યતઃ ક્રતુભુજો દેવાઃ ક્રતવો વેદસંભવાઃ
કારણ કે દેવો યજ્ઞનું ભોજન કરે છે, અને યજ્ઞો વેદમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.
નિશ્ચિતં બ્રાહ્મણાધારાઃ સર્વે વેદાઃ સવાસવાઃ 4.2.65.
નક્કી છે કે બધા વેદો અને ઇન્દ્ર બ્રાહ્મણો પર આધારિત છે.
બ્રાહ્મણા યદિ નષ્ટાઃ સ્યુર્વેદા નષ્ટાસ્તતઃ સ્વયમ્
જો બ્રાહ્મણો નાશ પામે, તો વેદો પણ પોતે નાશ પામે છે.
યજ્ઞેષુ નાશં ગચ્છત્સુ હૃતાહારાસ્તતઃ સુરાઃ
યજ્ઞો નાશ પામે ત્યારે દેવોનું ખોરાક પણ છીનવાઈ જાય છે.
અહમેવ ભવિષ્યામિ માન્યસ્ત્રિજગતીપતિઃ
પછી માત્ર હું જ ત્રણેય લોકનો માન્ય સ્વામી બનીશ.
નિર્વેક્ષ્યામિ સુખાન્યેવ રાજ્યે નિહતકંટકે
હું રાજમાં બધાં અવરોધ દૂર કરીને સુખો માણીશ.
દ્વિજાઃ ક્વ સંતિ ભૂયાંસો બ્રહ્મતેજોતિબૃંહિતાઃ
એ અનેક દ્વિજ, બ્રહ્મતેજથી તેજસ્વી, ક્યાં છે?
ભૂયસાં બ્રાહ્મણાનાં તુ સ્થાનં વારાણસી ભવેત્
મોટાભાગના બ્રાહ્મણોનું નિવાસસ્થાન વારાણસી હોવું જોઈએ.
યત્રયત્ર હિ તીર્થેષુ યત્રયત્રાશ્રમેષુ ચ
જે જ્યાં પવિત્ર સ્થળો છે અને જ્યાં જ્યાં આશ્રમો છે,
ઇતિ દુંદુભિનિર્હ્રાદો મતિં કૃત્વા કુલોચિતામ્
એવી રીતે, ઢોલના અવાજ સાથે, તેણે પોતાના કુળ માટે યોગ્ય નિર્ણય કર્યો.
યથા કોપિ ન વેત્ત્યેવ તથાચ્છન્નોઽભવત્પુનઃ 4.2.65.
જેમ કોઈ જાણતું નથી, તેમ તે ફરીથી છુપાઈ ગયો.
અદૃશ્યરૂપી માયાવી દેવાનામપ્યગોચરઃ
તે અદૃશ્ય રૂપ ધારણ કરી, માયાવિ બની, દેવતાઓની પણ નજરથી દૂર રહ્યો.
પ્રવેશમુટજાનાં ચ નિર્ગમં ચ વિલોકયન્
ઉટજાઓમાં પ્રવેશ અને બહાર નીકળવું તે ધ્યાનથી જોઈ રહ્યો હતો.
નિઃશબ્દમેવ નયતિ નત્યજેદપિ કીકસમ્
તે સંપૂર્ણ શાંતિથી માર્ગદર્શન આપતો, અને એક નાનકડી ચીડિયાને પણ છોડતો નહોતો.
એકદા શિવરાત્રૌ તુ ભક્તસ્ત્વેકો નિજોટજે
એક વખત, શિવરાત્રીની રાતે, એક ભક્ત પોતાના ઊટજમાં એકલો હતો.
સ ચ દુંદુભિનિર્હ્રાદ દૈત્યેંદ્રો બલદર્પિતઃ
અને એ ઢોલનો અવાજ, દૈત્યરાજ પોતાની શક્તિ પર ગર્વ કરતો,
તં ભક્તં ધ્યાનમાપન્નં દૃઢચિત્તં શિવેક્ષણે
એ ભક્ત, ધ્યાનમાં લીન, મજબૂત મનથી શિવના દર્શન માટે તત્પર હતો.
અથ સર્વગતઃ શંભુર્જ્ઞાત્વા તસ્યાશયં હરઃ
પછી, સર્વવ્યાપી શંભુ, તેની ઇચ્છા જાણીને, હરાએ
યાવદાદિત્સતિ વ્યાઘ્રસ્તાવદાવિરભૂદ્ધરઃ
જ્યારે વાઘ હુમલો કરવા જતો હતો, ત્યારે હરાએ પ્રગટ થઈ ગયો.
રુદ્રમાયાંતમાલોક્ય તદ્ભક્તાર્ચિત લિંગતઃ
રુદ્રની માયા જોઈ, એ ભક્ત દ્વારા પૂજાયેલી લિંગમાંથી,
સાવજ્ઞમથસર્વજ્ઞં યાવત્પશ્યતિ દાનવઃ 4.2.65.
દૈત્યે અવમાનના સાથે સર્વજ્ઞને જોઈ રહ્યો.
પંચાસ્યસ્ત્વથ પંચાસ્યં મુષ્ટ્યા મૂર્ધન્યતાડયત્
પાંચમુખી એ પાંચમુખીને મુઠ્ઠીથી માથા પર માર્યો.
અત્યાર્તમરટદ્વ્યાઘ્રો રોદસી પરિપૂરયન્
વાઘ ખૂબ જ પીડામાં ગર્જન કર્યો, આકાશ અને પૃથ્વી ગૂંજી ઉઠી.
તપોધનાઃ સમાજગ્મુર્નિશિ શબ્દાનુસારતઃ
તપસ્વીઓ રાતે અવાજના અનુસરણમાં ભેગા થયા.
તુષ્ટુવુઃ પ્રણતા સર્વે શર્વં જયજયાક્ષરૈઃ
બધા નમ્ર થઈને શરવને 'જય, જય!'ના શબ્દો સાથે સ્તુતિ કરી.
અનુગ્રહં કુરુધ્વેશ તિષ્ઠાત્રૈવ જગદ્ગુરો
કૃપા કરો, ભગવાન; અહીં જ રહો, જગતના ગુરુ.
કુરુ રક્ષાં મહાદેવ જ્યેષ્ઠસ્થાનસ્ય સર્વદા
હે મહાદેવ, તું હંમેશા જ્યેષ્ઠ સ્થાનની રક્ષા કર.
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં દેવશ્ચંદ્રવિભૂષણઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, ચાંદ્ર વિભૂષિત દેવએ
યો મામનેન રૂપેણ દ્રક્ષ્યતિ શ્રદ્ધયાત્ર વૈ
જે કોઈ શ્રદ્ધાપૂર્વક અહીં આ રૂપમાં મને જુએ,
એતલ્લિંગં સમભ્યર્ચ્ય યો યાતિ પથિ માનવઃ
અને આ લિંગની પૂજા કરીને માર્ગ પર જાય,