ઉકારમથ તસ્યાગ્રે રજોરૂપં યજુર્જનિમ્
પછી, તેના આગળ તેણે 'ઉ' અક્ષર જોયું, જે રજોગુણથી ભરેલું અને યજુરનું મૂળ હતું.
નીરવધ્વાંતસંકેત સદનાભં તદગ્રતઃ
આગળ તેણે અનંત અંધકારનું ચિહ્ન જોયું, જે આધાર વિના ઘર જેવું લાગતું હતું.
સામ્નો યોનિં લયે હેતું સાક્ષાદ્રુદ્રસ્વરૂપિણમ્
તેણે સામવેદનું મૂળ, લયનું કારણ અને રૂદ્ર સ્વરૂપે પ્રગટ થયેલું જોયું.
વિશ્વરૂપમયાકારં સગુણં વાપિ નિર્ગુણમ્
તેણે એ સ્વરૂપ જોયું, જે સમગ્ર જગતમાં વ્યાપેલું છે, ગુણવાળું કે નિર્ગુણ પણ હોઈ શકે છે.
શવ્દબ્રહ્મેતિ યત્ખ્યાતં સર્વવાઙ્મયકારણમ્
જેને ધ્વનિરૂપ બ્રહ્મ કહેવામાં આવે છે, જે સર્વ વાણીનું કારણ છે.
કારણં કારણાનાં ચ જગદ્યોનિં ચ તં પરમ્
એ સર્વ કારણોનું પણ કારણ છે અને સમગ્ર જગતનું પરમ મૂળ છે.
અવનાદોમિતિ ખ્યાતં સર્વસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ
આ બધાની મહિમાથી તેને 'અવનાદ' કહેવામાં આવે છે.
અરૂપોપિ સરૂપાઢ્યઃ સ ધાત્રા નેત્રગીકૃતઃ તતસ્તાર ઇતિ ખ્યાતો યસ્તં બ્રહ્મા વ્યલોકયત્ ।। 4.2.73.
જે સ્વરૂપવિહિન હોવા છતાં અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે, ધાતાએ જેને દ્રષ્ટિગમ્ય બનાવ્યો, અને જેને બ્રહ્માએ જોયો, તેને 'તાર' નામે ઓળખાય છે.
પ્રણૂયતે યતઃ સર્વૈઃ પરનિર્વાણકામુકૈઃ
જેને સર્વે પરમ મુક્તિ ઇચ્છનાર લોકો સ્તુતિ કરે છે.
સ્વસેવિતારં પુરુષં પ્રણયેદ્યઃ પરંપદમ્
જે પોતાના સેવા કરનાર મનુષ્યને પરમ પદે પહોંચાડે છે.
ત્રયીમયસ્તુરીયોયસ્તુર્યાતીતોખિલાત્મકઃ
જે ત્રણેય વેદરૂપ છે, ચોથું અને સર્વથી પર છે, અને સર્વનો આત્મા છે.
પ્રાવર્તંત યતો વેદાઃ સાંગાઃ સર્વસ્ય યોનયઃ
જેમાંથી વેદો અને તેમના અંગો ઉત્પન્ન થયા, અને જે સર્વનો મૂળ છે.
વૃષભો યસ્ત્રિધાબદ્ધો રોરવીતિ મહોમયઃ
જે ત્રણ રીતે બંધાયેલો વૃષભ છે અને મહાન ધ્વનિ કરે છે.
શૃંગશ્ચત્વારિ યસ્યાસન્હસ્તાસઃ સપ્ત એવ ચ
જેને ચાર શૃંગ અને સાત પગ છે.
યદંતર્લીનમખિલં ભૂતં ભાવિ ભવત્પુનઃ
જ્યારે ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય—સર્વે વસ્તુઓ તેમાં લીન થાય છે.
લીનં મૃગ્યેત યત્રૈતદાબ્રહ્મસ્તંબભાજનમ્
જ્યાં સર્વે લીન થાય છે અને શોધાય છે, તે બ્રહ્માથી લઇને સ્તંભ સુધીનું પાત્ર છે.
પંચાર્થા યત્ર ભાસંતે પંચબ્રહ્મમયં હિ યત્
જ્યાં પાંચ તત્ત્વો પ્રકાશે છે, કારણ કે તે પાંચ બ્રહ્મમય છે.
તમાલોક્ય તતો વેધા લિંગરૂપિણમીશ્વરમ્ 4.2.73.
જ્યારે વિધાતા એ ભગવાનને લિંગરૂપે જોયા.
નાનાવર્ણસ્વરૂપાય વર્ણાનાં પતયે નમઃ 4.2.73.
નાનાં રંગો અને સ્વરૂપ ધરાવનાર, વર્ણોના સ્વામી, તમને વંદન છે.
શબ્દબ્રહ્મ નમસ્તુભ્યં પરબ્રહ્મ નમોસ્તુતે 4.2.73.
શબ્દબ્રહ્મ, તમને વંદન; પરબ્રહ્મ, તમને પણ વંદન.
સર્વભુક્સર્વકર્તા ત્વં સર્વસંહારકારક 4.2.73.
તમે સર્વ ભક્ષક, સર્વ કર્તા અને સર્વ સંહારના કારણ છો.
ત્વમેવ હિ શરણ્યં મે ત્વમેવ હિ ગતિઃ પરા 4.2.73.
તમે જ મારા આશ્રય છો, તમે જ મારી સર્વોચ્ચ ગતિ છો.
સુરશ્રેષ્ઠ તપઃશ્રેષ્ઠ સર્વામ્નાય નિધિર્ભવ 4.2.73.
દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તપમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વ શાસ્ત્રોના ખજાનારૂપ થાઓ.
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં તીર્થાનિ સહ સાગરૈઃ 4.2.73.
અષ્ટમી અને ચતુર્દશી તિથિએ તીર્થો અને સાગરો સાથે પવિત્ર થાય છે.
કેવલં ભૂમિભારાય જન્મિનો જન્મ તસ્ય વૈ 4.2.73.
નિશ્ચયે, જીવો માત્ર પૃથ્વીનો ભાર વધારવા માટે જન્મે છે.
સ્તુવન્બ્રહ્મ સ્તવેનૈવ સ્વાત્મના વિહિતેન હિ ।।4.2.73.
તેણે પોતે રચેલા સ્તોત્ર વડે બ્રહ્માને સ્તુતિ કરી.
બ્રહ્મસ્તવમિમં જપ્ત્વા ત્રિકાલં પરિવત્સરમ્
જો કોઈ આ બ્રહ્માસ્તોત્રને વર્ષભર દિવસમાં ત્રણ વખત પાઠ કરે તો—
પદ્મકલ્પે તુ યા વૃત્તા દમનસ્ય દ્વિજન્મનઃ
પદ્મકલ્પમાં દ્વિજ દમનાની એક ઘટના બની હતી.
ભારદ્વાજસ્ય તનયો દમનો નામ નામતઃ
દમનાનું નામ હતું અને તે ભારદ્વાજનો પુત્ર હતો.
સંસારદુઃખબહુલં જીવિતં ચાપિ ચંચલમ્
આ સંસારનું જીવન અનેક દુઃખોથી ભરેલું અને અસ્થિર છે.