યસ્તુ પૂજયતે ભક્ત્યા દક્ષિણાં દિશમાસ્થિતઃ
જે ભક્તિપૂર્વક દક્ષિણ દિશામાં ઊભો રહીને પૂજા કરે છે,
પંચામૃતેન યસ્તત્ર તર્પણં કુરુ તે નરઃ
અને ત્યાં, પાંચ પ્રકારના અમૃતથી તર્પણ અર્પણ કરે છે,
પ્રદક્ષિણાંતે યસ્તસ્ય પ્રણામં કુરુતે નરઃ
અને પ્રદક્ષિણ પૂરી થયા પછી તેને નમસ્કાર કરે છે,
તત્રાશ્ચર્યમભૂત્પૂર્વં તત્ત્વં શૃણુ મહામતે
ત્યાં એક વખત અદ્ભુત ઘટના બની હતી; એ સત્ય સાંભળો, હે વિદ્વાન.
તત્ર પૂર્વં શુકો નીડં વૃક્ષે ચૈવાકરોદ્દ્વિજઃ
ત્યાં, બહુ પહેલાં, એક શુકે વૃક્ષમાં પોતાનું ગૂંથણું બનાવ્યું હતું, હે દ્વિજ.
ન ચ ભક્ત્યા મહારાજ પક્ષિયોનિસમુદ્ભવઃ
પણ, હે મહારાજા, તે પક્ષી યોનિમાંથી ભક્તિથી જન્મેલો નહોતો.
સંજાતઃ પાર્થિવે વંશે રાજા વેણુરિતિ સ્મૃતઃ
તે પૃથ્વી પરના રાજવંશમાં જન્મ્યો હતો અને વેણ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
સ તં સ્મૃત્વા પ્રભાવં હિ પ્રદક્ષિણાસમુદ્ભવમ્ 7.3.7.
તે પ્રદક્ષિણથી જે શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ હતી, તેનું તે સ્મરણ કરતો હતો.
નક્તં દિનં મહારાજ નાન્યત્કિંચિત્કરોતિ સઃ
હે મહારાજા, તે રાત-દિવસ બીજું કશું કરતો જ નથી.
ન પુષ્પે ધૂપદાને ચ પ્રદક્ષિણાપરઃ સદા
ફૂલ કે ધૂપ અર્પણમાં નહીં, પણ હંમેશા પ્રદક્ષિણમાં જ લાગેલો રહે છે.
નારદઃ શૌનકશ્ચૈવ હારીતો દેવલસ્તથા
નારદ, શૌનક, હારીત અને દેવલ પણ,
એતે ચાન્યે ચ બહવો દેવવ્રતપરાયણાઃ
અને આવા ઘણા દેવવ્રતને અનુસરી રહેલા,
અન્યે ચ વિવિધાં પૂજાં જપમન્યે સમાહિતાઃ
બીજાઓ વિવિધ પ્રકારની પૂજા કરે છે, અને કેટલાક ધ્યાનપૂર્વક જપ કરે છે.
બલિમન્યે પ્રયચ્છંતિ સ્તુતિં કુર્વંતિ ચાપરે
કેટલાક બલિ અર્પણ કરે છે, તો કેટલાક સ્તુતિ કરે છે.
પરં કૌતુકમાપન્ના વાક્યમેતદથાબ્રુવન્
મહાન ઉત્સુકતા સાથે તેઓએ આ શબ્દો કહ્યા:
ઋષય ઊચુઃ કસ્માત્ત્વં પાર્થિવશ્રેષ્ઠ પ્રદક્ષિણાપરઃ સદા
ઋષિઓએ પૂછ્યું: હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તમે હંમેશા પ્રદક્ષિણમાં જ કેમ લાગેલા રહો છો?
ન દદાસિ જલં લિંગે પ્રભૂતં સુમનોહરમ્
તમે લિંગને સુંદર અને પૂરતું જળ અર્પણ કરતા નથી,
સમર્થોઽસિ તથાન્યેષાં દાનાનાં ત્વં મહીપતે 7.3.7.
હે ધરાપતિ, છતાં તમે બીજા દાન આપવા સક્ષમ છો.
પૂર્વદેહાંતરે વૃત્તં સર્વં સત્યં વિશેષતઃ
મારા પહેલાંના જન્મમાં જે કંઈ બન્યું, તે બધું સાચું છે, ખાસ કરીને.
પ્રાસાદેઽસ્મિન્પુરા પક્ષી શુકોઽહં સ્થિતવાંસ્તદા
આ જ મહેલમાં, પહેલાંના સમયમાં, હું એક પંખી—શુક તરીકે અહીં રહ્યો હતો.
કૃપયાઽસ્ય પ્રભાવાચ્ચ જાતો જાતિસ્મરસ્ત્વહમ્
આ મહાત્માની કૃપા અને શક્તિથી, હું જન્મથી જ પોતાનો ભૂતકાળ યાદ રાખતો થયો છું.
ન જાને કિં ફલં મેઽદ્ય દેવસ્યાસ્ય પ્રસાદતઃ
આ દેવની કૃપાથી આજે મને શું ફળ મળશે, એ હું જાણતો નથી.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ વેણુવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: પછી, વેણુના વચન સાંભળી, પ્રતિષ્ઠિત વ્રતવાળા ઋષિઓએ—
તતઃ પ્રદક્ષિણ પરાઃ સર્વે તત્ર મહર્ષયઃ
ત્યાં બધા મહર્ષિઓએ પરિક્રમા કરી.
સોઽપિ રાજા મહાભાગો વેણુઃ શંભોઃ પ્રસાદતઃ
એ મહાભાગ્યશાળી રાજા વેણુએ પણ, શંભુની કૃપાથી—
ત્રિનેત્રાભાઃ શિલા યત્ર દૃશ્યંતેઽદ્યાપિ ભૂરિશઃ
ત્યાં આજે પણ ઘણી પથ્થરો એવા દેખાય છે, જે ત્રિનેત્રવાળા ભગવાન જેવા લાગે છે.
તસ્યૈવ પશ્ચિમે ભાગે લિંગમસ્તિ પિનાકિનઃ
એના પશ્ચિમ ભાગમાં પિનાકધારીનું લિંગ છે.
ભદ્રકર્ણગણોનામ પુરાસીચ્છિવવલ્લભઃ
પહેલા ત્યાં ભદ્રકર્ણ ગણ હતો, જે શિવજીને ખૂબ પ્રિય હતો.
કેનચિત્ત્વથ કાલેન સંગ્રામે દાનવૈઃ સહ
પછી, ક્યારેક, દાનવો સાથેના યુદ્ધમાં—
નષ્ટે સ્કંદે હતે સૈન્યે વીરભદ્રે પરાજિતે
જ્યારે સ્કંદ ગુમ થયો, સેના મરી ગઈ અને વીરભદ્ર હાર્યો—