આનંદકાનનભવં દિવોદાસ ક્ષમાપતેઃ
આનંદના વનમાં જન્મેલા, ધરતીના રાજા દિવોદાસ.
સુખોપવિષ્ટઃ સંહૃષ્ટઃ સુદૃષ્ટિર્વિષ્ટરશ્રવાઃ
સુખથી બેઠેલા, આનંદિત, સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ અને ચુસ્ત સાંભળવાની ક્ષમતા ધરાવતા.
સ ઋષિસ્તં સમભ્યેત્ય પુંડરીકાક્ષમચ્યુતમ્
એ ઋષિ કમળની આંખો ધરાવતા, અવિનાશી ભગવાન પાસે પહોંચ્યા.
શંખપદ્મગદાચક્ર ચંચત્કરચતુષ્ટયમ્
શંખ, કમળ, ગદા અને ચક્ર હાથમાં પકડીને ચાર હાથવાળા.
સુનીલેંદીવરરુચિં સુસ્નિગ્ધ મધુરાકૃતિમ્
ઘેરા નીલ કમળ જેવી તેજસ્વી, મૃદુ અને મીઠી મૂર્તિ ધરાવતા.
દાડિમીબીજદશનં કિરીટદ્યોતિતાંબરમ્
દાડમના બીજ જેવી દાંત, મુગટથી ઝળહળતા વસ્ત્રો પહેરેલા.
દિવ્યર્ષિભિર્નારદાદ્યૈઃ પરિગીતમહોદયમ્
નારદ જેવા દૈવી ઋષિઓ દ્વારા મહિમા ગવાયેલો.
ધૃતશાર્ઙ્ગધનુર્દંડં દંડિતાખિલદાનવમ્
શારંગ ધનુષ અને દંડ પકડીને, બધા દાનવોને દમન કરનાર.
કૈવલ્યં યત્પરં બ્રહ્મ નિરાકારમગોચરમ્ 4.2.60.
પરમ બ્રહ્મ, સંપૂર્ણ મુક્તિ, જે નિરાકાર અને અગ્રહ્ય છે.
વેદાવિદુર્યદાકારં નૈવોપનિષદોદિતમ્
જેને વેદો વર્ણન નથી કરતા અને ઉપનિષદોમાં પણ ઉલ્લેખ નથી.
પ્રણનામ મુદાયુક્તઃ ક્ષિતિવિન્યસ્તમસ્તકઃ
એ આનંદથી ભરપૂર થઈ, માથું ધરતી પર મૂકીને નમસ્કાર કર્યો.
તુષ્ટાવ પરયા ભક્ત્યા મૌલિબદ્ધકરાંજલિઃ
મસ્તક પર હાથ જોડીને, પરમ ભક્તિથી સ્તુતિ કરી.
તત્ર પંચનદાભ્યાશે માર્કંડેયાદિ સેવિતે
પાંચ નદીઓ પાસે, માર્કંડેય જેવા ઋષિઓ દ્વારા સેવા થયેલા.
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્
સહસ્રો માથા, સહસ્રો આંખો અને સહસ્રો પગવાળો પુરુષ.
નમામિ તે પદદ્વંદ્વં સર્વદ્વંદ્વનિવારકમ્
તમારા પાવન પગની જોડીને નમસ્કાર કરું છું, જે બધા દ્વંદ્વો દૂર કરે છે.
યં સ્તોતું નાધિગચ્છંતિ વાચો વાચસ્પતેરપિ
જેની સ્તુતિ માટે વાણી પણ, વાક્પતિની વાણી પણ, અસમર્થ છે.
અપિ યો ભગવાનીશો મનઃપ્રાચામગોચરઃ
જે ભગવાન હોવા છતાં, મનની દિશાથી પર છે.
યં વાચો ન વિશંતીશં મનતીહ મનો ન યમ્
જે સુધી વાણી પહોંચી શકતી નથી, હે ઈશ, અને મન પણ પામી શકતું નથી.
યસ્ય નિઃશ્વસિતં વેદાઃ સ ષડંગપદક્રમાઃ 4.2.60.
જેના શ્વાસમાંથી વેદો, તેમના છ અંગો અને પદ-ક્રમ પઠન ઉદ્ભવ્યા છે, એ તો એ ભગવાનનો શ્વાસ છે.
અતંદ્રિતમનોબુદ્ધીંદ્રિયા યં સનકાદયઃ
જેના મન, બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયો કદી થાકે નહીં, એવા ભગવાનનું ધ્યાન સનકાદિ મુનિઓ કરે છે.
નારદાદ્યૈર્મુનિવરૈરાબાલ બ્રહ્મચારિભિઃ
નારદ અને અન્ય મુનિઓ, બાળપણથી જ બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરતા, એ ભગવાનનું સ્મરણ કરે છે.
તંસૂક્ષ્મરૂપમજમવ્યયમેકમાદ્યં બહ્માદ્યગોચરમજેયમનંતશક્તિમ્
એ સુક્ષ્મ સ્વરૂપ, જન્મરહિત, અવિનાશી, એકમાત્ર, આદિ, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓની પહોંચથી પર, અજય અને અનંત શક્તિ ધરાવનાર છે.
એકૈકમેવ તવ નામહરેન્મુરારે જન્માર્જિતાઘમઘિનાં ચ મહાપદાઢ્યમ્
હે હરિ, હે મુરારિ, તમારા દરેક નામ માત્રથી જન્મથી સંચિત થયેલા મહાપાપોનો નાશ થાય છે.
નારાયણેતિ નરકાર્ણવ તારણેતિ દામોદરેતિ મધુહેતિ ચતુર્ભુજેતિ
નારાયણ — જે નરકના સમુદ્રમાંથી ઉદ્ધાર કરે છે; દામોદર; મધુનો સંહારક; ચતુરભુજ —
યે ત્વાં ત્રિવિક્રમ સદા હૃદિ શીલયંતિ કાદંબિની રુચિર રોચિષમંબુજાક્ષમ્
જે લોકો હંમેશા ત્રિવિક્રમ, કમળની આંખોવાળા, વાદળના ગૂંચથી પણ વધુ તેજસ્વી એવા ભગવાનનું હૃદયમાં ધ્યાન કરે છે—
શ્રીવત્સલાંછનહરેચ્યુતકૈટભારે ગોવિંદતાર્ક્ષ્ય રથકેશવચક્રપાણે
હે શ્રીવત્સ ચિહ્નવાળા હરિ, અચ્યુત, કૈટભના ભારવાળા, ગોવિંદ, ગરુડ પર સવાર, કેશવ, ચક્રધારી—
યૈરર્ચિતોસિ ભગવંસ્તુલસીપ્રસૂનૈર્દૂરીકૃતૈણમદસૌરભદિવ્યગંધૈઃ
હે ભગવાન, જેમણે તમારો પૂજન તુલસી અને ફૂલો દ્વારા, હાથીના સુગંધથી પણ વધુ દિવ્ય સુગંધોથી કરે છે—
યદ્વાચિ નામ તવ કામદમબ્જનેત્ર યચ્છ્રોત્રયોસ્તવ કથા મધુરાક્ષરાણિ
હે કમળનેત્ર, તમારું નામ બોલવાથી ઇચ્છાપૂર્તિ થાય છે, અને તમારા કથા મીઠા શબ્દોથી કાનમાં સાંભળવામાં આવે છે—
યે ત્વાં ભજંતિ સતતં ભુવિશેષશાયિંસ્તાઞ્છ્રીપતે પિતૃપતીંદ્ર કુબેરમુખ્યાઃ 4.2.60.
જે લોકો હંમેશા ભૂમિ પર શેષના શયન પર રહેલા શ્રીપતિનું ભજન કરે છે, તેમને પિતૃઓના સ્વામી, ઇન્દ્ર, કુબેર અને અન્ય દેવતાઓ પણ માન આપે છે.
યે ત્વાં સ્તુવંતિ સતતં દિવિતાન્સ્તુવંતિ સિદ્ધાપ્સરોમરગણા લસદબ્જપાણે
જે લોકો હંમેશા તમારું સ્તવન કરે છે, તેમને દેવતાઓ, સિદ્ધો, અપ્સરાઓ અને મારુતગણો, હે કમળપાણી, પણ સ્તુતિ કરે છે.