કાશ્યાં સ્વલીલયા દેવિ તિર્યગ્યોનિજુષામપિ 4.2.86.
હે દેવી, કાશીમાં મારી ઈચ્છાથી—even નીચા જન્મ ધરાવનારા લોકોમાં પણ—
ચતુર્દશાનાં લિંગાનાં શ્રુત્વાખ્યાનાનિ સત્તમઃ
ચૌદ લિંગોની વાર્તા સાંભળ્યા પછી, એ મહાન પુરુષ—
પ્રાદુર્ભાવં નિશમ્યૈષાં લિંગાનાં મુક્તિદાયિનામ્
મુક્તિ આપનારા આ લિંગોના અવતરણની વાર્તા સાંભળ્યા પછી,
નિતરાં પરિતૃપ્તોસ્મિ સુધાં પીત્વેવ નિર્જરઃ
હું સંપૂર્ણ રીતે તૃપ્ત થયો છું, જાણે અમર પુરુષ અમૃત પીધું હોય એમ.
આનંદમેવજનયેદપિ પાપજુષામિહ
અહીં પાપમાં ડૂબેલા લોકો માટે પણ, એ માત્ર આનંદ જ આપે છે.
જીવન્મુક્તઇવાસં હિ ક્ષેત્રતત્ત્વશ્રુતેરહમ્ યાન્યુક્તાનિ સમાચક્ષ્વ તત્પ્રભાવમશેષતઃ
ક્ષેત્રના તત્વની વાત સાંભળીને હું જીવતો મુક્ત થયો છું; હવે, જેનું તું વર્ણન કર્યું છે, એ બધાની શક્તિઓ મને સંપૂર્ણ રીતે કહો.
યો દક્ષો ગર્હયામાસ મધ્યે દેવસભં વિભુમ્
જે દક્ષએ દેવસભામાં ભગવાનનું અપમાન કર્યું હતું—
ઇતિ શ્રુત્વા શિખિરથઃ કુંભયોનેરુદીરિતમ્
કુંભપુત્ર શિખિરથએ જે કહ્યું, એ સાંભળ્યા પછી,
આકર્ણય મુને વચ્મિ કથાં કલ્મષહારિણીમ્
હે મુનિ, સાંભળ, હું તને પાપ નાશક કથા કહું છું.
છાગવક્ત્રો વિરૂપાસ્યો દધીચિ પરિધિક્કૃતઃ
છાગલ જેવું મુખ અને વિકૃત ચહેરાવાળો દધીચિ ઘેરાયો હતો.
એકદા દેવદેવસ્ય સેવાર્થં શશિમૌલિનઃ
એક વખત, ચંદ્રમૌળી દેવદેવતાની સેવા માટે,
ઇંદ્રાદયો લોકપાલા વિશ્વેદેવા મરુદ્ગણાઃ 4.2.87.
ઇન્દ્ર અને બીજા લોકપાલો, વિશ્વદેવો અને મરુતોની ટોળકી—
ઋષયોઽપ્સરસોયક્ષા ગંધર્વાઃ સિદ્ધચારણાઃ
ઋષિઓ, અપ્સરાઓ, યક્ષો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણો—
સ્તુતશ્ચ નાના સ્તુતિભિઃ શંભુનાપિ કૃતાદરાઃ
શંભુ પણ જેમની વિવિધ સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરે છે અને માન આપે છે.
અથ તેષૂપવિષ્ટેષુ શંભુના વિષ્ટરશ્રવાઃ
પછી, જ્યારે બધા બેઠા હતા, ત્યારે પ્રસિદ્ધ વક્તા શંભુએ—
શ્રીવત્સલાંછન હરે દૈત્યવંશદવાનલ
શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવનારા, દૈત્યકુળને ભસ્મ કરનારા હરિને સંબોધ્યા:
દિતિજાન્દનુજાન્દુષ્ટાન્કચ્ચિચ્છાસિ રણાંગણે
શું તમે યુદ્ધના મેદાનમાં દિતિ અને દનુના દુષ્ટ પુત્રોને નાશ કરી રહ્યા છો?
બાધયા રહિતા ગાવઃ કચ્ચિત્સંતિ મહીતલે
પૃથ્વી પર ગાયો હવે નિર્ભય અને સુખી છે ને?
વિધિયજ્ઞાઃ પ્રવર્તંતે પૃથિવ્યાં બહુદક્ષિણાઃ
પૃથ્વી પર નિયમિત યજ્ઞો ઘણાં દાન સાથે યોજાઈ રહ્યા છે ને?
નિષ્પ્રત્યૂહં પઠંત્યેવ સાંગાન્વેદાન્દ્વિજોત્તમાઃ
શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓ વિઘ્ન વિના, તમામ અંગો સાથે, વેદોનું પાઠન કરે છે ને?
સ્વેષુ સ્વેષુ ચ ધર્મેષુ કચ્ચિદ્વર્ણાશ્રમાસ્તથા
પ્રત્યેક વર્ણ અને આશ્રમ પોતાના ધર્મમાં સ્થિર છે ને?
ધૂર્જટિઃ પરિપૃછ્યેતિ હૃષ્ટં વૈકુંઠનાયકમ્। બ્રહ્માણં ચાપિ પપ્રચ્છ બ્રાહ્મં તેજઃ સમેધતે ।। 4.2.87.
ધૂર્જટી આનંદથી વૈકુંઠના સ્વામી અને તેજસ્વી બ્રહ્માને પણ આ રીતે પૂછે છે.
સત્યમસ્ખલિતં કચ્ચિદસ્તિ ત્રૈલોક્યમંડપે
ત્રણે લોકના સભામાં નિર્મળ સત્ય અસ્તિત્વમાં છે ને?
ઇંદ્રાદયઃ સુરાઃ કચ્ચિત્સ્વેષુ સ્વેષુ પુરેષ્વહો
ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓ પોતપોતાના શહેરોમાં સુખથી છે ને?
પ્રત્યેકં પરિપૃચ્છયેશઃ સર્વાનિત્થં કૃતાદરાન્
પ્રભુએ સૌને આ રીતે માનપૂર્વક એક એકને પ્રશ્ન કર્યો.
વિસસર્જાથ તાન્સર્વાન્દેવઃ સૌધં સમાવિશત્
પછી દેવતાએ બધાને વિદાય આપી અને પોતાનાં મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો.
મધ્યે માર્ગં સ ચિંતોભૂદ્દક્ષઃ સત્યાઃ પિતા તદા
માર્ગના મધ્યમાં, સત્યવંત પિતા દક્ષ વિચારોમાં તલ્લીન થયો.
અતીવ ક્ષુબ્ધચિત્તોભૂન્મંદરાઘાતતોઽબ્ધિવત્
મંદર પર્વતના આઘાતથી જેમ દરિયો ઉથલાય, તેમ તેનું મન અત્યંત ગભરાઈ ગયું.
અતીવગર્વિતો જાતઃ સતી મે પ્રાપ્ય કન્યકામ્
મને સતી જેવી પુત્રી મળતાં દક્ષ ખૂબ ગર્વિત થયો.
કિં વંશ્યસ્ત્વેષ કિં ગોત્રઃ કિં દેશીયઃ કિમાત્મકઃ
તારો વંશ કયો છે? તું કયા કુળનો છે? કયા દેશનો છે? તારી સ્વભાવ કેવો છે?