોધ કરી શકે? મન કે પાણી પણ નહીં.
નિશમ્યેતિ પુનઃ પ્રાહ સર્વજ્ઞો ભૂતનાયકઃ
આ સાંભળી સર્વજ્ઞ ભૂતનાથ ફરી બોલ્યા.
અદ્ય પ્રાચીં યિયાસું ત્વાં વારયેત્પંગુવાસરઃ
આજે દિવસ શુભ નથી; લંગડા માણસની જેમ કોઈ તમારો પૂર્વ દિશામાં જવાનો માર્ગ રોકી શકે.
અદ્ય સપ્તદશો યોગો વિયોગોદ્ય તનોઽશુભઃ
આજે સત્તરમો સંયોગ છે; આજે થતો વિયોગ શુભ નથી.
મા ગા દેવિ ગતાદ્ય ત્વં નહિ દ્રક્ષ્યસિ માં પુનઃ
હે દેવી, આજે જશો નહીં; તમે મને ફરીથી જોઈ શકશો નહીં.
તદા તન્વંતરેણાપિ કરિષ્યે તવ દાસતામ્
પછી પણ, આ શરીર વિના પણ, હું તમારો સેવક બનીને રહીશ.
પરિક્ષુબ્ધમનોવૃત્તિં સ્ત્રિયં વા પુરુષં તુ વા 4.2.88.
સ્ત્રી હોય કે પુરુષ, જેમનું મન ઉથલપાથલ થાય છે—
પરં ન દેવિ ગંતવ્યં મહામાનધનેચ્છુભિઃ
હે દેવી, મહાન માન કે ધન ઇચ્છાથી આગળ જવું યોગ્ય નથી.
યથા સિંધુગતા સિંધુર્ન પુનઃ પરિવર્તતે
જેમ નદી સાગરમાં પહોંચી જાય પછી પાછી ફરે નહીં.
તથા ત્વમેવ મે નાથો ભવિષ્યસિ ભવાંતરે
એવી જ રીતે, બીજાં જન્મમાં પણ તું જ મારો રક્ષક બનશે.
ઇત્યુક્ત્વા નિર્યયૌ દેવી કોપાંધીકૃતલોચના
આવું કહીને, દેવી ગુસ્સાથી આંખે અંધ બનીને બહાર નીકળી ગઈ.
ન નનામ મહાદેવં ન ચ ચક્રે પ્રદક્ષિણમ્
તે મહાદેવને નમસ્કાર ન કર્યો અને ન તો પ્રદક્ષિણા કરી.
અપ્રણમ્ય મહેશાનમકૃત્વાપિ પ્રદક્ષિણમ્
મહેશાનને વંદન કર્યા વિના અને પ્રદક્ષિણા કર્યા વિના,
તયા ચરણચારિણ્યા રાજ્ઞ્યા ત્રિભુવનેશિતુઃ
પગે ચાલતી એ રાણી ત્રણેય લોકના સ્વામી પાસે થી દૂર થઈ ગઈ.
દેવોપિ તાં સતીં યાંતીં દૃષ્ટ્વા ચરણચારિણીમ્
દેવતાએ પણ, પગે ચાલતી સતીને જતા જોઈ,
ગણા વિમાનં નયત મનઃપવનચક્રિણમ્
પાર્ષદોને કહ્યું: 'મન અને પવનથી ચાલતું વિમાન લાવો.'
મહાવાતપતાકં ચ મહાબુદ્ધ્યક્ષલક્ષિતમ્ 4.2.88.
તેમાં મોટાં પવનમાં ફરકતાં ધ્વજાં હતાં અને મહાન બુદ્ધિ તથા પાશા-ફાંસના ચિહ્નો હતાં.
[http://vedastudy.tripod.com/pur_index25/ratha.htm રથોપરિ ટિપ્પણી] છત્રીભૂતૌ ચ યત્રસ્તઃ સૂર્યાચંદ્રમસાવપિ
એ રથ પર, સૂર્ય અને ચંદ્ર છત્ર બનીને ઊભાં હતાં.
ધૂઃ સ્વયં ચાપિ ગાયત્રી રજ્જવસ્તક્ષકાદયઃ
ત્યાં ગાયત્રી સ્વયં, દોરડા, કટારી અને બીજા સાધનો સાથે યોક બની હતી.
અંગાનિ રક્ષકા યત્ર વરૂથશ્છંદસાં ગણઃ
એ રથના અંગો રક્ષક હતા અને છંદોના સમૂહે રક્ષણનું વલય બનાવ્યું હતું.
દેવ્યા સનાથં તં કૃત્વા વિમાનં પાર્ષદા દિવિ
દેવીના રક્ષણથી ભરેલું એ વિમાન તૈયાર કરીને, પાર્ષદોએ તેને આકાશમાં લઈ ગયા.
સા ક્ષણં ત્ર્યક્ષરમણી વીક્ષ્ય દક્ષસભાંગણમ્
ત્ર્યક્ષરપ્રિયાએ ક્ષણ માટે દક્ષની સભા તરફ નજર કરી.
અવિશદ્ યજ્ઞવાટં ચ ચકિતંરક્ષિ વીક્ષિતા
તે યજ્ઞવાટમાં પ્રવેશી નહીં, ચિંતિત રક્ષકો સાથે ચારે બાજુ જોયું.