હૃષીકેશે હૃષીકાણિ યસ્ય સ્થૈર્યં ગતાન્યહો
જેના ઇન્દ્રિયો હૃષીકેશમાં સ્થિર થઈ ગઈ છે—વાહ, એ કેટલી અદ્ભુત વાત છે!
યૌવનં ધનમાયુષ્યં પદ્મિનીજલબિંદુવત્
યૌવન, ધન અને આયુષ્ય કમળના પાંદડાં પરના પાણીના ટીપાં જેવાં છે.
વાચિ ચેતસિ સર્વત્ર યસ્ય દેવો જનાર્દનઃ
જેના વાણીમાં, મનમાં અને સર્વત્ર દેવ જનાર્દન વસે છે—
નિર્વ્યાજ પ્રણિધાનેન શીલયિત્વા શ્રિયઃપતિમ્
નિઃસ્વાર્થ ભક્તિથી શ્રીપતિનું પૂજન કરીને—
અનયા વિષ્ણુભક્ત્યા તે સંતુષ્ટેંદ્રિયમાનસઃ
આવી વિષ્ણુભક્તિથી તારા ઇન્દ્રિયો અને મન સંતોષ પામે છે.
બાલા વિદ્યાધરસુતા નામ્ના મલયગંધિની
એક બાળિકા છે, વિદ્યાધરપુત્રી, નામ મલયગંધિની.
કપાલકેતુપુત્રેણ દાનવેન બલીયસા
કપાલકેતુના પુત્ર બળવાન દાનવે એને લઈ ગઈ.
પાતાલે ચંપકાવત્યાં નગર્યાં સાસ્તિ સાંપ્રતમ્
હમણાં એ પાતાળમાં ચંપકાવતી નગરીમાં છે.
દૃષ્ટઃ પ્રણમ્ય વિજ્ઞપ્તો યથા તચ્ચ નિથામય 4.2.82.
એને જોઈ, વિનમ્રતાપૂર્વક નમન કરીને યોગ્ય રીતે વિનંતી કરવામાં આવી.
બાલક્રીડનકાસક્તાં મોહયિત્વા નિનાય સઃ
એ બાળક્રીડામાં મગ્ન હતી, ત્યારે એને મોહિત કરીને દાનવે લઈ ગઈ.
સ્વસ્ય ત્રિશૂલઘાતેન મ્રિયતે નાન્યથા રણે
યુદ્ધમાં એના પોતાના ત્રિશૂલના ઘા સિવાય બીજું કશું એને મારી શકે નહીં.
યદિ કોપિ કૃતજ્ઞો માં હત્વેમં દુષ્ટદાનવમ્
જો કોઈ ઋણસ્વીકાર વ્યક્તિ મારા માટે આ દુષ્ટ દાનવને મારે—
યદત્રોપચિકીર્ષુસ્ત્વં રક્ષ માં દુષ્ટદાનવાત્
હવે તું અહીં કંઈક કરવા માંગે છે, તો મને એ દુષ્ટ દાનવથી બચાવ.
વિષ્ણુભક્તો યુવા ધીમાન્પુત્રિ ત્વાં પરિણેષ્યતિ
પુત્રી, એક યુવાન અને બુદ્ધિશાળી વિષ્ણુભક્ત તારો વિવાહ કરશે.
તથા નિમિત્તમાત્રં ત્વં ભવ યત્નં સમાચર યુવાનં ચાપિ ધીમંતં ત્વામનુ પ્રાપ્તવાનહમ્
તેથી તું માત્ર પ્રસંગ મુજબ જ કાર્ય કરજે અને પુરુષાર્થ કરજે. એ યુવાન બુદ્ધિશાળી તારી પાસે આવી ગયો છે.
તદ્ગચ્છ કાર્યસિદ્ધ્યૈ ત્વં હત્વા તં દુષ્ટદાનવમ્
હવે તું એ દુષ્ટ દાનવને મારીને તારો કાર્ય સિદ્ધ કરવા જા.
સા તુ વિદ્યાધરી જીવેદ્વિલોક્ય ત્વાં નરેશ્વર
રાજા, એ વિદ્યાધરી તને જોઈને જીવતી રહેશે.
ઇતિ નારદવાક્યં સ નિશમ્યામિત્રજિન્નૃપઃ
નારદજીના આ વચન સાંભળી અમિત્રજિત રાજાએ—
ઉપાયં ચાપિ પપ્રચ્છ ગંતું તાં ચંપકાવતીમ્ 4.2.82.
—ચંપકાવતી પહોંચવા માટે માર્ગ પૂછ્યો.
તૂર્ણમર્ણવમાસાદ્ય પૂર્ણિમાદિવસે નૃપ
પછી પૂર્ણિમાના દિવસે રાજાએ ઝડપથી સમુદ્રના કિનારે પહોંચ્યો.
તત્ર દિવ્યાંગના કાચિદ્દિવ્યપર્યંક સંસ્થિતા
ત્યાં એક દિવ્ય અપરિચિત સ્ત્રી દિવ્ય શય્યાપર બેઠી હતી.
યત્કર્મવિહિતં યેન શુભં વાથ શુભેતરમ્
જે કાર્ય destined હોય, તે શુભ હોય કે અશુભ—
ગાથામિમાં સા સંગીય સરથા સ મહીરુહા
એ સ્ત્રીએ રથો અને વૃક્ષો સાથે આ ગાથા ગાઈ.
ભવાનપ્યવિશંકં ચ તતઃ પોતાન્મહાર્ણવે
તમે પણ નિર્ભય થઈને મહાસાગરમાં નૌકામાં ચઢો.
તતો દ્રક્ષ્યસિ પાતાલે નગરીં ચંપકાવતીમ્
પછી પાતાળમાં તું ચંપકાવતી નગરને જોઈશ.
ઇત્યુક્ત્વાંતર્હિતો દેવિ સ ચતુર્મુખનંદનઃ
આ રીતે કહી દેવી અદૃશ્ય થઈ ગઈ અને ચતુર્મુખના પુત્ર પણ.
વિવેશાંતઃસમુદ્રં ચ નગરીમાસસાદ તામ્
પછી એ સમુદ્રના અંદર ગયો અને એ નગરમાં પહોંચ્યો.
તેન રાજ્ઞા ત્રિજગતી સૌંદર્યશ્રીરિવૈકિકા
એ રાજાએ ત્રણેય લોકની અનન્ય સૌંદર્યમયતા જોઈ.
નિરણાયિ મધુદ્વેષ્ટ્રા સ્રષ્ટુઃ સૃષ્ટિવિલક્ષણા 4.2.82.
મધુના શત્રુએ એ નગર રચ્યું હતું, જે સૃષ્ટિકર્તાની રચના કરતાં જુદું હતું.
યોષિદ્રૂપં સમાશ્રિત્ય તિષ્ઠતેઽત્રાકુતોઽભયા
સ્ત્રીરૂપ ધારણ કરીને, એ અહીં નિર્ભય અને નિશ્ચિંત રહી છે.