સંતુ નાર્યઃ સહસ્રાણિ રૂપલાવણ્યભૂમયઃ 4.2.58.
સૌંદર્ય અને આકર્ષણથી ભરેલી હજારો સ્ત્રીઓ હોય,
અશ્વાઃ પરઃ શતાઃ સંતુ સંત્વનેકેપ્યનેકષાઃ
શ્રેષ્ઠ ઘોડા શતોથી વધુ હોય, અને અનેક પ્રકારના પણ હોય,
પર્યંકશાયિનાં સ્વાપે સુખં યદુપપદ્યતે
પલંગ પર સૂતા લોકો જે સુખ મેળવે છે,
યથૈવ મરણાદ્ભીતિરસ્મદાદિ વપુષ્મતામ્
જેમ દેહધારી આપણાંમાં અને બીજાંમાં મૃત્યુનો ભય હોય છે,
સર્વેતનુભૃતસ્તુલ્યા યદિ બુદ્ધ્યા વિચાર્યતે
સમજથી વિચારીએ તો બધા દેહધારી જીવ સરખા છે.
ધર્મો જીવદયા તુલ્યો ન ક્વાપિ જગતીતલે
જીવો પર દયા એ જ ધર્મ છે; પૃથ્વી પર ક્યાંય એથી અલગ નથી.
એકસ્મિન્રક્ષિતે જીવે ત્રૈલોક્યં રક્ષિતં ભવેત્
એક જીવને રક્ષીએ તો ત્રણેય લોક રક્ષાય છે.
અહિંસા પરમો ધર્મ ઇહોક્તઃ પૂર્વસૂરિભિઃ
અહિંસા સર્વોચ્ચ ધર્મ છે, એ અહીં પ્રાચીન ઋષિઓએ કહ્યું છે.
ન હિંસા સદૃશં પાપં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે
ત્રણેય લોકમાં, ચાલતા અને અચલમાં, હિંસા જેટલું પાપ બીજું નથી.
સંતિ દાનાન્યનેકાનિ કિં તૈસ્તુચ્છ ફલપ્રદૈઃ
ઘણા પ્રકારના દાન છે, પણ જેનાથી ફક્ત તુચ્છ ફળ મળે, એનો શું ઉપયોગ?
ઇહ ચત્વારિ દાનાનિ પ્રોક્તાનિ પરમર્ષિભિઃ 4.2.58.
અહીં મહાન ઋષિઓએ ચાર પ્રકારના દાન જણાવ્યા છે.
વૃક્ષાંશ્છિત્ત્વા પશૂન્હત્વા કૃત્વા રુધિરકર્દમમ 4.2.58.
વૃક્ષો કાપીને, પશુઓને મારીને, અને પૃથ્વીને લોહીથી ગંદી કરીને—
મુધા જાતિવિકલ્પોયં લોકેષુ પરિકલ્પ્યતે 4.2.58.
જાતિનો ભેદ દુનિયામાં વિના કારણ કલ્પાયો છે.
વંધ્યાનાં ચાપિ વંધ્યાત્વં સા પરિવ્રાજિકાહરત્ 4.2.58.
એ પરિભ્રમણ કરતી સ્ત્રીએ વંધ્યાઓનું વંધ્યત્વ પણ દૂર કર્યું.
વિલોક્ય તં સમાયાતં દૂરાદુત્કંઠિતો નૃપઃ 4.2.58.
દૂરથી આવતો તેને જોઈ, રાજા ઉત્કંઠાથી તાકતો રહ્યો.
અધુના ગુરુરેધિત્વં મમ ભાગ્યોદયાગતઃ 4.2.58.
હવે મારા સારા ભાગ્યના ઉદયથી મને ગુરુપદ પ્રાપ્ત થયું છે.
વિરિંચિં સારથિં કૃત્વા કૃત્વા વિષ્ણું ચ પત્ત્રિણમ્ 4.2.58.
વિરિંચિને રથચાલક અને વિષ્ણુને ગરુડવાહક બનાવી, તે નીકળી પડ્યો.
પાતાલં ગમિતઃ પૂર્વં હરિણા વિક્રમૈસ્ત્રિભિઃ
હરીએ ત્રણ મહાન પગલાં લઈને તેને પહેલાં પાતાળમાં ફેંકી દીધો હતો.
ઇદાનીં દિશ મે તાત કર્મનિર્મૂલનક્ષમમ્ 4.2.58.
હવે, પિતા, મને એવા કાર્ય બતાવો જે કર્મને નાશ કરી શકે.
સંખ્યાસ્તિ યાવતી દેહે દેહિનો રોમસંભવા 4.2.58.
દેહમાં જેટલા વાળ હોય છે, એટલી સંખ્યાઓ દેહધારીમાં હોય છે.
રત્નાકરે રત્નસંખ્યા સંખ્યાવિદ્ભિરપીષ્યતે
રત્નોના સમુદ્રમાં કેટલા રત્ન છે, તેની ગણતરી જાણનારાઓ પણ જાણવી ઇચ્છે છે.
અહો ઉદર્ક એતસ્ય ન કૈશ્ચિત્પ્રતિપદ્યતે 4.2.58.
અરે, આનું પરિણામ કોઈ સમજતું નથી.
વિલોક્ય કાશીં પરિતો માયાદ્વિજવપુર્હરિઃ 4.2.58.
હરીએ પોતાના માયાથી બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને કાશી四દિશામાં જોઈ.
અભિષિચ્ય મહાબુદ્ધિઃ પૌરાઞ્જાનપદાનપિ 4.2.58.
મહાન બુદ્ધિએ તેમને અભિષેક કર્યા પછી, નાગરિકો અને ગામવાસીઓને પણ અભિષેક કર્યો.
દિવ્યૈર્દુકૂલનેપથ્યૈરલંચક્રે મુદાન્વિતૈઃ 4.2.58.
દિવ્ય રેશમી વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી, આનંદથી તેમને સજાવ્યા.
અસ્યાખ્યાનસ્ય પઠનાદ્વિષ્ણોરિવ મનોરથાઃ
આ કથા વાંચવાથી મનના ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે, જેમ વિષ્ણુથી થાય છે.
અગસ્ત્ય ઉવાચ સર્વજ્ઞ હૃદયાનંદ ગૌરીચુંબિતમૂર્ધજ
અગસ્ત્યે કહ્યું: સર્વજ્ઞ, હૃદયના આનંદ, ગૌરીએ ચુંબન કરેલા વાળવાળા.
સર્વજ્ઞાનનિધે તુભ્યં નમઃ સર્વજ્ઞસૂનવે
સર્વજ્ઞાનના ખજાનાં, સર્વજ્ઞના પુત્ર, તમને વંદન.
કામારિમર્ધનારીશં વીક્ષ્ય કામકૃતં કિલ
દેવોના ઈશ, કામારીમર્દનને જોઈને, કહેવાય છે કે કામ ઉત્પન્ન થયો.
યદુક્તં ભવતા સ્કંદ માયાદ્વિજવપુર્હરિઃ
ભવતા દ્વારા જે કહેવામાં આવ્યું, સ્કંદ, માયાથી બ્રાહ્મણરૂપ ધારણ કરનાર હરી—