યત્ર મન્દાકિની પુણ્યા સરસ્વત્યા સમાગતા
અહીં પવિત્ર મન્દાકિની સરસ્વતી સાથે મળે છે.
શૃણુ રાજન્યથાવૃત્તમિતિહાસ પુરાતનમ્
રાજા, હવે તમે પ્રાચીન અને સાચી ઘટના સાંભળો.
અજપાલો નૃપશ્રેષ્ઠઃ સૂર્યવંશસમુદ્ભવઃ
અજપાલ નામનો શ્રેષ્ઠ રાજા સૂર્યવંશમાંથી જન્મેલો હતો.
ન હસ્તિનો ન પાદાતા ન ચાશ્વાસ્તસ્ય ભૂપતેઃ
એ રાજાને ન તો હાથી, ન તો પગદળ અને ન તો ઘોડેસ્વાર સેનાદળ હતું.
ન ગૃહ્ણાતિ કરં રાજન્પ્રજાભ્યોથાધિકં નૃપ
રાજા, એ પોતાના પ્રજાજનો પર કદી કર વસૂલતો નહોતો.
જાતાપરાધો ભૂપૃષ્ઠે જાયતે ચેત્કથંચન
જો ક્યારેક તેની પ્રજામાં કોઈ ગુનો થતો,
એવમસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વર્ત્તમાનસ્ય ભૂતલે
આ રીતે એ રાજા પૃથ્વી પર રાજ કરતો હતો,
કામં વર્ષતિ પર્જન્યઃ સસ્યાનિ રસવંતિ ચ
મેઘો મનગમતું વરસાદ કરતા અને પાકો સ્વાદિષ્ટ થતા.
કેનચિત્ત્વથ કાલેન વસિષ્ઠો ભગવાન્મુનિઃ 7.3.9.
થોડા સમય પછી, મહાન ઋષિ વસિષ્ઠ આવ્યા.
તં દૃષ્ટ્વા પૂજયામાસ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વર્ત્મના
એમને જોઈને, રાજાએ શાસ્ત્રોક્ત રીતથી તેમનું સન્માન કર્યું.
એવં સંપૂજિતસ્તેન ભક્ત્યા પરમયા નૃપ રાજર્ષીણાં કથાશ્ચક્રે દેવર્ષીણાં તથૈવ ચ
એમણે રાજાની શ્રદ્ધાથી થયેલા આદરને સ્વીકારી, રાજર્ષિ અને દેવર્ષિની કથાઓ સંભળાવી.
તતઃ કથાવસાને તુ કસ્મિંશ્ચિન્નૃપસત્તમ
પછી કથાનો અંત આવતાં, હે શ્રેષ્ઠ રાજા,
ત્વં વેત્સિ સકલં બ્રહ્મંસ્તપશ્ચર્યાપ્રભાવતઃ
હે બ્રાહ્મણ, તપસ્યાની શક્તિથી તમે બધું જાણો છો.
કૌતુકં હૃદિ મે જાતં વર્ત્તતે મુનિપુંગવ
મારા હૃદયમાં એક નવાઈ જાગી છે, હે મહાન મુનિ.
કથયિષ્યામિ તત્સર્વં યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લ્લભમ્
હું એ બધું તમને કહું છું, ભલે એ મેળવવું બહુ જ મુશ્કેલ હોય.
નિષ્કણ્ટકં સદા ક્ષેમં સર્વકામસમન્વિતમ્
એ હંમેશા કાંટાવિહિન, સુરક્ષિત અને દરેક ઇચ્છિત વસ્તુથી ભરપૂર છે.
ન દીનો ન ચ દુઃખાર્ત્તો વ્યાધિગ્રસ્તો ન કોઽપિ ચ
કોઈ પણ દુઃખી નથી, દુઃખથી પીડિત નથી કે રોગથી ગ્રસ્ત નથી.
નારીયં મમ સાધ્વી ચ પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી અનયા ચિંતિતં બ્રહ્મન્સર્વં વિસ્તરતો વદ
મારી પત્ની સદ્ગુણી છે અને મારા જીવથી પણ વધુ પ્રિય છે; હે બ્રાહ્મણ, એણે જે વિચાર્યું છે તે બધું વિગતે કહો.
કિં દાનસ્ય પ્રભાવેન વ્રતયાગસ્ય વા મુને 7.3.9.
શું એ દાનની શક્તિથી છે કે વ્રત અને યજ્ઞના પાલનથી, હે મુનિ?
જન્માન્તરકૃતં પુણ્યં પરં કૌતૂહલં હિ મે
પહેલાં જન્મમાં કરેલું પુણ્ય મને ખૂબ જ ઉત્સુક બનાવે છે.
વસિષ્ઠ ઉવાચ શૃણુ સર્વં મહીપાલ વિસ્તરેણ ચ કથ્યતે
વશિષ્ઠે કહ્યું: હે રાજા, બધું ધ્યાનથી સાંભળો, હું વિગતે સમજાવું છું.
અન્યદેહાંતરે રાજઞ્છૂદ્રજાતિસમુદ્ભવઃ
બીજા શરીરમાં, હે રાજા, તમે શૂદ્ર જાતિમાં જન્મ્યા હતા.
કેનચિત્ત્વથ કાલેન દુર્ભિક્ષે સમુપસ્થિતે
પછી, થોડા સમય પછી, દુર્ભિક્ષ આવે છે.
તતસ્ત્વં ભાર્યયા સાર્દ્ધમન્યદેશાંતરે ગતઃ
તમે તમારી પત્ની સાથે બીજા દેશમાં ગયા.
ત્વયા દૃષ્ટં મનોહારિ શુભં પંકજકાનનમ્
ત્યાં તમે સુંદર અને આકર્ષક કમળના વનને જોયું.
મનસા ચિંતિતં હ્યેતત્પદ્માન્યાદાય કરોમ્યહમ્
તમારા મનમાં વિચાર આવ્યો: 'હું આ કમળો એકત્રિત કરીશ.'
તતઃ પદ્માનિ ભૂરીણિ ગૃહીત્વા ભાર્યયા સહ
પછી, તમે તમારી પત્ની સાથે ઘણા કમળો લીધા.
ન કેઽપિ પ્રતિ ગૃહ્ણંતિ લોકા દુર્ભિક્ષપીડિતાઃ
લોકો દુર્ભિક્ષથી પીડિત હોવાથી, કોઈ એ કમળો લેતા નહોતાં.
તતો દિનાવસાને તુ ગુહામેકાં સમાશ્રિતઃ 7.3.9.
પછી, દિવસના અંતે, તમે એકાંત ગુફામાં આશ્રય લીધો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ કર્ણયોસ્તે સમાગતઃ
એ જ સમયે, તમારા કાનમાં અવાજ આવ્યો.