અહો ધાર્ષ્ટ્યં મહદ્દૃષ્ટં જટિલસ્યાદ્ય ચાદ્ભુતમ્ 4.2.87.
આજે આ જટાધારીમાં કેટલું મોટું ધૈર્ય અને અદ્ભુતતા જોવા મળે છે!
એવંભૂતા ભવંત્યેવ માતાપિતૃવિવર્જિતાઃ
માતા-પિતાથી વંચિત એવા લોકો એવાં જ હોય છે.
સ્વચ્છંદચારિણોઽનાથાઃ સર્વત્ર સ્વાભિમાનિનઃ
આવા અનાથો પોતાની મરજીથી ફરતા અને સર્વત્ર ઘમંડ કરતા હોય છે.
જામાતૄણાં સ્વભાવોયં પ્રાયશો ગર્વભાજનમ્
જમાઈઓનો સ્વભાવ જ એવો હોય છે કે, મોટાભાગે એ ઘમંડના પાત્ર બને છે.
દ્વિજરાજઃ સ ગર્વિષ્ઠો રોહિણીપ્રેમનિર્ભરઃ
એ દ્વિજરાજ તો ખૂબ જ ઘમંડી છે અને રોહિણી માટે પ્રેમથી છલકાય છે.
અસ્યાહં ગર્વસર્વસ્વં હરિષ્યામ્યેવ શૂલિનઃ
હું આ ત્રિશૂલધારીનો આખો ઘમંડ છીનવી લઈશ.
તથાસ્યાહં કરિષ્યામિ માનહાનિં ચ સર્વતઃ
હું એનું સર્વત્ર માનહાનિ કરીશ.
પ્રાપ્ય સ્વભવનં દેવાનાજુહાવ સવાસવાન્
પછી એ પોતાના ઘર પહોંચીને, ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓને બોલાવ્યા.
ભવંતુ યજ્ઞસંભારાનાનયંતુ ત્વરાન્વિતાઃ
યજ્ઞ માટે જરૂરી સામગ્રી ઝડપથી અહીં લાવો.
મહાક્રતૂપદ્રષ્ટારં યજ્ઞપૂરુષમેવ ચ
મહાન યજ્ઞના દ્રષ્ટા અને યજ્ઞરૂપ પુરુષને પણ અહીં લાવો.
પ્રાવર્તત તતસ્તસ્ય દક્ષસ્ય ચ મહાધ્વરઃ 4.2.87.
પછી દક્ષનો મહાયજ્ઞ શરૂ થયો.
અનીશ્વરાંસ્તતો વેધા વ્યાજં કૃત્વા ગૃહં યયૌ
પછી સર્જનહાર, બેહાલ બની, બહાનું કરીને પોતાના ઘેર ગયો.
દક્ષયજ્ઞે સમાયાતાન્સતીશ્વરવિવર્જિતાન્
દક્ષના યજ્ઞમાં જે આવ્યા હતા, તેઓ ભગવાન અને સતી વિના હતા.
દક્ષસ્ય હિ શુભોદર્કમિચ્છન્પ્રોવાચ ચેતિ વૈ દધીચિરુવાચ
દક્ષને શુભ પરિણામ મળે એવી ઈચ્છાથી દધીચીએ આ શબ્દો કહ્યા.
ન ચાસ્તિ તવ સામર્થ્યં ક્વાપિ કસ્યાપિ નિશ્ચિતમ્
નિશ્ચિતપણે, તને ક્યાંયે પણ કશી બાબતમાં શક્તિ નથી.
ન તાદૃઙ્નેદસિ પ્રાયઃ ક્વાપિ જ્ઞાતો મહામતે
હે મહાજ્ઞાની, તું સામાન્ય રીતે ક્યાંયે આવું વર્તન કરતો નથી.
કર્તવ્યશ્ચેત્તદાકાર્યઃ સ્યાચ્ચેત્સંપત્તિ રીદૃશી
કોઈ કાર્ય કરવું હોય તો કરી લેવું જોઈએ, જો આવી સમૃદ્ધિ શક્ય હોય તો.
સાક્ષાચ્ચ સર્વે મંત્રા વૈ સાક્ષાદ્યજ્ઞપુમાનસૌ સાક્ષાદ્બ્રહ્મા સ્વયં ચૈષ ભૃગુર્વૈ કર્મકાંડવિત્
બધા મંત્રો અહીં હાજર છે, યજ્ઞરૂપ પુરુષ પણ છે, બ્રહ્મા સ્વયં હાજર છે અને ભૃગુ કર્મકાંડ જાણનાર છે.
અયં પૂષા ભગસ્ત્વેષ ઇયં દેવી સરસ્વતી
અહીં પુષા છે, અહીં ભગ છે અને આ દેવી સરસ્વતી છે.
ત્વં ચ દીક્ષાં શુભાં પ્રાપ્તો દેવ્યા ચ શતરૂપયા
અને તું શુભ દિક્ષા પામ્યો છે, સાથે શતરૂપા દેવી પણ છે.
સ્વયમેવ હિ કુર્વીત ધર્મકાર્યં પ્રયત્નતઃ 4.2.87.
પોતે જ પ્રયત્નપૂર્વક ધર્મકર્મ કરવું જોઈએ.
સપ્તવિંશતિભિઃ સાર્ધં પત્નીભિસ્તવ કાર્યકૃત્
તારી સત્તાવીસ પત્નીઓ સાથે તું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે.
દીક્ષિતો રાજસૂયસ્ય દત્તત્રૈલોક્યદક્ષિણઃ ત્રયોદશમિતાભિશ્ચ ભાર્યાભિસ્તવ કાર્યકૃત્
રાજસૂય માટે દિક્ષા લીધા પછી, તું ત્રિલોકને દક્ષિણા આપી, અને તારી તેર પત્નીઓ સાથે કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે.
હવિઃ કામદુઘા સૂતે કલ્પવૃક્ષઃ સમિત્કુશાન્
કામધેનુ હવન માટે ઘી આપે છે અને કલ્પવૃક્ષ સમિદ અને કુશ આપે છે.
વિશ્વકર્માપ્યલંકારાન્કુરુતેભ્યાગતર્ત્વિજામ્
વિશ્વકર્મા પણ, આવેલા ઋત્વિજો માટે આભૂષણો તૈયાર કરે છે.
સ્વયંલક્ષ્મીરલંકુર્યાદ્યાવૈ ચાત્ર સુવાસિનીઃ
લક્ષ્મીજી સ્વયં અહીં આવેલી સુવાસિનીઓને શોભા આપે.
સર્વે સુખાય મે દક્ષ વીક્ષમાણસ્ય સર્વતઃ
હે દક્ષ, હું જ્યાં પણ નજર કરું, બધું જ મને આનંદ આપે છે.
જીવહીનો યથા દેહો ભૂષિતોપિ ન શોભતે
જેમ જીવ વગરનું શરીર—even જો શણગારેલું હોય—સુંદર લાગતું નથી.
ઇત્થં દધીચિવચનં શ્રુત્વા દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ
દધીચિના આ વચનો સાંભળીને પ્રજાપતિ દક્ષ
પૂર્વસ્તુત્યાતિ સંહૃષ્ટો દૃષ્ટો યોસૌ દધીચિના
પહેલાની પ્રશંસા સાંભળીને અને દધીચિને જોઈને આનંદિત થયો.