અન્યદ્રહસ્યં વક્ષ્યામિ ન વાચ્યં યત્રકુત્રચિત્
હવે હું તને બીજું રહસ્ય કહું છું, જે ક્યાંય પણ કહેવું નહીં.
કાશ્યાં સર્વાણિ તીર્થાનિ એકૈકાદુત્તરોત્તરમ્
કાશીમાં બધા તીર્થો એક પછી એક ક્રમવાર હાજર છે.
એતદેવ રહસ્યં તે વારાણસ્યા ઉદીર્યતે
વારાણસીનું આ જ રહસ્ય તને જણાવાયું છે.
ગર્જંતિ સર્વતીર્થાનિ સ્વસ્વધિષ્ણ્યગતાન્યહો 4.2.61.
બધાં તીર્થો પોતાના સ્થાન પર રહીને ગર્જના કરે છે, આ ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે!
પાપાનિ પાપિનાં હત્વા મહાંત્યપિ બહૂન્યપિ
મોટા મોટા પાપીઓના પણ અનેક પાપો કર્યા પછી,
પર્વસ્વપર્વસ્વપિ વા નિત્યં નિયમવં ત્યહો
તહેવારો હોય કે સામાન્ય દિવસો, હંમેશા નિયમથી—અરે!
વિશ્વેશો વિશ્વયા સાર્ધં સદોપમણિકર્ણિકમ્
વિશ્વના સ્વામી વિશ્વયા સાથે મણિકર્ણિકામાં સતત હાજર રહે છે.
વૈકુંઠાદપ્યહં નિત્યં મધ્યાહ્ને મણિકર્ણિકામ્
હું તો વૈકુંઠ કરતાં પણ વધારે, રોજ મધ્યાહ્ને મણિકર્ણિકામાં રહું છું.
સકૃન્મમાખ્યાં ગૃણતાં નિર્હરન્યદઘાન્યહમ્
જે લોકો મારો નામ એકવાર પણ લે છે, તેમના પાપો હું દૂર કરી દઉં છું.
સત્યલોકાત્પ્રતિદિનં હં સયાનઃ પિતામહઃ
દરરોજ બ્રહ્મા પોતાના હંસ સાથે સત્યલોકમાંથી આવે છે.
ઇંદ્રાદ્યા લોકપાલાશ્ચ મરીચ્યાદ્યા મહર્ષયઃ
ઇન્દ્ર અને બીજા લોકપાલો, તેમજ મરીચિ જેવા મહર્ષિઓ પણ આવે છે.
શેષવાસુકિમુખ્યાશ્ચ નાગા વૈ નાગલોકતઃ
શેષ, વાસુકિ જેવા મુખ્ય નાગો પણ નાગલોકમાંથી આવે છે.
ચરાચરેષુ સર્વેષુ યાવંતશ્ચ સચેતનાઃ
ચાલતા અને અચાલ, બધા જ જીવંત પ્રાણીઓ,
કે માણિકર્ણિકેયાનાં ગુણાનાં સુગરીયસામ્ 4.2.61.
મણિકર્ણિકાના એવા ઉન્નત ગુણોનું વર્ણન કોણ કરી શકે?
ચીર્ણાન્યુગ્રાણ્યરણ્યેષુ તૈસ્તપાંસિ તપોધનૈઃ
આ તપસ્વીઓએ જંગલોમાં કઠિન તપ કર્યા છે.
વિશ્રાણિતમહાદાનાસ્ત એવ નરપુંગવાઃ
એ મહાન પુરુષોએ મોટા દાન આપ્યા છે.
ચીર્ણસર્વવ્રતાસ્તે તુ યથોક્તવિધિના ધ્રુવમ્
તેમણે બધા વ્રતો નિયમ પ્રમાણે નિભાવ્યા છે.
ત એવ ધન્યા મર્ત્યેસ્મિન્સર્વક્રતુષુ દીક્ષિતાઃ
માણસોમાં એ જ ધન્ય છે, જે બધા યજ્ઞોમાં દીક્ષા લીધેલી છે.
કૃતા નાનાવિધા ધર્મા ઇષ્ટાપૂર્તાસ્તુ તૈર્નૃભિઃ
એ પુરુષોએ અનેક પ્રકારના સારા કર્મો, પૂજા અને દાન કર્યા છે.
રત્નાનિ સદુકૂલાનિ કાંચનં ગજવાજિનઃ
મૂળ્યવાન રત્નો, સુંદર વસ્ત્રો, સોનુ, હાથી અને ઘોડા,
પુણ્યેનોપાર્જિતં દ્રવ્યમત્યલ્પમપિ યૈર્નરૈઃ
પુણ્યથી મેળવેલું થોડું પણ ધન, એ પુરુષોએ આપ્યું છે.
કુર્યાદ્યથોક્તમપ્યેકં પ્રાણાયામં નરોત્તમઃ
શ્રેષ્ઠ પુરુષે નિયમ પ્રમાણે એક પણ પ્રાણાયામ કરવો જોઈએ.
જપ્ત્વૈકામપિ ગાયત્રીં સંપ્રાપ્ય મણિકર્ણિકામ્
એક ગાયત્રી મંત્રનું જપ કરીને અને મણિકર્ણિકા સુધી પહોંચીને,
એકામપ્યાહુતિં પ્રાજ્ઞો દત્ત્વોપમણિકર્ણિકમ્ 4.2.61.
કેવા જ્ઞાની વ્યક્તિએ મણિકર્ણિકા પાસે એક યજ્ઞની આહુતિ આપી,
ઇતિ શ્રુત્વા હરેર્વાક્યમગ્નિબિંદુર્મહાતપાઃ
હરિના આ વચન સાંભળીને અગ્નિબિંદુ મહાતપસ્વી,
વિષ્ણો કિયત્પરીમાણા પુણ્યૈષા મણિકર્ણિકા
વિષ્ણુ, મણિકર્ણિકાનું પુણ્ય કેટલું વિશાળ છે?
આગંગા કેશવાદા ચ હરિશ્ચંદ્રસ્ય મંડપાત્
ગંગાથી કેશવ સુધી અને હરિશ્ચંદ્રના મંડપથી,
સ્થૂલમેતત્પરીમાણં સૂક્ષ્મં ચ પ્રવદામિ તે
આ મોટું પરિમાણ છે; હવે હું તને સૂક્ષ્મ માપ પણ કહું છું.
સીમાવિનાયકશ્ચાત્ર મણિકર્ણી હ્રદોત્તરે
અહીં મણિકર્ણિકા તળાવના ઉત્તર તરફ સીમાવિનાયક છે.
મોદકૈઃ સોપચારૈશ્ચ પ્રાપ્નુયાન્મણિકર્ણિકામ્
જે વ્યક્તિ મણિકર્ણિકા સુધી યોગ્ય પૂજા અને ભેટ લઈને પહોંચે,