વારાણસી યદા પ્રાપ્તા કદાચિત્કાલપર્યયાત્
જ્યારે પણ ક્યારેક વારો આવે ત્યારે વારાણસી પ્રાપ્ત થાય છે,
પૂર્વતો મણિકર્ણીશો બ્રહ્મેશો દક્ષિણે સ્થિતઃ
પૂર્વ તરફ મણિકર્ણીશ છે, દક્ષિણ તરફ બ્રહ્મેશ છે,
ઇત્યેતદુત્તમં ક્ષેત્રમવિમુક્તે મહાફલમ્
આ રીતે, અવિમુક્ત નામનું ઉત્તમ ક્ષેત્ર મહાન ફળ આપે છે.
ક્ષેત્રં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય રાજસૂયફલં લભેત્
કોઈ આ ક્ષેત્રની પરિક્રમા કરે તો રાજસૂય યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
અવિમુક્ત સમં ક્ષેત્રમપિ બ્રહ્માંડગોલકે
અવિમુક્ત જેટલું પવિત્ર ક્ષેત્ર આખા બ્રહ્માંડમાં પણ નથી.
રક્ષંતિ સતતં ક્ષેત્રં યત્ર પાશાસિપાણયઃ
જ્યાં હંમેશા હાથમાં ફાંસો અને તલવાર ધરાવનારા ક્ષેત્રની રક્ષા કરે છે.
પ્રાગ્દ્વારમટ્ટહાસશ્ચ ગણકોટિપરીવૃતઃ 4.2.74.
પૂર્વ દ્વારે અઠ્ઠાહાસ છે, જે ગણા સમૂહોથી ઘેરાયેલો છે.
તથૈવ ભૂતધાત્રીશઃ ક્ષેત્રદક્ષિણરક્ષકઃ
એ જ રીતે, ભૂતધાત્રીશ દક્ષિણ બાજુના ક્ષેત્રના રક્ષક છે.
ઉદગ્દ્વારં તથા રક્ષેદ્ઘંટાકર્ણો મહાગણઃ
ઉત્તર દ્વાર પર મહાન સેવક ઘંટાકર્ણ રક્ષા કરે છે.
રક્ષઃ કાષ્ઠાં શંકુકર્ણો દૃમિચંડો મરુદ્દિશમ્
રક્ષકાંઠે શંકુકર્ણ રક્ષણ કરે છે અને પવન દિશામાં દૃમિચંડ છે.
કાલાક્ષોરણ ભદ્રસ્તુ કૌલેયઃ કાલકંપનઃ
કાળાક્ષ, હે રણ, શુભ છે; કૌલેય અને કાળકંપન પણ છે.
વીરભદ્રો નભશ્ચૈવ કર્દમાલિપ્તવિગ્રહઃ
વીરભદ્ર અને નભસ પણ છે, જેમના શરીર કાદવથી લપેટાયેલા છે.
વિશાલાક્ષો મહાભીમઃ કુંડોદરમહોદરૌ
વિશાળ આંખોવાળો મહાભયાનક, કુંડોદર અને મહોદર છે.
નંદિસેનશ્ચ પંચાલઃ ખરપાદકરંટકઃ
નંદિસેન અને પંચાલ, ખરપાદ અને કરંટક પણ છે.
તસ્મિન્ક્ષેત્રે મહાપુણ્યે લિંગમોંકારસંજ્ઞકમ્
તે મહાપુણ્યક્ષેત્રમાં એક ઓંકાર નામનું લિંગ છે.
કપિલશ્ચૈવ સાવર્ણિઃ શ્રીકંઠઃ પિગલોંશુમાન્
કપિલ, સાવર્ણિ, શ્રીકંઠ, પિગલ અને ઉંશુમાન છે.
એકદા તસ્ય લિંગસ્ય કૃત્વા પંચાપિપૂજનમ્ 4.2.74.
એક વખત એ લિંગની પાંચ પ્રકારની પૂજા કરવામાં આવી.
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તત્ર યદ્વૃત્તમદ્ભુતમ્
હું તને ત્યાં થયેલું એક અજોડ ઘટના પણ કહીશ, હે મુનિ.
એકા ભેકી મુને તત્ર ચરંતી લિંગ સન્નિધૌ
ત્યાં એક દેડકી લિંગની નજીક ફરતી હતી, હે મુનિ.
સા તત્ર મૃત્યું ન પ્રાપ શિવનિર્માલ્યભક્ષણાત્
એ દેડકી ત્યાં મૃત્યુ પામી નહીં, કારણ કે તેણે શિવના નૈવેદ્ય ખાધા હતા.
વરં વિષમપિપ્રાશ્યં શિવસ્વં નૈવ ભક્ષયેત્
શિવની વસ્તુ ખાવાથી તો ઝેર ખાવું સારું છે.
શિવસ્ય પરિપુષ્ટાંગાઃ સ્પર્શનીયા ન સાધુભિઃ
જેના અંગો શિવના નૈવેદ્યથી પોષાયેલા હોય, તેમને સારા લોકો સ્પર્શતા નથી.
કશ્ચિત્કાકઃ સમાલોક્ય મંડૂકીં તામિતસ્તતઃ
કોઈ કાગડો એ દેડકીને જોઈને અહીંથી ત્યાં તેની પાસે ગયો.
વર્ષાભ્વી તેન સા ક્ષિપ્તા કાકેન ક્ષેત્રબાહ્યતઃ
વરસાદના સમયે એ કાગડાએ દેડકીને પકડીને ક્ષેત્રની બહાર લઈ ગયો.
પ્રદક્ષિણીકરણતો લિંગસ્યસ્પર્શનાદપિ
લિંગની પરિક્રમા અને સ્પર્શ કરવાને કારણે,
શુભાવયવસંસ્થાના શુભલક્ષણલક્ષિતા
એ દેડકી સુંદર અવયવો અને શુભ લક્ષણોથી યુક્ત રૂપ પામી.
સમ્યગ્ગીતરહસ્યજ્ઞા નિતરાં મધુરસ્વરા 4.2.74.
તેને ગીતના રહસ્યનું સંપૂર્ણ જ્ઞાન હતું અને તેની વાણી અત્યંત મીઠી હતી.
તાના એકોનપંચાશ તાલા એકોત્તરંશતમ્
એકુન પચાસ સ્વર અને એકસો એક તાલ છે.
ષડ્વિંશદ્રાગરાગિણ્ય ઇતિ રાગિ મુદાવહાઃ
છવીસ રાગો છે, દરેક રાગ પોતાનું વિશિષ્ટ ભાવ ધરાવે છે અને એ રાગો આનંદ આપે છે.
યાવંત એવ તાલાઃ સ્યુ રાગાસ્તાવંત એવ હિ
જેટલા તાલ છે, એટલાં જ રાગ પણ છે; ખરેખર, રાગોની સંખ્યા તાલ જેટલી જ છે.