પીતતદ્ગીતપીયૂષ મૃગપૂગૈરુપાસિતમ્
તેના ગીતના અમૃત પીધા પછી તે મૃગોના ઝુંડ દ્વારા પૂજવામાં આવ્યો.
વૃક્ષૈરપિ પતત્પુષ્પચ્છલૈઃકૃતસમર્ચનમ્ 4.2.58.
વૃક્ષોએ પણ પડતા ફૂલોની ઝપટથી તેની આરાધના કરી.
શિષ્યં વિનયકીર્તિં તં મહાવિનયભૂષણમ્
તે શિષ્ય વિનયકિર્તિ, મહાવિનયથી શોભિત.
અનાદિસિદ્ધઃ સંસારઃ કર્તૃકર્મવિવર્જિતઃ
સંસાર અનાદિ અને સિદ્ધ છે, કર્તા અને કર્મથી રહિત.
બ્રહ્માદિસ્તંબપર્યંતં યાવદ્દેહનિબંધનમ્
બ્રહ્માથી લઈને સ્તંભ સુધી, શરીર બંધન સુધી.
યદ્બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રાદ્યાસ્તથાખ્યા દેહિનામિમાઃ
જે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને અન્ય કહેવાય છે, એ જ આ દેહધારી જીવ.
દેહો યથા સ્મદાદીનાં સ્વકાલેન વિલીયતે
જેમ મારી અને બીજાની દેહ પોતાનાં સમય પ્રમાણે વિલીન થઈ જાય છે,
વિચાર્યમાણે દેહેસ્મિન્નકિંચિદધિકં ક્વચિત્
આ દેહને જો તપાસીએ, તો ક્યાંય કંઈ વધારું નથી.
નિજાહારપરીમાણં પ્રાપ્ય સર્વોપિ દેહભૃત્
દરેક જીવ પોતાને યોગ્ય અન્નની માત્રા જ મેળવે છે.
યથા વિતૃષિતાઃ સ્યામ પીત્વા પેયં મુદા વયમ્
જેમ આનંદથી પીવાના પેય પીને પ્યાસ દૂર થઈ જાય છે,
સંતુ નાર્યઃ સહસ્રાણિ રૂપલાવણ્યભૂમયઃ 4.2.58.
સૌંદર્ય અને આકર્ષણથી ભરેલી હજારો સ્ત્રીઓ હોય,
અશ્વાઃ પરઃ શતાઃ સંતુ સંત્વનેકેપ્યનેકષાઃ
શ્રેષ્ઠ ઘોડા શતોથી વધુ હોય, અને અનેક પ્રકારના પણ હોય,
પર્યંકશાયિનાં સ્વાપે સુખં યદુપપદ્યતે
પલંગ પર સૂતા લોકો જે સુખ મેળવે છે,
યથૈવ મરણાદ્ભીતિરસ્મદાદિ વપુષ્મતામ્
જેમ દેહધારી આપણાંમાં અને બીજાંમાં મૃત્યુનો ભય હોય છે,
સર્વેતનુભૃતસ્તુલ્યા યદિ બુદ્ધ્યા વિચાર્યતે
સમજથી વિચારીએ તો બધા દેહધારી જીવ સરખા છે.
ધર્મો જીવદયા તુલ્યો ન ક્વાપિ જગતીતલે
જીવો પર દયા એ જ ધર્મ છે; પૃથ્વી પર ક્યાંય એથી અલગ નથી.
એકસ્મિન્રક્ષિતે જીવે ત્રૈલોક્યં રક્ષિતં ભવેત્
એક જીવને રક્ષીએ તો ત્રણેય લોક રક્ષાય છે.
અહિંસા પરમો ધર્મ ઇહોક્તઃ પૂર્વસૂરિભિઃ
અહિંસા સર્વોચ્ચ ધર્મ છે, એ અહીં પ્રાચીન ઋષિઓએ કહ્યું છે.
ન હિંસા સદૃશં પાપં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે
ત્રણેય લોકમાં, ચાલતા અને અચલમાં, હિંસા જેટલું પાપ બીજું નથી.
સંતિ દાનાન્યનેકાનિ કિં તૈસ્તુચ્છ ફલપ્રદૈઃ
ઘણા પ્રકારના દાન છે, પણ જેનાથી ફક્ત તુચ્છ ફળ મળે, એનો શું ઉપયોગ?
ઇહ ચત્વારિ દાનાનિ પ્રોક્તાનિ પરમર્ષિભિઃ 4.2.58.
અહીં મહાન ઋષિઓએ ચાર પ્રકારના દાન જણાવ્યા છે.
વૃક્ષાંશ્છિત્ત્વા પશૂન્હત્વા કૃત્વા રુધિરકર્દમમ 4.2.58.
વૃક્ષો કાપીને, પશુઓને મારીને, અને પૃથ્વીને લોહીથી ગંદી કરીને—
મુધા જાતિવિકલ્પોયં લોકેષુ પરિકલ્પ્યતે 4.2.58.
જાતિનો ભેદ દુનિયામાં વિના કારણ કલ્પાયો છે.
વંધ્યાનાં ચાપિ વંધ્યાત્વં સા પરિવ્રાજિકાહરત્ 4.2.58.
એ પરિભ્રમણ કરતી સ્ત્રીએ વંધ્યાઓનું વંધ્યત્વ પણ દૂર કર્યું.
વિલોક્ય તં સમાયાતં દૂરાદુત્કંઠિતો નૃપઃ 4.2.58.
દૂરથી આવતો તેને જોઈ, રાજા ઉત્કંઠાથી તાકતો રહ્યો.
અધુના ગુરુરેધિત્વં મમ ભાગ્યોદયાગતઃ 4.2.58.
હવે મારા સારા ભાગ્યના ઉદયથી મને ગુરુપદ પ્રાપ્ત થયું છે.
વિરિંચિં સારથિં કૃત્વા કૃત્વા વિષ્ણું ચ પત્ત્રિણમ્ 4.2.58.
વિરિંચિને રથચાલક અને વિષ્ણુને ગરુડવાહક બનાવી, તે નીકળી પડ્યો.
પાતાલં ગમિતઃ પૂર્વં હરિણા વિક્રમૈસ્ત્રિભિઃ
હરીએ ત્રણ મહાન પગલાં લઈને તેને પહેલાં પાતાળમાં ફેંકી દીધો હતો.
ઇદાનીં દિશ મે તાત કર્મનિર્મૂલનક્ષમમ્ 4.2.58.
હવે, પિતા, મને એવા કાર્ય બતાવો જે કર્મને નાશ કરી શકે.
સંખ્યાસ્તિ યાવતી દેહે દેહિનો રોમસંભવા 4.2.58.
દેહમાં જેટલા વાળ હોય છે, એટલી સંખ્યાઓ દેહધારીમાં હોય છે.