એકાકી દૈવયોગેન દુર્દમઃ સોઽવનીપતિઃ । ધન્વી તુરંગમારુઢોઽવિશદાનંદકાનનમ્
એકલો, ભાગ્યની ઈચ્છાથી, એ અજય રાજા ધનુષ ધારણ કરીને અને ઘોડા પર બેસીને આનંદક વનમાં પ્રવેશ્યો.
સ વિલોક્યાથ સર્વત્ર પાદપા નવકેશિનઃ 4.2.81.
ત્યાં તેણે ચારે બાજુ નવી-new પાંદડીઓથી શોભતા વૃક્ષો જોયા.
સુગંધેન સુશીતેન સુમદેન સુવાયુના
મધુર સુગંધથી, ઠંડા અને આનંદદાયક હલકા પવનથી વાતાવરણ સુખદ બન્યું હતું.
કેવલં મૃગયા જાતસ્તત્ખેદો ન વ્યપાવ્રજત્
માત્ર શિકાર કરતા છતાં, તેની થાક દૂર નહોતો થયો.
અથાવરુહ્ય તુરગાત્સ ભૂપાલોતિવિસ્મિતઃ
પછી રાજાએ ઘોડા પરથી નીચે ઉતરીને ખૂબ જ આશ્ચર્ય અનુભવું કર્યું.
ધન્યોસ્મ્યહં પ્રસન્નોસ્મિ ધન્યે મેદ્ય વિલોચને
હું ધન્ય છું, પ્રસન્ન છું, હે શુભ નેત્રોવાળી, હું ભાગ્યશાળી છું.
પુનર્નિનિંદ ચાત્માનં ધર્મપીઠ પ્રભાવતઃ
પછી તેણે ધર્મના સિંહાસનના પ્રભાવને વિચારીને ફરી પોતાને દોષ આપ્યો.
જંતૂદ્વેગકરં મૂઢં પ્રજાપીડનપંડિતમ્
હું મૂર્ખ છું, જીવજંતુઓને દુઃખ આપતો અને પ્રજાને પીડાવામાં કુશળ છું.
અદ્યયાવન્મમ ગતં વૃથાજન્માલ્પમેધસ
આજ સુધી મારું જીવન વ્યર્થ ગયું, કેમ કે હું ઓછા બુદ્ધિવાળો છું.
એવં બહુ વિનિંદ્ય સ્વં નત્વા ધર્મેશ્વરં વિભુમ્
આ રીતે ઘણીવાર પોતાને દોષ આપ્યા પછી, તેણે ધર્મના સ્વામી સર્વશક્તિમાનને વંદન કર્યું.
તતોમાત્યાન્સમાહૂય ક્રમાયાતાંશ્ચિરંતનાન્ 4.2.81.
પછી તેણે પોતાના પ્રાચીનકાળથી આવતાં મંત્રીઓને બોલાવ્યા.
બ્રાહ્મણાંશ્ચનમસ્કૃત્ય તેભ્યો વૃત્તીઃ પ્રદાય ચ
અને બ્રાહ્મણોને વંદન કરીને, તેમને જીવનનિર્વાહ માટે સાધન આપ્યાં.
પરિદંડ્ય ચ દંડાર્હાન્સાધૂંશ્ચ પરિતોષ્ય ચ
જે દંડને લાયક હતા તેમને દંડ આપ્યો, સજ્જનોને સંતોષ્યા અને બધાને પ્રસન્ન કર્યા.
સમાગચ્છદથૈકાકી કાશીં શ્રેયોવિકાસિનીમ્
પછી એ એકલો જ શ્રેષ્ઠ પુણ્ય આપતી કાશી શહેરમાં પહોંચ્યો.
ધર્મેશદર્શનાન્નિત્યં તથાભૂતઃ સ દુર્દમઃ
ધર્મના સ્વામીના સતત દર્શનથી એ અજય પુરુષ એવો બની ગયો.
ઇત્થં ધર્મેશ માહાત્મ્યં મયા સ્વલ્પં નિરૂપિતમ્
આ રીતે મેં ધર્મના સ્વામીનું મહાત્મ્ય સંક્ષિપ્તમાં વર્ણવ્યું છે.
ઇદં ધર્મેશ્વરાખ્યાનં યઃ શ્રોષ્યતિ નરોત્તમઃ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જે આ ધર્મના સ્વામીની કથા સાંભળશે,
શ્રાદ્ધકાલે વિશેષેણ ધર્મેશાખ્યાનમુત્તમમ્
વિશેષ કરીને શ્રાદ્ધના સમયે, ધર્મના સ્વામીની ઉત્તમ કથા,
ધર્માખ્યાનમિદં શૃણ્વન્નપિ દૂરસ્થિતઃ સુધીઃ
ધર્મની આ વાત કોઈ દૂર બેઠો બુદ્ધિશાળી માણસ પણ સાંભળે, તો પણ તેને લાભ થાય છે.
પરાં સિદ્ધિં પરોપતુસ્તત્ર સિદ્ધાઃ પરઃ શતાઃ
ત્યાં ઉત્તમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હતી; અને ત્યાં સૈંકડો સિદ્ધ પુરુષો એકઠા થયા હતા.
કથમાવિર્ભવસ્તસ્ય કાશ્યાં લિંગવરસ્ય તુ
કેસી શહેરમાં એ ઉત્તમ લિંગ કેવી રીતે પ્રગટ થયું હતું?
યં શ્રુત્વાપિ નરઃ પુણ્યં પ્રાપ્નોતિ વિપુલં શિવે
જેને માત્ર સાંભળવાથી પણ માણસને શિવજીના સંબંધે ઘણું પુણ્ય મળે છે.
આસીદમિત્રજિન્નામ રાજા પરપુરંજયઃ
અમિત્રજિત નામે એક રાજા હતો, જે દુશ્મનના શહેરો જીતનાર હતો.
યશોધનો વદાન્યશ્ચ સુધીર્બ્રાહ્મણદૈવતઃ
તે પ્રસિદ્ધ, દાનશીલ, બુદ્ધિશાળી અને બ્રાહ્મણો માટે દેવતાસમાન માનવામાં આવતો હતો.
વિનીતો નીતિસંપન્નઃ કુશલઃ સર્વકર્મસુ
તે વિનમ્ર, સારા આચરણવાળો અને દરેક કાર્યમાં કુશળ હતો.
કૃતજ્ઞો મધુરાલાપઃ પાપકર્મપરાઙ્મુખઃ
તે ઋણસ્વીકારક, મીઠા બોલનાર અને પાપના કામોથી હંમેશા દૂર રહેતો હતો.
રણાંગણે કૃતાંતાભઃ સંખ્યાવાંશ્ચ સદોજિરે
યુદ્ધના મેદાનમાં તે મૃત્યુદેવ જેવો લાગતો અને વીરતા તથા ચપળતામાં ગણાતો હતો.
ધર્માર્થૈધિતકોશશ્ચ સમૃદ્ધબલવાહનઃ
તે ધર્મ, ધન અને ખજાનામાં સમૃદ્ધ હતો અને તેની પાસે મોટી સેના અને વાહનો હતા.
સ્થૈર્ય ધૈર્ય સમાપન્નો દેશકાલવિચક્ષણઃ 4.2.82.
તેમાં સ્થિરતા અને ધૈર્ય હતું અને તે સમય અને સ્થાનની સમજ ધરાવતો હતો.
વાસુદેવાંઘ્રિયુગલે ચેતોવૃત્તિં નિધાય સઃ
તે પોતાના મનને વાસુદેવના ચરણોમાં સ્થિર રાખતો હતો.