કાંચિદ્દિશં સમાલંબ્ય નિર્વેદં પરમં ગતઃ
કોઈ દિશામાં જઈને તેણે પરમ વૈરાગ્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
પ્રતિતીર્થં પ્રતિનદિ સ બભ્રામ તપોયુતઃ
તે તપસ્યા સાથે દરેક તીર્થ અને નદી પાસે ફરતો રહ્યો.
અધ્યુવાસ સ તાવંતિ સંયતેંદ્રિયમાનસઃ
તેણે ત્યાં થોડો સમય ઇન્દ્રિય અને મન સંયમમાં રાખી નિવાસ કર્યો.
મનોરથોપદેષ્ટા ચ કુત્રચિત્ક્વાપિ નેક્ષિતઃ
તેના મનની ઈચ્છાઓને માર્ગદર્શન આપનાર ક્યાંય દેખાયો નહીં.
રેવાતટે નિરૈક્ષિષ્ટ તીર્થં ચામરકંટકમ્
રેવાના કાંઠે તેણે અમરકંટક તીર્થ જોયું.
દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટમના આસીચ્ચેતઃ સ્થૈર્યમવાપ હ
તે જોઈને તેનું મન આનંદિત થયું અને હૃદય સ્થિર થયું.
વિભૂતિભૂષિતતનૂન્કૃતલિંગસમર્ચનાન્ 4.2.74.
તેને ત્યાં એવા લોકો દેખાયા, જેમના શરીર પર ભસ્મ લાગેલું હતું અને જે લિંગની પૂજા કરતા હતા.
સ્વસ્થોપવિષ્ટાન્સ્વપુરોરગ્રતોઽચલમાનસાન્
તેઓ પોતાના શહેરમાં, તેના સામે આરામથી બેઠેલા હતા અને તેમનું મન અડગ હતું.
પ્રબદ્ધહસ્તયુગલઃ પ્રણમતરકંધરઃ
દમનાએ હાથ જોડીને અને માથું ઝુકાવીને વંદન કર્યું.
વાર્ધકેન સમાક્રાંતસ્તપસા કૃશવિગ્રહઃ
વૃદ્ધાવસ્થાએ ઘેરાયેલા અને તપથી દુર્બળ થયેલા દમનાને જોઈને—
પપ્રચ્છ દમનં ચેતિ કસ્ત્વં કસ્માદિહાગતઃ
કોઈએ દમનાને પૂછ્યું: 'તું કોણ છે? અહીં શા માટે આવ્યો છે?'
ભગોઃ પાશુપતાચાર્ય સર્વજ્ઞારાધનપ્રિય
તે ભગવાન ભગના પાશુપત માર્ગના આચાર્ય હતા, સર્વજ્ઞની આરાધનામાં તત્પર.
કથયામિ યથાર્થં તે નિજચેતોવિચેષ્ટિતમ્
હું તને મારા મનની સાચી સ્થિતિ કહું છું.
સંસારાસારતાં જ્ઞાત્વા વાનપ્રસ્થમશિશ્રિયમ્
મને જ્યારે દુનિયાની વ્યર્થતા સમજાઈ, ત્યારે મેં વનવાસી જીવન અપનાવ્યું.
સ્નાતં બહુષુ તીર્થેષુ મંત્રા જપ્તાસ્તુ કોટિશઃ
હું અનેક પવિત્ર તીર્થોમાં સ્નાન કર્યો છું અને લાખો મંત્રોનું જાપ કર્યો છે.
શુશ્રૂષિતાશ્ચ ગુરવો બહવો બહ્વનેહસમ્
હું ઘણા ગુરુઓની સેવા કરી છે, જેમાંથી મોટાભાગના નિર્દોષ હતા.
શિખરાણિ ગિરીંદ્રાણાં મયા ચાધ્યુષિતાન્યહો 4.2.74.
હું ખરેખર મહાન પર્વતોની ટોચ પર રહ્યો છું.
રસાયનાનિ બહુશઃ સેવિતાનિ મયા પુનઃ
હું વારંવાર અનેક પ્રકારની રસાયણ વિધિઓ અજમાવી છે.
મયા પ્રવિષ્ટા બહુશઃ કૃતાંતવદનોપમાઃ
હું ઘણીવાર એવી જગ્યાઓમાં ગયો છું, જે મૃત્યુના મુખ જેવી લાગતી હતી.
પરં કિંચિત્ક્વચિન્નૈક્ષિ સિદ્ધ્યંકુરમપિ પ્રભો
પણ, હે પ્રભુ, મને ક્યાંયે સાચી સિદ્ધિનો લવલેશ પણ દેખાયો નહીં.
મનસઃ સ્થૈર્યમાપન્નમિવ સંપ્રાપ્તસિદ્ધિના
મારા મનને એવું લાગ્યું કે જાણે તે સ્થિર થઈ ગયું હોય અને સિદ્ધિ મળી ગઈ હોય.
તેનૈવ મહતી સિદ્ધિર્ભવિત્રી મમ નાન્યથા
માત્ર એથી જ મને મહાન સિદ્ધિ મળશે, બીજું કોઈ માર્ગ નથી.
અનેનૈવ શરીરેણ પાર્થિવેન પ્રથીયસી
આ જ પૃથ્વીથી બનેલા અને શક્તિશાળી શરીરથી,
પ્રત્યક્ષદૃષ્ટં પ્રોવાચ મહદાશ્ચર્યમુત્તમમ્ મુમુક્ષૂણાં ધૃતવતાં મહાપાશુપતં વ્રતમ્
તે મહાન અને આશ્ચર્યજનક વાત કહી, જે પોતે જોઈ હતી—મુક્તિની ઇચ્છા ધરાવનાર અને ધીરજ ધરાવનાર માટે મહાપાશુપત વ્રત.
શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા તદા તે કથયામ્યહમ્
હવે, ધ્યાનથી સાંભળ; હું તને એ વાત કહું છું.
અવિમુક્તે મહાક્ષેત્રે સર્વસિદ્ધિપ્રદે સતામ્
અવિમુક્ત એ મહાન ક્ષેત્ર છે, જે સજ્જનોને સર્વસિદ્ધિ આપે છે.
સમાશ્રિતાનાં જંતૂનાં સર્વેષાં સર્વકર્મણામ્ 4.2.74.
જે ત્યાં આશ્રય લે છે એવા બધા જીવ અને તેમના બધા કર્મો માટે,
કર્મભૂરુહ દાવાગ્નૌ સંસારાબ્ધ્યૌર્વશોચિપિ
કર્મરૂપી વૃક્ષમાં લાગેલી જ્વાળાઓ અને સંસારના દુઃખના દરિયામાં,
દીર્ઘનિદ્રા પ્રસુપ્તાનાં પરમોદ્બોધદાયિનિ
જે લાંબા સમયથી ઊંઘમાં સૂઈ ગયા છે, તેમને એ પરમ જાગૃતિ આપે છે.
અનેકજન્મજનિત મહાપાપાદ્રિવજ્રિણિ
અન્યાય અને પાપના અનેક જન્મોથી ઊભેલા મહાપર્વતને એ વીજળીની જેમ તોડી નાખે છે.