ઇત્યુક્તોપિ સ વૈ પત્ન્યા પારાવત્યા સુમેધયા
પત્ની પારાવતીએ આ રીતે કહ્યું છતાં પણ,
અથોષસિ સમાગત્ય શ્યેનેન બલિના તદા 4.2.76.
પછી ઉષા સમયે, તે શક્તિશાળી શ્યેન ત્યાં આવ્યો.
દિનાનિ કતિચિત્તત્ર સ્થિત્વા શ્યેનો મહામતિઃ
ત્યાં થોડા દિવસ રહી, તે બુદ્ધિશાળી શ્યેન,
કિંવા યુધ્યસ્વ દુર્બુદ્ધે કિંવા નિર્યાહિ મે ગિરા
અરે મૂર્ખ, તો તો લડી લે અથવા મારા કહેવા પર અહીંથી નીકળી જા.
દ્વૌ ભવંતાવહં ચૈકશ્ચલૌ જયપરાજયૌ !। સ્થાનાર્થં યુધ્યતઃ સત્ત્વાત્સ્વર્ગો વા દુર્ગમેવ વા
તમે બે અને હું એકલો છું; જીત કે હાર અનિશ્ચિત છે. સ્થાન માટે હિંમતથી લડો—સ્વર્ગ મળે કે દુઃખ, જે થાય તે.
પુરુપાર્થં સમાલંબ્ય યે યતંતે મહાધિયઃ
જે મહાન બુદ્ધિ ધરાવે છે અને અનેક ઉપાય અપનાવે છે, તેઓ પ્રયત્ન કરે છે.
ઇત્થં સ શ્યેનસંપ્રોક્તઃ પત્ન્યાપ્યુત્સાહિતઃ ખગઃ
આ રીતે શ્યેનના શબ્દો સાંભળી અને પત્નીએ પ્રેરણા આપતાં, એ પક્ષી આગળ વધ્યું.
ક્ષુધિતસ્તૃષિતઃ સોથ શ્યેનેન બલિના ધૃતઃ
ભૂખ્યા અને તરસ્યા એ પક્ષીને શક્તિશાળી શ્યેનએ પકડી લીધો.
તાવાદાયોડ્ડયાંચક્રે શ્યેનો વ્યોમનિ સત્વરમ્
પછી શ્યેન એ બંનેને ઝડપથી આકાશમાં લઈ ઉડી ગયો.
અથ પત્ન્યા કલરવઃ પ્રોક્તસ્તત્ર સુમેધયા
ત્યારે એની બુદ્ધિશાળી પત્નીએ ત્યાં દુ:ખભર્યો રડકાર કર્યો.
તદા હિતં તે વક્ષ્યામિ કુરુ ચૈવાવિચારિતમ્ 4.2.76.
હવે હું તને કલ્યાણની વાત કહું છું, તું વિચારે વિના એ કરી લે.
યાવદાસ્યગતાસ્મ્યસ્ય યાવત્ખસ્થો ન ભૂમિગઃ
જ્યાં સુધી હું એની ચાંચમાં છું અને એ જમીન પર પડ્યો નથી, ત્યાં સુધી—
સપીડિતો દૃઢં પાદે શ્યેનશ્ચીત્કૃતવાન્બહુ
શ્યેનના પગથી મજબૂતીથી દબાઈ, એ સ્ત્રીએ વારંવાર ઉંચે રડકાર કર્યો.
તેન ચીત્કરણેનાથ મુક્તા સા મુખસંપુટાત્
અને એ રડકારથી, એ શ્યેનની ચાંચમાંથી છૂટી ગઈ.
વિપદ્યપિ ચ ન પ્રાજ્ઞૈઃ સંત્યા જ્યઃ ક્વચિદુદ્યમઃ
મુશ્કેલીમાં પણ બુદ્ધિશાળી લોકો ક્યારેય પ્રયત્ન છોડતા નથી.
ક્વ ચ દ્વયોસ્તથાભૂતા દરેર્મોક્ષણમદ્ભુતમ્
મૃત્યુના મુખમાંથી બંનેને આવું અદ્ભુત બચાવ ક્યાંય જોવા મળે છે?
તસ્માદ્ભાગ્યાનુસારેણ ફલત્યેવ સદોદ્યમઃ
માટે, ભાગ્ય પ્રમાણે સતત પ્રયત્ને ફળ જરૂર મળે છે.
અથ તૌ કાલયોગેન વિપન્નૌ સરયૂતટે
પછી સમયના પ્રભાવે, એ બંને સરયૂના કાંઠે પડી ગયા.
મૃતાનાં યત્ર જંતૂનાં કાશીપ્રાપ્તિર્ભવેદ્ધ્રુવમ્
જ્યાં મૃત્યુ પામેલા જીવ માટે કાશીપ્રાપ્તિ નિશ્ચિત હોય છે.
અનેકવિદ્યાનિલયઃ કલાકૌશલભાજનમ્
એ સ્થળ અનેક પ્રકારની વિદ્યા અને કળાના કુશળતાનું કેન્દ્ર છે.
નિયમં ચાતિજગ્રાહ વિજિતેંદ્રિયમાનસઃ 4.2.76.
એણે મન અને ઇન્દ્રિયોને જીતીને એક પ્રતિજ્ઞા લીધી.
પરયોષિત્સમાસક્તિરાયુઃ કીર્તિ બલં સુખમ્
પરસ્ત્રીમાં આસક્તિ આયુષ્ય, કીર્તિ, બળ અને સુખનો નાશ કરે છે.
અપરં ચાપિ નિયમં સ શુચિષ્માન્સમાદદે
શુદ્ધચરિત્ર એણે બીજી પ્રતિજ્ઞા પણ લીધી.
સમસ્તપુણ્યનિલયં સમસ્તાર્થપ્રકાશકમ્
એ સ્થળ સર્વ પુણ્યનું નિલય અને સર્વ લાભને પ્રકાશિત કરનારું છે.
યાવચ્છરીરમરુજં યાવન્નેંદ્રિયવિપ્લવઃ
જ્યાં સુધી શરીર નિરોગી હોય અને ઇન્દ્રિયોમાં કોઈ ખોટ ન આવે,
ઇત્થં માંદારદામિઃ સ નિત્યં પરિમલાલયઃ
એ રીતે, માંદારદામી, એ હંમેશા સુગંધથી ભરેલો રહે છે.
પારાવત્યપિ સા જાતા રત્નદીપસ્ય મંદિરે
પારાવતી પણ રત્નદીપના મહેલમાં જન્મી હતી.
સમસ્તનાગકન્યાનાં રૂપશીલકલાગુણૈઃ
બધા નાગકન્યાઓમાં રૂપ, સ્વભાવ, કળા અને ગુણમાં,
તસ્યા સખીદ્વયં ચાસીદેકા નામ્ના પ્રભાવતી
એને બે સાથીદીઓ હતી; એકનું નામ પ્રભાવતી હતું.
સ્વદેહાદનપાયિન્યૌ છાયાકાંતી યથા તયા
બન્ને એના શરીરથી ક્યારેય અલગ થતી નહોતી, જેમ છાંયો અને તેજ.