જડાન્યપિ ચ બીજાનિ કાલં સંપ્રાપ્યવાત્મનઃ 4.2.87.
નિષ્ક્રિય બીજ પણ યોગ્ય સમય આવે ત્યારે પોતાનું સ્વરૂપ દેખાડે છે.
આદિદેશ સમીપસ્થાનાલોક્ય પરિતસ્ત્વિતિ 4.2.87.
તેણે આજુબાજુ જોઈને નજીક ઉભેલા લોકોને આદેશ આપ્યો.
બ્રહ્મઘોષેણ તારેણ વ્યોમશબ્દગુણં સ્ફુટમ્ 4.2.87.
બ્રહ્મનાદના સ્વરે આકાશના ધ્વનિનું ગુણ સ્પષ્ટ રીતે પ્રગટ થયું.
વિદ્યાધરૈર્નનંદે ચ વસુધા વવૃધે ભૃશમ્ ઇત્થં પ્રવૃત્તેઽથ મુનિઃ કૈલાસં નારદો યયૌ
વિદ્યાધરોથી ધરા ખૂબ આનંદિત થઈ અને ફૂલી ઉઠી; આમ બધું બન્યું ત્યારે મુનિ નારદ કૈલાસ પર ગયા.
અગસ્ત્ય ઉવાચ શિવલોકં સમાસાદ્ય મુનિના બ્રહ્મસૂનુના
અગસ્ત્ય બોલ્યા: બ્રહ્માના પુત્ર એવા મુનિ શિવલોકમાં પહોંચ્યા.
સ્કંદ ઉવાચ શૃણુ કુંભજ વક્ષ્યામિ નારદેન મહાત્મના
સ્કંદ બોલ્યા: કુંભજ, હવે હું તને મહાત્મા નારદે જે કહ્યું તે કહું છું, સાંભળ.
મુનિર્ગગનમાર્ગેણ પ્રાપ્ય તદ્ધામ શાંભવમ્
મુનિ આકાશમાર્ગે જઈને શંભુનું ધામ પહોંચ્યા.
તદુદ્દિષ્ટાસનં ભેજે પશ્યંસ્તત્ક્રીડનં પરમ્
તેમણે જે આસન બતાવાયું હતું તે ધારણ કર્યું અને તે પરમ વિહાર નિહાળતા બેઠા.
તદૌત્સુક્યેન સ મુનિઃ પ્રેર્યમાણ ઉવાચ હ નારદ ઉવાચ દેવદેવ તવ ક્રીડાખિલં બ્રહ્માંડગોલકમ્
પછી ઉત્સુકતાથી પ્રેરાઈ મુનિ બોલ્યા—નારદ બોલ્યા: દેવોના દેવ, તમારો આખો વિહાર તો આખું બ્રહ્માંડ છે.
કૃષ્ણાઃ કૃષ્ણેતરા યા વૈ તિથયસ્તાશ્ચ સારિકાઃ
કાળી અને અકાળી એવી તિથિઓ એ વિહારમાં પંખીઓ છે.
સૃષ્ટિપ્રલય સંજ્ઞૌ દ્વૌ ગ્લહૌ જયપરાજયૌ
સૃષ્ટિ અને પ્રલય એ બે ચાલો છે, અને જીત-હાર એ જ છે.
ભવતોઃ ખેલસમયો યઃ સા સ્થિતિરુદાહૃતા
તમારા બંને વચ્ચે જે રમણ સમય છે, તેને જ સ્થિતિ કહે છે.
ન દેવી જેષ્યતિ પતિં નેશઃ શક્તિં વિજેષ્યતિ
દેવી પતિને કદી જીતશે નહીં અને ઈશ્વર પણ પોતાની શક્તિને કદી હરાવશે નહીં.
દેવઃ સર્વજ્ઞનાથોપિ ન કિંચિદવબુધ્યતિ 4.2.88.
દેવ સર્વજ્ઞ અને સ્વામી હોવા છતાં કશું પણ સંપૂર્ણ રીતે સમજી શકતા નથી.
લીલાત્મા ગુણવાનેષ વિચારાદતિનિર્ગુણઃ
જેની સ્વભાવ લીલા છે અને ગુણોથી યુક્ત છે, તે વિચારથી સંપૂર્ણ નિર્ગુણ છે.
મધ્યસ્થોપિ હિ સર્વસ્ય માધ્યસ્થ્યમવલંબતૈ
તે સર્વના માટે મધ્યસ્થ છે અને સતત મધ્યસ્થતાનું પાલન કરે છે.
ત્વં શક્તિરસ્ય દેવસ્ય સર્વેષાં માન્યભૂઃ પરા
તમે આ દેવની શક્તિ છો, સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વેના માન્ય છો.
પરં ત્વં સર્વજગતાં જનયિત્ર્યેકિકા ધ્રુવમ્
તમે એકલી જ નિશ્ચયે સર્વ જગતની પરમ જનની છો.
ત્વમાત્માનં ન જાનાસિ ત્ર્યક્ષમાયાવિમોહિતા
તમે પોતાને ઓળખતી નથી, કારણ કે ત્ર્યક્ષની માયાથી મોહિત થઈ ગઈ છો.
અન્યા અપિ હિ યાઃ સત્યઃ પાતિવ્રત્યપરાયણાઃ
બીજીઓ પણ, જે સાચી અને પતિવ્રતામાં તત્પર છે—
અથવાસ્તામિયં વાર્તા પ્રસ્તુતં પ્રબ્રવીમ્યહમ્
અથવા, હવે જે વાત ઊભી થઈ છે, એ વિષે હું કહું છું.
અપૂર્વમિવ સંવીક્ષ્ય પરિપ્રાપ્તસ્તવાંતિકમ્
કશું અનોખું જોવા મળ્યું હોય એમ, હું તારી પાસે આવી પહોંચ્યો છું.
આશ્ચર્યહેતુરેવાયં યત્પુંજાતં ત્રયીતલે
આજનું આશ્ચર્ય એ છે કે, ત્રણેય વેદમાર્ગ પર માનવજાતિ ઉદ્ભવી છે.
સાલંકારં સમાનં ચ સાનંદમુખપંકજમ્ 4.2.88.
સમાન શોભા અને આનંદથી ખીલેલા કમળ જેવા ચહેરા સાથે.
વિષાદે કારણં ચૈતદ્યતો જાતમિદં જગત્
આજનું દુઃખનું કારણ એ છે કે, આમાંથી જ આખું જગત જન્મ્યું છે.
તદેવ તત્ર નો દૃષ્ટં ભવદ્વંદ્વં ભવાપહમ્
ત્યાં અમે ખરેખર તમારું એ જ જોડું જોયું, હે સંસારનાશક.
તદેવ નાભવત્તત્ર સમભૂદન્યદેવ હિ
ત્યાં એ જ નહોતું, પણ કંઈક બીજું જ પ્રગટાયું.
તાનિ વાક્યાનિ ચાકર્ણ્ય દ્રુહિણેન યયેતતઃ
આ બધું સાંભળીને બ્રહ્મા ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
શપ્તશ્ચ વીક્ષમાણાનાં દેવર્ષીણાં પ્રજાપતિઃ
અને જોતા રહેલા દેવર્ષિઓએ પ્રજાપતિને શાપ આપ્યો.
દધીચિના સમં કેચિદ્દુર્વાસઃ પ્રમુખા દ્વિજાઃ
કેટલાક બ્રાહ્મણો, દુર્વાસા અને દધીચિ સાથે, તેમાં જોડાયા.