ઇહ ચત્વારિ દાનાનિ પ્રોક્તાનિ પરમર્ષિભિઃ 4.2.58.
અહીં મહાન ઋષિઓએ ચાર પ્રકારના દાન જણાવ્યા છે.
વૃક્ષાંશ્છિત્ત્વા પશૂન્હત્વા કૃત્વા રુધિરકર્દમમ 4.2.58.
વૃક્ષો કાપીને, પશુઓને મારીને, અને પૃથ્વીને લોહીથી ગંદી કરીને—
મુધા જાતિવિકલ્પોયં લોકેષુ પરિકલ્પ્યતે 4.2.58.
જાતિનો ભેદ દુનિયામાં વિના કારણ કલ્પાયો છે.
વંધ્યાનાં ચાપિ વંધ્યાત્વં સા પરિવ્રાજિકાહરત્ 4.2.58.
એ પરિભ્રમણ કરતી સ્ત્રીએ વંધ્યાઓનું વંધ્યત્વ પણ દૂર કર્યું.
વિલોક્ય તં સમાયાતં દૂરાદુત્કંઠિતો નૃપઃ 4.2.58.
દૂરથી આવતો તેને જોઈ, રાજા ઉત્કંઠાથી તાકતો રહ્યો.
અધુના ગુરુરેધિત્વં મમ ભાગ્યોદયાગતઃ 4.2.58.
હવે મારા સારા ભાગ્યના ઉદયથી મને ગુરુપદ પ્રાપ્ત થયું છે.
વિરિંચિં સારથિં કૃત્વા કૃત્વા વિષ્ણું ચ પત્ત્રિણમ્ 4.2.58.
વિરિંચિને રથચાલક અને વિષ્ણુને ગરુડવાહક બનાવી, તે નીકળી પડ્યો.
પાતાલં ગમિતઃ પૂર્વં હરિણા વિક્રમૈસ્ત્રિભિઃ
હરીએ ત્રણ મહાન પગલાં લઈને તેને પહેલાં પાતાળમાં ફેંકી દીધો હતો.
ઇદાનીં દિશ મે તાત કર્મનિર્મૂલનક્ષમમ્ 4.2.58.
હવે, પિતા, મને એવા કાર્ય બતાવો જે કર્મને નાશ કરી શકે.
સંખ્યાસ્તિ યાવતી દેહે દેહિનો રોમસંભવા 4.2.58.
દેહમાં જેટલા વાળ હોય છે, એટલી સંખ્યાઓ દેહધારીમાં હોય છે.
રત્નાકરે રત્નસંખ્યા સંખ્યાવિદ્ભિરપીષ્યતે
રત્નોના સમુદ્રમાં કેટલા રત્ન છે, તેની ગણતરી જાણનારાઓ પણ જાણવી ઇચ્છે છે.
અહો ઉદર્ક એતસ્ય ન કૈશ્ચિત્પ્રતિપદ્યતે 4.2.58.
અરે, આનું પરિણામ કોઈ સમજતું નથી.
વિલોક્ય કાશીં પરિતો માયાદ્વિજવપુર્હરિઃ 4.2.58.
હરીએ પોતાના માયાથી બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને કાશી四દિશામાં જોઈ.
અભિષિચ્ય મહાબુદ્ધિઃ પૌરાઞ્જાનપદાનપિ 4.2.58.
મહાન બુદ્ધિએ તેમને અભિષેક કર્યા પછી, નાગરિકો અને ગામવાસીઓને પણ અભિષેક કર્યો.
દિવ્યૈર્દુકૂલનેપથ્યૈરલંચક્રે મુદાન્વિતૈઃ 4.2.58.
દિવ્ય રેશમી વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી, આનંદથી તેમને સજાવ્યા.
અસ્યાખ્યાનસ્ય પઠનાદ્વિષ્ણોરિવ મનોરથાઃ
આ કથા વાંચવાથી મનના ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે, જેમ વિષ્ણુથી થાય છે.
અગસ્ત્ય ઉવાચ સર્વજ્ઞ હૃદયાનંદ ગૌરીચુંબિતમૂર્ધજ
અગસ્ત્યે કહ્યું: સર્વજ્ઞ, હૃદયના આનંદ, ગૌરીએ ચુંબન કરેલા વાળવાળા.
સર્વજ્ઞાનનિધે તુભ્યં નમઃ સર્વજ્ઞસૂનવે
સર્વજ્ઞાનના ખજાનાં, સર્વજ્ઞના પુત્ર, તમને વંદન.
કામારિમર્ધનારીશં વીક્ષ્ય કામકૃતં કિલ
દેવોના ઈશ, કામારીમર્દનને જોઈને, કહેવાય છે કે કામ ઉત્પન્ન થયો.
યદુક્તં ભવતા સ્કંદ માયાદ્વિજવપુર્હરિઃ
ભવતા દ્વારા જે કહેવામાં આવ્યું, સ્કંદ, માયાથી બ્રાહ્મણરૂપ ધારણ કરનાર હરી—
ભૂર્ભુવઃસ્વઃ પ્રદેશેષુ કાશીપરમપાવનમ્
ભૂ, ભુવ: અને સ્વ: પ્રદેશોમાં કાશી સર્વથી પવિત્ર છે.
કુતઃ પંચનદં નામ તસ્ય તીર્થસ્ય ષણ્મુખ
ષણમુખ, એ તીર્થને પંચનદ કેમ કહેવામાં આવે છે?
કથં ચ ભગવાન્વિષ્ણુરંતરાત્મા જગત્પતિઃ
કઈ રીતે ભગવાન વિષ્ણુ, જે જગતના સ્વામી અને આંતરાત્મા છે, અસ્તિત્વ ધરાવે છે?
અરૂપો રૂપમાપન્નો હ્યવ્યક્તો વ્યક્તતાં ગતઃ
તે સ્વરૂપ વિનાનો છે, છતાં સ્વરૂપ ધારણ કરે છે; અવ્યક્ત છે, છતાં પ્રગટ થાય છે.
અજન્માનેકજન્મા ચ ત્વનામાસ્ફુટનામભૃત્
તે જન્મ વિનાનો છે, છતાં અનેક જન્મ લે છે; તમે સ્પષ્ટ અને અસ્પષ્ટ નામો ધરાવો છો.
અહૃષીકોહૃષીકેશો પ્યનંઘ્રિરપિસર્વગઃ 4.2.59.
તે ઇન્દ્રિય વિનાનો છે, છતાં હૃષીકેશ તરીકે ઓળખાય છે; પગ વિનાનો છે, છતાં સર્વત્ર વ્યાપી છે.
સ્કંદ ઉવાચ કથયામિ કથામેતાં નમસ્કૃત્ય મહેશ્વરમ્
સ્કંદે કહ્યું: હું મહેશ્વરને નમસ્કાર કરીને આ કથા કહું છું.
યથા પંચનદં તીર્થં કાશ્યાં પ્રથિતિમાગતમ્
પંચનદ તીર્થ કઈ રીતે કાશીમાં પ્રસિદ્ધિ પામ્યું, તે કહું છું.
પ્રયાગોપિ ચ તીર્થેશો યત્ર સાક્ષાત્સ્વયં સ્થિતઃ
પ્રયાગમાં પણ તીર્થના સ્વામી સ્વયં ત્યાં પ્રગટ છે.
હરંતિ સર્વતીર્થાનિ પ્રયાગસ્ય બલેન હિ
પ્રયાગની શક્તિથી બધા તીર્થો ત્યાં ખેંચાઈ આવે છે.