યત્રૈવ હિ તપસ્યંતિ યત્રૈવ વિહિતાશ્રમાઃ
જ્યાં તપસ્યા થાય છે, જ્યાં આશ્રમો સ્થાપવામાં આવ્યા છે,
મનાક્ચિંતિતમાત્રં તુ ચેલ્લભંતે ન તાપસાઃ
તપસ્વીઓએ જો થોડું પણ મનગમતું મેળવ્યું હોય, તો એ પણ યાદ્રચ્છિક જ મળે છે.
તથાપિ તાપસા માન્યાઃ સ્વશ્રેયોવૃદ્ધિકાંક્ષિભિઃ
છતાં પણ, જે પોતાના કલ્યાણની ઈચ્છા રાખે છે, એ તપસ્વીઓને માન આપે.
ઇતિ યાવન્મહેશાનો મનસ્યેવ વિચિંતયેત્
આ રીતે મહાદેવ મનમાં વિચારતા રહ્યા,
તત્કોધાનલધૂમોઘૈર્વ્યાપિતં યન્નભોંગણમ્
પછી તેમના ક્રોધની આગના ધુમાડાથી આખું આકાશ છાઈ ગયું.
તતો ગણાઃ પરિક્ષુબ્ધાઃ પ્રલયાર્ણવ નીરવત્
પછી બધા ગણા ઉગ્ર થઈ ગયા, જાણે પ્રલયના સાગરની લહેરો હોય.
ગર્જંતસ્તર્જયંતશ્ચ પ્રોદ્યતા યુધપાણયઃ 4.2.85.
તેઓ ગર્જના કરતા, ધમકી આપતા અને યુદ્ધ માટે હથિયાર ઉઠાવી આગળ વધ્યા.
કો યમઃ કોથવા કાલઃ કો મૃત્યુઃ કસ્તથાંતકઃ
યમ કોણ છે? કાળ કોણ છે? મૃત્યુ કોણ છે? અંતક કોણ છે?
અગ્નિં પિબામો જલવચ્ચૂર્ણીકુર્મોખિલાન્ગિરીન્
ચાલો, અમે અગ્નિને પાણીની જેમ પી જઈએ; બધા પર્વતોને ભૂખેર કરી નાખીએ.
પાતાલં ચાનયામોર્ધ્વમધો દધ્મોથવા દિવમ્
પાતાળને ઉપર લઈ આવીએ, કે આકાશને નીચે ફેંકી દઈએ.
બ્રહ્માંડભાંડમથવા સ્ફોટયામઃ ક્ષણેન હિ
અમે પળભરમાં આખું બ્રહ્માંડ તોડી શકીએ છીએ.
ગ્રસામો વાથ ભુવનં મુક્ત્વા વારાણસીં પુરીમ્
અથવા તો, આખું જગત ગળી જઈએ, પણ વારાણસી શહેરને બચાવી લઈએ.
કુતોઽયં ધૂમસંભારો જ્વાલાવલ્યઃ કુતસ્ત્વમૂઃ
આ ધૂમાડાનો ઢગલો ક્યાંથી આવ્યો? આ જ્વાળાઓ ક્યાંથી ઉઠી રહી છે?
ઇતિ પારિષદાઃ શંભોર્મહાભય ભયપ્રદાઃ
આ રીતે શંભુના ભયાનક અને ભય પેદા કરનારા સેવકો બોલ્યા.
શકલીકૃત્ય બહુશઃ શિલાવત્પ્રલયાનલમ્
તેમણે વારંવાર પ્રલયની અગ્નિને પથ્થર જેવી તોડી નાંખી.
મહાહનુર્મહાગ્રીવો મહાકાલો જિતાંતકઃ
મોટા જડબાવાળા, લાંબા ગળાવાળા, સમયને પણ જીતનારા, મૃત્યુને હરાવનારા,
ક્ષોભણો દ્રાવણો જૃંભી પચાસ્યઃ પંચલોચનઃ 4.2.85.
હલચલ કરાવનારા, વિખેરનાર, ફેલાવનારા, રસોઈ કરતા મોઢાવાળા, પાંચ આંખવાળા,
ચંડો ભૃંગિરિટિસ્તુંડી પ્રચંડસ્તાંડવપ્રિયઃ
ક્રોધી, ભમરાવાળી જટાવાળા, ટાંકીવાળા, અત્યંત ભયાનક, તાંડવને પ્રિય,
ક્ષેમકઃ ક્ષેમધન્વા ચ વીરભદ્રો રણપ્રિયઃ
રક્ષક, કલ્યાણના ધનુષ્યધારી, વીરભદ્ર, યુદ્ધને પ્રેમ કરનારા,
દીર્ઘગ્રીવોથ પિંગાક્ષઃ પિંગલઃ પિંગમૂર્ધજઃ
લાંબા ગળાવાળા, પીળા આંખવાળા, પીળા, પીળા વાળવાળા,
ગોકર્ણો ગજકર્ણશ્ચ કોકિલાખ્યો ગજાનનઃ
ગાય જેવા કાનવાળા, હાથી જેવા કાનવાળા, કોયલ નામે ઓળખાતા, હાથી જેવા ચહેરાવાળા,
સીરપાણિઃ શિવારાવો વૈણિકો વેણુવાદનઃ
હળ ધરાવનારા, શિવ જેવો ગર્જનાવાળા, વીના વગાડનારા, વાંસળી વગાડનારા,
ઇત્યાદયો ગણેશાનાઃ શતકોટિ દુરાસદાઃ
આવા લાખો કરોડો દુર્જય ગણપતિઓ હતા.
ક્ષુબ્ધેષુ તેષુ વીરેષુ ચકંપે ભુવનત્રયમ્
જ્યારે એ વીરોએ ઉગ્રતા દર્શાવી, ત્યારે ત્રણેય લોક કંપી ઉઠ્યા.
તદા વિવિશતુઃ કાશ્યાં સૂર્યાચંદ્રમસાવપિ
ત્યારે સૂર્ય અને ચંદ્ર પણ કાશીમાં પ્રવેશ્યા.
નિવાર્ય પ્રમથાનીકમતિક્ષુબ્ધમુમાધવઃ
ઉમા પતિએ અત્યંત ઉગ્ર થયેલા પ્રમથગણને શાંત કર્યા.
અથો દુર્વાસસે લિંગાદાવિરાસીત્કૃપાનિધિઃ 4.2.85.
પછી દુર્વાસાના લિંગમાંથી કૃપાના સાગર પ્રગટ્યા.
માભૂચ્છાપો મુનેઃ કાશ્યાં નિર્વાણપ્રતિબંધકઃ
કાશીમાં મુનિનો શાપ મુક્તિમાં અવરોધ ન બને.
ઉવાચ ચ પ્રસન્નોસ્મિ મહાક્રોધન તાપસ
તે સમયે તેણે કહ્યું: હે મહાન ક્રોધી તપસ્વી, હું તારા પર પ્રસન્ન છું.
તતો વિલજ્જિતોગસ્ત્ય શાપોદ્યતકરો મુનિઃ
પછી અગસ્ત્ય ઋષિ, જેમણે શાપ આપવા હાથ ઉંચક્યો હતો, શરમાઈ ગયા.