યથા કોપિ ન વેત્ત્યેવ તથાચ્છન્નોઽભવત્પુનઃ 4.2.65.
જેમ કોઈ જાણતું નથી, તેમ તે ફરીથી છુપાઈ ગયો.
અદૃશ્યરૂપી માયાવી દેવાનામપ્યગોચરઃ
તે અદૃશ્ય રૂપ ધારણ કરી, માયાવિ બની, દેવતાઓની પણ નજરથી દૂર રહ્યો.
પ્રવેશમુટજાનાં ચ નિર્ગમં ચ વિલોકયન્
ઉટજાઓમાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવું તે ધ્યાનથી જોઈ રહ્યો હતો.
નિઃશબ્દમેવ નયતિ નત્યજેદપિ કીકસમ્
તે સંપૂર્ણ શાંતિથી માર્ગદર્શન આપતો, અને એક નાનકડી ચીડિયાને પણ છોડતો નહોતો.
એકદા શિવરાત્રૌ તુ ભક્તસ્ત્વેકો નિજોટજે
એક વખત, શિવરાત્રીની રાતે, એક ભક્ત પોતાના ઊટજમાં એકલો હતો.
સ ચ દુંદુભિનિર્હ્રાદ દૈત્યેંદ્રો બલદર્પિતઃ
અને એ ઢોલનો અવાજ, દૈત્યરાજ પોતાની શક્તિ પર ગર્વ કરતો,
તં ભક્તં ધ્યાનમાપન્નં દૃઢચિત્તં શિવેક્ષણે
એ ભક્ત, ધ્યાનમાં લીન, મજબૂત મનથી શિવના દર્શન માટે તત્પર હતો.
અથ સર્વગતઃ શંભુર્જ્ઞાત્વા તસ્યાશયં હરઃ
પછી, સર્વવ્યાપી શંભુ, તેની ઇચ્છા જાણીને, હરાએ
યાવદાદિત્સતિ વ્યાઘ્રસ્તાવદાવિરભૂદ્ધરઃ
જ્યારે વાઘ હુમલો કરવા જતો હતો, ત્યારે હરાએ પ્રગટ થઈ ગયો.
રુદ્રમાયાંતમાલોક્ય તદ્ભક્તાર્ચિત લિંગતઃ
રુદ્રની માયા જોઈ, એ ભક્ત દ્વારા પૂજાયેલી લિંગમાંથી,
સાવજ્ઞમથસર્વજ્ઞં યાવત્પશ્યતિ દાનવઃ 4.2.65.
દૈત્યે અવમાનના સાથે સર્વજ્ઞને જોઈ રહ્યો.
પંચાસ્યસ્ત્વથ પંચાસ્યં મુષ્ટ્યા મૂર્ધન્યતાડયત્
પાંચમુખી એ પાંચમુખીને મુઠ્ઠીથી માથા પર માર્યો.
અત્યાર્તમરટદ્વ્યાઘ્રો રોદસી પરિપૂરયન્
વાઘ ખૂબ જ પીડામાં ગર્જન કર્યો, આકાશ અને પૃથ્વી ગૂંજી ઉઠી.
તપોધનાઃ સમાજગ્મુર્નિશિ શબ્દાનુસારતઃ
તપસ્વીઓ રાતે અવાજના અનુસરણમાં ભેગા થયા.
તુષ્ટુવુઃ પ્રણતા સર્વે શર્વં જયજયાક્ષરૈઃ
બધા નમ્ર થઈને શરવને 'જય, જય!'ના શબ્દો સાથે સ્તુતિ કરી.
અનુગ્રહં કુરુધ્વેશ તિષ્ઠાત્રૈવ જગદ્ગુરો
કૃપા કરો, ભગવાન; અહીં જ રહો, જગતના ગુરુ.
કુરુ રક્ષાં મહાદેવ જ્યેષ્ઠસ્થાનસ્ય સર્વદા
હે મહાદેવ, તું હંમેશા જ્યેષ્ઠ સ્થાનની રક્ષા કર.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં દેવશ્ચંદ્રવિભૂષણઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, ચાંદ્ર વિભૂષિત દેવએ
યો મામનેન રૂપેણ દ્રક્ષ્યતિ શ્રદ્ધયાત્ર વૈ
જે કોઈ શ્રદ્ધાપૂર્વક અહીં આ રૂપમાં મને જુએ,
એતલ્લિંગં સમભ્યર્ચ્ય યો યાતિ પથિ માનવઃ
અને આ લિંગની પૂજા કરીને માર્ગ પર જાય,
મચ્ચરિત્રમિદં શ્રુત્વા સ્મૃત્વા લિંગમિદં હૃદિ 4.2.65.
મારા આ વર્તાંતને સાંભળીને, આ લિંગને હૃદયમાં યાદ રાખે,
ઇત્યુક્ત્વા દેવદેવશસ્તસ્મિઁલ્લિંગે લયં યયૌ
આ રીતે કહ્યા પછી દેવોના દેવ એ લિંગમાં લીન થઈ ગયા.
જ્યેષ્ઠેશાદુત્તરેભાગે દૃષ્ટં સ્પૃષ્ટં ભયાપહમ્
જ્યેષ્ઠેશના ઉત્તર ભાગમાં, જે દેખાય અને સ્પર્શાય છે, તે ભય દૂર કરે છે.
વ્યાઘ્રેશ્વરસ્ય યે ભક્તાસ્તેભ્યો બિભ્યતિ કિંકરાઃ
વ્યાઘ્રેશ્વરનાં ભક્તોથી ત્યાંના સેવકો ડરે છે.
પરાશરેશ્વરાદીનાં લિંગાનામિહ સંભવમ્
અહીં પરાશરેશ્વર અને અન્ય લિંગોની ઉત્પત્તિ છે.
કંદુકેશ સમુત્પત્તિં વ્યાઘ્રે શાવિર્ભવં તથા
કંદુકેશની ઉત્પત્તિ અને વ્યાઘ્રમાં પ્રગટ થવું પણ અહીં છે.
ઉટજેશ્વર લિંગં તુ વ્યાઘ્રેશાત્પશ્ચિમે સ્થિતમ્
ઉટજેશ્વર નામનું લિંગ વ્યાઘ્રેશ્વરથી પશ્ચિમમાં સ્થિત છે.
તાનિ તે કથયિષ્યામિ શૃણુ વાતાપિતાપન
હું એ બધું તને કહું છું, સાંભળ, હે વાતપિત્ત દૂર કરનાર.
જ્યેષ્ઠેશાદ્દક્ષિણે ભાગે લિંગમપ્સરસાં શુભમ્
જ્યેષ્ઠેશના દક્ષિણ ભાગમાં અપ્સરાસોનું શુભ લિંગ છે.
તત્કૂપજલસુસ્નાતો વિલોક્યાપ્સરસેશ્વરમ્
તે કૂવામાંના પાણીથી સારી રીતે સ્નાન કરીને, અપ્સરેશ્વરને જોવું જોઈએ.