યાં શ્રુત્વા શ્રદ્ધયા ધીમાન્પાપેભ્યો મુચ્યતે ક્ષણાત્
જે આ વાત શ્રદ્ધાથી સાંભળે છે, તે બુદ્ધિમાન માણસ ક્ષણે પાપથી મુક્ત થાય છે.
આગત્ય મંદરાદદ્રેરુપેંદ્રશ્ચંદ્રશેખરમ્
મંદર પર્વતથી આવીને, ઉપેન્દ્ર, ચંદ્રશેખર,
દિવો દાસં મહીપાલં સમુચ્ચાટ્ય સ્વમાયયા
પોતાની શક્તિથી, દાસ નામના પૃથ્વીપતિને સ્વર્ગમાંથી દૂર કરી દીધા.
મહિમાનં પરં કાશ્યાં વિચાર્ય સુવિચાર્ય ચ
કાશીમાં પરમ મહિમા વિચાર્યા અને સારી રીતે વિચાર્યા.
ઉવાચ ચ પ્રસન્નાત્મા પુંડરીકવિલોચનઃ
પુંડરીક નેત્રવાળા, પ્રસન્ન મનથી બોલ્યા.
ક્વ ક્ષીરનીરધૌ સંતિ તાવંતો નિર્મલા ગુણાઃ
દૂધના સમુદ્રમાં કેટલા નિર્મળ ગુણો છે?
શ્વેતદ્વીપેપિ સામગ્રી ક્વ ગુણાનાં ગરીયસી
શ્વેતદ્વીપમાં પણ, ગુણોની વધુ સમૃદ્ધિ ક્યાં છે?
મુદે કૌમોદકી સ્પર્શસ્તથા ન મમ જાયતે
કૌમોદકી ગદાનો સ્પર્શ પણ મને આનંદ નથી આપે.
ન ક્ષીરનીરધિજયા સુખં મે શ્લિષ્ટગાત્રયા 4.2.60.
દૂધના સમુદ્રમાંથી જન્મેલી સાથે એકતા પણ મને સુખ નથી આપે.
ઇત્થં પંચનદે તીર્થે ક્ષીરનીરધિજાધવઃ
એ રીતે, પાંચ નદીઓના તીર્થે, દૂધના સમુદ્રમાંથી જન્મેલો માધવ,
આનંદકાનનભવં દિવોદાસ ક્ષમાપતેઃ
આનંદના વનમાં જન્મેલા, ધરતીના રાજા દિવોદાસ.
સુખોપવિષ્ટઃ સંહૃષ્ટઃ સુદૃષ્ટિર્વિષ્ટરશ્રવાઃ
સુખથી બેઠેલા, આનંદિત, સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ અને ચુસ્ત સાંભળવાની ક્ષમતા ધરાવતા.
સ ઋષિસ્તં સમભ્યેત્ય પુંડરીકાક્ષમચ્યુતમ્
એ ઋષિ કમળની આંખો ધરાવતા, અવિનાશી ભગવાન પાસે પહોંચ્યા.
શંખપદ્મગદાચક્ર ચંચત્કરચતુષ્ટયમ્
શંખ, કમળ, ગદા અને ચક્ર હાથમાં પકડીને ચાર હાથવાળા.
સુનીલેંદીવરરુચિં સુસ્નિગ્ધ મધુરાકૃતિમ્
ઘેરા નીલ કમળ જેવી તેજસ્વી, મૃદુ અને મીઠી મૂર્તિ ધરાવતા.
દાડિમીબીજદશનં કિરીટદ્યોતિતાંબરમ્
દાડમના બીજ જેવી દાંત, મુગટથી ઝળહળતા વસ્ત્રો પહેરેલા.
દિવ્યર્ષિભિર્નારદાદ્યૈઃ પરિગીતમહોદયમ્
નારદ જેવા દૈવી ઋષિઓ દ્વારા મહિમા ગવાયેલો.
ધૃતશાર્ઙ્ગધનુર્દંડં દંડિતાખિલદાનવમ્
શારંગ ધનુષ અને દંડ પકડીને, બધા દાનવોને દમન કરનાર.
કૈવલ્યં યત્પરં બ્રહ્મ નિરાકારમગોચરમ્ 4.2.60.
પરમ બ્રહ્મ, સંપૂર્ણ મુક્તિ, જે નિરાકાર અને અગ્રહ્ય છે.
વેદાવિદુર્યદાકારં નૈવોપનિષદોદિતમ્
જેને વેદો વર્ણન નથી કરતા અને ઉપનિષદોમાં પણ ઉલ્લેખ નથી.
પ્રણનામ મુદાયુક્તઃ ક્ષિતિવિન્યસ્તમસ્તકઃ
એ આનંદથી ભરપૂર થઈ, માથું ધરતી પર મૂકીને નમસ્કાર કર્યો.
તુષ્ટાવ પરયા ભક્ત્યા મૌલિબદ્ધકરાંજલિઃ
મસ્તક પર હાથ જોડીને, પરમ ભક્તિથી સ્તુતિ કરી.
તત્ર પંચનદાભ્યાશે માર્કંડેયાદિ સેવિતે
પાંચ નદીઓ પાસે, માર્કંડેય જેવા ઋષિઓ દ્વારા સેવા થયેલા.
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્
સહસ્રો માથા, સહસ્રો આંખો અને સહસ્રો પગવાળો પુરુષ.
નમામિ તે પદદ્વંદ્વં સર્વદ્વંદ્વનિવારકમ્
તમારા પાવન પગની જોડીને નમસ્કાર કરું છું, જે બધા દ્વંદ્વો દૂર કરે છે.
યં સ્તોતું નાધિગચ્છંતિ વાચો વાચસ્પતેરપિ
જેની સ્તુતિ માટે વાણી પણ, વાક્પતિની વાણી પણ, અસમર્થ છે.
અપિ યો ભગવાનીશો મનઃપ્રાચામગોચરઃ
જે ભગવાન હોવા છતાં, મનની દિશાથી પર છે.
યં વાચો ન વિશંતીશં મનતીહ મનો ન યમ્
જે સુધી વાણી પહોંચી શકતી નથી, હે ઈશ, અને મન પણ પામી શકતું નથી.
યસ્ય નિઃશ્વસિતં વેદાઃ સ ષડંગપદક્રમાઃ 4.2.60.
જેના શ્વાસમાંથી વેદો, તેમના છ અંગો અને પદ-ક્રમ પઠન ઉદ્ભવ્યા છે, એ તો એ ભગવાનનો શ્વાસ છે.
અતંદ્રિતમનોબુદ્ધીંદ્રિયા યં સનકાદયઃ
જેના મન, બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયો કદી થાકે નહીં, એવા ભગવાનનું ધ્યાન સનકાદિ મુનિઓ કરે છે.