ઓંકારેશસ્ય લિંગસ્ય કથમત્ર સમાગમઃ
ઓંકારેશ્વરનાં લિંગ અને ઓંકાર વચ્ચે અહીં કેવી રીતે મિલન થાય છે?
કિમાત્મકોઽયમોંકારો મહિમાસ્ય ચ કો હર
હે હર, આ ઓંકારનું સ્વરૂપ શું છે અને તેનું મહાત્મ્ય શું છે?
મૃડાનીવાક્સુધામેતાં વિધાય શ્રુતિગોચરામ્
હે મૃડ, કૃપા કરીને આ અમૃત જેવું વચન બધાને સાંભળવા માટે સરળ બનાવો.
યથોંકારસ્ય લિંગસ્ય પ્રાદુર્ભાવ ઇહાભવત્
જેમ અહીં ઓંકાર અને લિંગનું પ્રાગટ્ય થયું હતું,
પુરાનંદવને ચાત્ર બ્રહ્મણા વિશ્વયોનિના
એ જ રીતે, પહેલાના આનંદવનમાં, જગતના મૂળ બ્રહ્માએ,
પૂર્ણે યુગસહસ્રેઽથ ભિત્ત્વા પાતાલસપ્તકમ્
હજારો યુગ પૂરા થયા પછી, તેણે પાતાળના સાતો સ્તરો ભેદી નાખ્યા,
યદંતરાવિરભવન્નિર્વ્યાજેન સમાધિના
જ્યારે નિષ્કપટ ધ્યાનથી આંતરિક તત્વ પ્રગટ થયું,
યોભૂચ્ચટચટાશબ્દઃ સ્ફુટતો ભૂમિભાગતઃ ।। 4.2.73.
ત્યારે ધરતીમાંથી સ્પષ્ટ ચટચટાટ જેવો અવાજ ઊઠ્યો.
સ્રષ્ટાવિસૃષ્ટ તદ્ધ્યાનો યાવદુન્મીલ્યલોચને
બ્રહ્માએ તે ધ્યાન છોડીને પોતાની આંખો ખોલી.
અકારં સત્ત્વસંપન્નમૃક્ક્ષેત્રં સૃષ્ટિપાલકમ્
તેણે 'અ' અક્ષર જોયું, જે સત્વથી ભરેલું, પૃથ્વીનું ક્ષેત્ર અને સર્જનનું રક્ષક હતું.
ઉકારમથ તસ્યાગ્રે રજોરૂપં યજુર્જનિમ્
પછી, તેના આગળ તેણે 'ઉ' અક્ષર જોયું, જે રજોગુણથી ભરેલું અને યજુરનું મૂળ હતું.
નીરવધ્વાંતસંકેત સદનાભં તદગ્રતઃ
આગળ તેણે અનંત અંધકારનું ચિહ્ન જોયું, જે આધાર વિના ઘર જેવું લાગતું હતું.
સામ્નો યોનિં લયે હેતું સાક્ષાદ્રુદ્રસ્વરૂપિણમ્
તેણે સામવેદનું મૂળ, લયનું કારણ અને રૂદ્ર સ્વરૂપે પ્રગટ થયેલું જોયું.
વિશ્વરૂપમયાકારં સગુણં વાપિ નિર્ગુણમ્
તેણે એ સ્વરૂપ જોયું, જે સમગ્ર જગતમાં વ્યાપેલું છે, ગુણવાળું કે નિર્ગુણ પણ હોઈ શકે છે.
શવ્દબ્રહ્મેતિ યત્ખ્યાતં સર્વવાઙ્મયકારણમ્
જેને ધ્વનિરૂપ બ્રહ્મ કહેવામાં આવે છે, જે સર્વ વાણીનું કારણ છે.
કારણં કારણાનાં ચ જગદ્યોનિં ચ તં પરમ્
એ સર્વ કારણોનું પણ કારણ છે અને સમગ્ર જગતનું પરમ મૂળ છે.
અવનાદોમિતિ ખ્યાતં સર્વસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ
આ બધાની મહિમાથી તેને 'અવનાદ' કહેવામાં આવે છે.
અરૂપોપિ સરૂપાઢ્યઃ સ ધાત્રા નેત્રગીકૃતઃ તતસ્તાર ઇતિ ખ્યાતો યસ્તં બ્રહ્મા વ્યલોકયત્ ।। 4.2.73.
જે સ્વરૂપવિહિન હોવા છતાં અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે, ધાતાએ જેને દ્રષ્ટિગમ્ય બનાવ્યો, અને જેને બ્રહ્માએ જોયો, તેને 'તાર' નામે ઓળખાય છે.
પ્રણૂયતે યતઃ સર્વૈઃ પરનિર્વાણકામુકૈઃ
જેને સર્વે પરમ મુક્તિ ઇચ્છનાર લોકો સ્તુતિ કરે છે.
સ્વસેવિતારં પુરુષં પ્રણયેદ્યઃ પરંપદમ્
જે પોતાના સેવા કરનાર મનુષ્યને પરમ પદે પહોંચાડે છે.
ત્રયીમયસ્તુરીયોયસ્તુર્યાતીતોખિલાત્મકઃ
જે ત્રણેય વેદરૂપ છે, ચોથું અને સર્વથી પર છે, અને સર્વનો આત્મા છે.
પ્રાવર્તંત યતો વેદાઃ સાંગાઃ સર્વસ્ય યોનયઃ
જેમાંથી વેદો અને તેમના અંગો ઉત્પન્ન થયા, અને જે સર્વનો મૂળ છે.
વૃષભો યસ્ત્રિધાબદ્ધો રોરવીતિ મહોમયઃ
જે ત્રણ રીતે બંધાયેલો વૃષભ છે અને મહાન ધ્વનિ કરે છે.
શૃંગશ્ચત્વારિ યસ્યાસન્હસ્તાસઃ સપ્ત એવ ચ
જેને ચાર શૃંગ અને સાત પગ છે.
યદંતર્લીનમખિલં ભૂતં ભાવિ ભવત્પુનઃ
જ્યારે ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય—સર્વે વસ્તુઓ તેમાં લીન થાય છે.
લીનં મૃગ્યેત યત્રૈતદાબ્રહ્મસ્તંબભાજનમ્
જ્યાં સર્વે લીન થાય છે અને શોધાય છે, તે બ્રહ્માથી લઇને સ્તંભ સુધીનું પાત્ર છે.
પંચાર્થા યત્ર ભાસંતે પંચબ્રહ્મમયં હિ યત્
જ્યાં પાંચ તત્ત્વો પ્રકાશે છે, કારણ કે તે પાંચ બ્રહ્મમય છે.
તમાલોક્ય તતો વેધા લિંગરૂપિણમીશ્વરમ્ 4.2.73.
જ્યારે વિધાતા એ ભગવાનને લિંગરૂપે જોયા.
નાનાવર્ણસ્વરૂપાય વર્ણાનાં પતયે નમઃ 4.2.73.
નાનાં રંગો અને સ્વરૂપ ધરાવનાર, વર્ણોના સ્વામી, તમને વંદન છે.
શબ્દબ્રહ્મ નમસ્તુભ્યં પરબ્રહ્મ નમોસ્તુતે 4.2.73.
શબ્દબ્રહ્મ, તમને વંદન; પરબ્રહ્મ, તમને પણ વંદન.