મુનયઃ સર્વ એવૈતે યૂયં શૃણુત મદ્વચઃ
મારા બધા મુનિગણો અને તમે સૌ, મારા વચન સાંભળો.
સાંપ્રતં મામકો યજ્ઞો યુક્તઃ સ્યાન્મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, હવે મારો યજ્ઞ તૈયાર છે.
સાંપ્રતં કુરુ તં યત્નાન્મા વિલંબં વૃથા કૃથાઃ
હવે એ યજ્ઞ પુરા પ્રયત્નથી કરો, વ્યર્થ વિલંબ ન કરો.
અગસ્ત્ય ઉવાચ નાનાસંભારમધુરં કૃતસર્વસ્વદક્ષિણમ્
અગસ્ત્યજી બોલ્યા: એ યજ્ઞ વિવિધ સામગ્રીથી સુસજ્જ અને મીઠો હતો, અને બધાં દક્ષિણાં યોગ્ય રીતે આપવામાં આવી હતી.
નાનાવિધેન દાનેન મુનિસંતોષહર્ષકૃત્
વિવિધ પ્રકારની દાન આપીને તેણે ઋષિઓને આનંદ અને સંતોષ આપ્યો.
તેષુ વિશ્વેષુ યાતેષુ પૂજિતેષુ ગૃહાન્સ્વકાન્ 2.8.4.
બધા દેવતાઓની યોગ્ય રીતે પૂજા થયા પછી, તેઓ પોતાના ઘરોમાં પાછા ગયા.
તેન યજ્ઞેન વિધિવદ્વિહિતેન નરેશ્વરઃ
તે યજ્ઞ યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવ્યો હતો, અને રાજાએ તેનો સંચાલન કર્યો.
તત્રાંતરે સમભ્યાયાન્મુનિર્યમવતાં વરઃ
એ સમયે યમ, શ્રેષ્ઠ મુનિ, ત્યાં આવ્યા.
દક્ષિણાર્થં ગુરોર્દ્ધીમાન્પાવિતું તં નરેશ્વરમ્
બુદ્ધિશાળી યમ રાજા ને શુદ્ધ કરવા અને ગુરુ માટે દક્ષિણાનું સ્વીકાર કરવા આવ્યા.
મદ્દક્ષિણેતિ ગુરુણા નિર્બન્ધાદ્યાચિતો રુષા રઘું ભૂપાલતિલકં દત્તસર્વસ્વદક્ષિણમ્
ગુરુએ દક્ષિણા માંગતા આગ્રહપૂર્વક કહ્યું, ત્યારે રઘુ રાજાએ પોતાની બધી સંપત્તિ દક્ષિણા રૂપે આપી દીધી.
તમાગતમભિપ્રેત્ય રઘુરાદરતસ્તદા સપર્ય્યાસીત્તસ્ય સર્વા મૃત્પાત્રવિહિતક્રિયા
તે સમયે રઘુએ યમનું આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું અને માટીના વાસણોમાં તમામ વિધિ પ્રમાણે ક્રિયા કરી.
પૂજાસંભારમાલોક્ય તાદૃશં તં મુનીશ્વરઃ ઉવાચ મધુરં વાક્યં વાક્યજ્ઞાનવિશારદઃ
આવી પૂજાની વ્યવસ્થા જોઈને મહામુનિએ, જે વાણીના જ્ઞાનમાં નિષ્ણાત હતા, મધુર વચન કહ્યાં.
ગુર્વર્થાહરણાયૈવ દત્તસર્વસ્વદક્ષિણમ્
ગુરુની દક્ષિણા માટે તેણે પોતાની બધી સંપત્તિ આપી દીધી હતી.
ક્ષણં ધ્યાત્વાઽબ્રવીદેનં વિનયાદ્વિહિતાંજલિઃ
થોડી ક્ષણ ધ્યાન કરીને તેણે વિનમ્રતાપૂર્વક જોડેલા હાથથી તેને સંબોધન કર્યું.
યાવદ્યતિષ્યે ભગવન્ભવદર્થાર્થમુચ્ચકૈઃ ।। 2.8.4.
હે ભગવાન, જેટલી મારી શક્તિ છે, તેટલી હું આપના હિત માટે પ્રયત્ન કરીશ.
પ્રતસ્થે ચ રઘુસ્તત્ર કુબેરવિજિગીષયા
પછી રઘુ કુંબેરને જીતવા માટે ત્યાં روانા થયા.
તમાયાંતં કુબેરોઽથ વિજ્ઞાપ્ય વચનોદિતૈઃ
જ્યારે રઘુ નજીક આવ્યા, ત્યારે કુંબેરે સંદેશા મળતાં બધું સમજ્યું.
સ્વર્ણવૃષ્ટિરભૂદ્યત્ર સા સ્વર્ણખનિરુત્તમા
ત્યાં સોનાની વરસાદ થઈ અને એ ઉત્તમ સોનાની ખાણ હતી.
તસ્મૈ સમર્પયામાસ તાં રઘુઃ ખનિમુત્તમામ્
રઘુએ એ ઉત્તમ ખાણ તેમને અર્પણ કરી.
રાજ્ઞે નિવેદયામાસ સર્વમન્યદ્ગુણાધિકઃ
પછી બધી બીજી ગુણવત્તાવાળી વસ્તુઓ રાજાને જાણ કરી.
ઇયં સ્વર્ણખનિસ્તૂર્ણં મનોભીષ્ટફલપ્રદા
આ સોનાની ખાણ મનમાં ઈચ્છેલા ફળ ઝડપથી આપે છે.
ભૂયાદત્ર પરં તીર્થં સર્વપાપહરં સદા
અહીં હંમેશા સર્વપાપ હરણારું શ્રેષ્ઠ તીર્થ રહેવું જોઈએ.
વૈશાખે શુક્લદ્વાદશ્યાં યાત્રા સાંવત્સરી સ્મૃતા
વૈશાખ મહિનાની શુક્લ પક્ષની બારસે વાર્ષિક યાત્રા ઉજવાય છે.
પ્રતસ્થે નિજકાર્યાર્થે ગુરોરાશ્રમમુત્સુકઃ
પોતાના કામ માટે આતુર થઈને તે ગુરુના આશ્રમ તરફ નીકળી પડ્યો.
રાજા સ કૃતકૃત્યોઽથ શેષં સંગૃહ્ય તદ્ધનમ્ 2.8.4.
પછી રાજાએ પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને બાકી રહેલું ધન એકત્રિત કર્યું.
એવં સ્વર્ણખનેર્જાતં માહાત્મ્યં ચ મુનીશ્વરાત્
આ રીતે સુવર્ણ ખાણનું મહાત્મ્ય મહાન મુનિ દ્વારા જણાયું.
વિશ્વામિત્રો નિજં શિષ્યં કૌત્સં ક્રોધેન તાદૃશમ્
વિશ્વામિત્રે ગુસ્સામાં પોતાના શિષ્ય કૌત્સને એ સ્થિતિમાં સંબોધન કર્યું.
દુષ્પ્રાપ્યમર્થં યત્નેન બહુ પ્રાર્થિતવાંસ્તદા
એ સમયે તેણે ઘણી વાર પ્રયત્નપૂર્વક દુર્લભ વસ્તુ માગી હતી.
વિશ્વામિત્રો મુનિશ્રેષ્ઠઃ સ દિવ્યજ્ઞાનલોચનઃ
વિશ્વામિત્ર, જે મુનિમાં શ્રેષ્ઠ અને દિવ્ય જ્ઞાનથી યુક્ત હતા,
નિજાશ્રમે તપો દુર્ગં ચકાર પ્રયતો વ્રતી
પોતાના આશ્રમમાં તે વ્રતી મુનિએ કઠોર તપસ્યા આરંભી.