મધ્યે દુર્ગપ્રવિષ્ટૌ ચ મમવશ્યાવિમૌ ન યત્
મધ્યમાં કિલ્લામાં પ્રવેશ્યા છતાં, હવે એ બંને મારા વશમાં નથી,
અહો દુર્ગબલં પ્રાજ્ઞાઃ શંસંત્યેવેતિ હેતુતઃ 4.2.76.
અરે, સમજદાર લોકો કિલ્લાની શક્તિ સાચી rightly જ કહે છે.
કરિણાં તુ સહસ્રેણ વરાશ્વાનાં ન લક્ષતઃ
હજારો હાથી અને અનગણિત ઉત્તમ ઘોડા હોવા છતાં,
દુર્ગસ્થો નાભિભૂયેત વિપક્ષઃ કેનચિત્ક્વચિત્
કિલ્લામાં રહેલો કોઈ પણ દુશ્મન ક્યાંય કોઈથી હરાવી શકાતો નથી,
ઇતિ દુર્ગબલં શંસઞ્શ્યેનો રોષારુણેક્ષણઃ
આ રીતે કિલ્લાની શક્તિનું વર્ણન કરતાં, ગુસ્સે ભરેલા ગિધડની આંખો લાલ થઈ ગઈ,
અથ પારાવતીદક્ષા વિપક્ષં પ્રેક્ષ્ય પક્ષિણમ્
પછી, હોશિયાર કબૂતરણીએ દુશ્મન પક્ષીને જોઈને,
તવ દૃગ્વિષયં પ્રાપ્તઃ શ્યેનોય પ્રબલો રિપુઃ
પ્રીતમ, હવે તારી નજરે એ શક્તિશાળી દુશ્મન ગિધડ આવી ગયો છે,
સાવજ્ઞં વાક્યમાકર્ણ્ય પારાવત્યાઃ સ તત્પતિઃ
કબૂતરણીના ઉપહાસભર્યા શબ્દો સાંભળીને, એ કબૂતરપતિએ,
કતિ દેવાલયેષ્વેષુ ખગા નોપવિશંતિ હિ
કેટલા પક્ષીઓ છે કે જે આ મંદિરોમાં બેસતા નથી,
કતિ ચૈવ ન પશ્યંતિ નૌ સુખસ્થાવિહ પ્રિયે
અને કેટલાએ તો આપણને અહીં સુખી બેઠેલા જોયા નથી, પ્રિયે,
રમસ્વ ત્વં મયા સાર્ધં ત્યજ ચિંતામિમાં શુભે
હે શુભે, તું મારી સાથે અહીં આરામ કર અને આ ચિંતાઓ છોડ દે.
ઇત્થં પારાવતવચઃ શ્રુત્વા પારાવતી તતઃ 4.2.76.
પારાવતના આ શબ્દો સાંભળીને, પછી પારાવતીએ—
હિતવર્ત્મોપદિશ્યાપિ પ્રિય પ્રિયચિકીર્ષયા
પ્રિયાને ખુશ કરવા અને પ્રેમથી, ભલે તેણે લાભનો માર્ગ બતાવ્યો હતો—
અન્યેદ્યુરપ્યથાયાતઃ શ્યેનો પશ્યત્સ દંપતી
બીજે દિવસે પણ, શ્યેન ફરી આવ્યો અને એ દંપતીને જોયા.
અથ મંડલગત્યા સ પ્રાસાદં પરિતો ભ્રમન્
પછી એ શ્યેન મંડળમાં મહેલને ફરતો રહ્યો—
ગતેઽથ નભસિ શ્યેને પુનઃ પારાવતાંગના
જ્યારે શ્યેન આકાશમાં ગયો, ત્યારે ફરી પારાવતની પત્નીએ—
તસ્યા વાક્યં સમાકર્ણ્ય પુનઃ કલરવોબ્રવીત્
એના શબ્દો સાંભળીને, એ ફરી મીઠા કલરવથી બોલ્યો.
દુર્ગં ચ સ્વર્ગતુલ્યં મે યત્ર નાસ્ત્યરિતો ભયમ્
આ કિલ્લો મને સ્વર્ગ જેવો લાગે છે, અહીંથી કોઈ ભય નથી.
પ્રડીનોડ્ડીન સંડીન કાંડવ્યાડકપાટિકાઃ
આ કિલ્લો ખાડીઓ, પાણીની ખાઈઓ, કાંટાળાં અવરોધો અને વાંસના વાડથી સુરક્ષિત છે—
યથૈતાસ્વિહ કૌશલ્યં મયિ પારાવતિ પ્રિયે
પ્રિય પારાવતી, જેમ તું અહીં મારા માટે કુશળતા બતાવી છે—
સુખેન તિષ્ઠ કા ચિંતા મયિ જીવતિ તે પ્રિયે
પ્રિયે, હું જીવતો હોઉં ત્યાં સુધી તું ચિંતાવિહોણી અને આનંદથી રહે.
અપરેદ્યુરપિ શ્યેનસ્તત્ર ભારશિલાતલે 4.2.76.
બીજા દિવસે પણ એ શ્યેન ત્યાં પથ્થરની કડીએ આવ્યો.
આયામં તત્ર સંસ્થિત્વા તત્કુલાયં વિલોક્ય ચ
એ ત્યાં થોડો સમય ઊભો રહ્યો અને એમના ઘોંસલાને જોયું.
પ્રિયસ્થાનમિદં ત્યાજ્યં દુષ્ટદૃષ્ટિવિદૂષિતમ્
આ પ્રિય સ્થાન હવે છોડવું જોઈએ, કારણ કે દુષ્ટની નજરે એ અપવિત્ર થયું છે.
સાવજ્ઞં સ પુનઃ પ્રાહ કિં કરિષ્યત્યસૌ પ્રિયે
એણે ઉપહાસથી ફરી કહ્યું: પ્રિય, એ હવે શું કરી શકે?
ઇતરેદ્યુરપિ પ્રાપ્તઃ સ ચ શ્યેનો મહાબલઃ
બીજા દિવસે પણ એ શક્તિશાળી શ્યેન ત્યાં આવ્યો.
પુનર્વિલોક્ય તદ્વર્ત્મ શીઘ્રં યાતો યથાગતમ્
એ ફરી એ રસ્તાને જોઈને, જેમ આવ્યો હતો તેમ જ ઝડપથી ચાલ્યો ગયો.
નાથ સ્થાનાંતરં યાવો મૃત્યુર્નૌ નિકટોત્ર યત્
પ્રભુ, ચાલો બીજે ક્યાંક જઈએ, અહીં તો મૃત્યુ બહુ નજીક છે.
પ્રિય યસ્ય સપક્ષસ્ય ગતિઃ સર્વત્ર સિદ્ધિદા
જેના માટે મિત્ર પ્રિય હોય, તેની દરેક જગ્યાએ પ્રગતિ સફળતા લાવે છે.
સોપસર્ગં નિજં દેશં ત્યક્ત્વા યોન્યત્ર ન વ્રજેત્
પોતાના દેશમાં મુશ્કેલી હોવા છતાં પણ, કોઈએ બીજે ક્યાંય જવું નહિ.