સ બભૂવ મુનિઃ સમ્યક્ફલાહારસમન્વિતઃ
એ ઋષિ ત્યાં ફળ ખાઈને સંપૂર્ણ તપમાં લીન રહીને વસતા હતા.
જલાહારઃ પઞ્ચશતવર્ષાણિ સંબભૂવ હ
પાંચસો વર્ષ સુધી તેઓ માત્ર પાણી પીધા કરીને જીવતા રહ્યા.
પઞ્ચાગ્નિસાધકો ગ્રીષ્મે હેમન્તે સલિલાશયઃ
ઉનાળે તેઓ પાંચ અગ્નિ તપસ્યા કરતા અને શિયાળે પાણીમાં રહીને તપ કરતા.
તતસ્તુષ્ટો મહાદેવસ્તસ્યર્ષેઃ સુમહાત્મનઃ તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયાવિષ્ટો મુનિઃ સ્તોત્રમુદૈરયત્
પછી મહાદેવજી એ મહાન આત્માવાળા ઋષિ પર પ્રસન્ન થયા; તેમને જોઈને ઋષિ આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગયા અને સ્તુતિ કહેવા લાગ્યા.
નમઃ શિવાય શુદ્ધાય સર્વગાયાઽમૃતાય ચ
પવિત્ર, સર્વવ્યાપક અને અમર એવા શિવને વંદન છે.
નમઃ સ્થૂલાય સૂક્ષ્માય વ્યાપકાય મહાત્મને
સ્થૂળ અને સૂક્ષ્મ, સર્વત્ર વ્યાપક અને મહાન આત્મા એવા તમને વંદન છે.
નમશ્ચન્દ્રકલાધાર નમો દિગ્વસનાય ચ
ચંદ્રકલાધારીને વંદન છે અને દિશાઓને વસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરનારને પણ વંદન છે.
નમસ્તે જ્ઞાનરૂપાય જ્ઞાનગમ્યાય તે નમઃ
જ્ઞાની સ્વરૂપ અને જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થનાર એવા તમને વંદન છે.
કાશીપતે નમસ્તુભ્યં ગિરિશાય નમોનમઃ 7.3.4.
કાશીના સ્વામી, તમને વંદન; પર્વતના ઈશ્વર, તમને વારંવાર વંદન.
ગૌરીકાન્ત નમ સ્તુભ્યં નમસ્તુભ્યં શિવાત્મને
ગૌરીના પ્રિયતમ, તમને વંદન; શુભ સ્વરૂપ ધરાવનાર, તમને વંદન.
વિશ્વરૂપાય શુદ્ધાય નમસ્તુભ્યં મહાત્મને
વિશ્વરૂપ, પવિત્ર અને મહાન આત્મા એવા તમને વંદન છે.
પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે ભદ્રં વરં વરય સુવ્રત
હું તારા પર પ્રસન્ન છું; તને શુભતા મળે—હવે તું મનગમતો વર્દાન માગ.
ઇત્યુક્ત્વા પર્વતં ભિત્ત્વા તત્પુરો લિંગમુત્થિતમ્
આ રીતે કહીને, પર્વતને ફાડી, તેમના સામે લિંગ પ્રગટ થયું.
મયા પૂર્વં પ્રતિજ્ઞાતં નગસ્યેહ મહાત્મને
હું આ મહાન આત્માવાળા પર્વતને અગાઉ વચન આપ્યું હતું.
ત્વદ્વાક્યાદ્બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ સર્વં સત્યં ભવિષ્યતિ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારા વચનથી બધું સાચું થશે.
સ્તોત્રેણાનેન યો મર્ત્યો માં સ્તવિષ્યતિ ભક્તિતઃ
જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક આ સ્તુતિથી મને સ્મરે છે—
મત્પ્રિયાર્થં તુ શક્રેણ પ્રેષિતા મુનિસત્તમ
મને જે પ્રિય છે એ માટે, ઇન્દ્રે મને અહીં મોકલ્યો છે, હે મહાન ઋષિ.
દેવસ્યોત્તરદિગ્ભાગે કુંડં તિષ્ઠતિ નિત્યશઃ સ યાતિ પરમં સ્થાનં જરામરણવર્જિતમ્
દેવના ઉત્તર દિશામાં હંમેશાં એક પવિત્ર કુંડ છે; ત્યાં જે જાય છે, તે વૃદ્ધાપ્ય અને મરણથી પર એવી પરમ અવસ્થા પામે છે.
અચલં ભેદયિત્વા તુ યસ્માન્મે લિંગમુદ્ગતમ્ 7.3.4.
જ્યારે પર્વત ફાટી ગયો, ત્યારે ત્યાંથી મારું લિંગ પ્રગટ થયું.
અસ્ય લિંગસ્ય માહાત્મ્યાન્ન કદાચિચ્ચલિષ્યતિ
આ લિંગની મહિમા એટલી છે કે, તે કદી પણ અહીંથી હલશે નહીં.
એતાવદુક્ત્વા વચનં વિરરામ મહેશ્વરઃ
આ રીતે મહાદેવે વાત કહીને મૌન ધારણ કર્યું.
શક્રાદયસ્તતો દેવાસ્તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
પછી ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ તીર્થો અને મંદિરોની મુલાકાત લીધી.
તતસ્તુષ્ટઃ સુરશ્રેષ્ઠસ્તત્ર વાસમથાકરોત્
પછી દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્ર પ્રસન્ન થઈને ત્યાં જ નિવાસ કર્યો.
કૌતુકં સૂત નો જાતં કથયસ્વ યથા શુભમ્
હે સૂત, અમને જાણવાની ઉત્સુકતા થઈ છે; કૃપા કરીને જે રીતે થયું તે શુભ કથા કહો.
યયાતેશ્ચ ગૃહે યાતસ્તં નત્વા ચાબ્રવીન્નૃપઃ
તે યયાતિના ઘરમાં ગયો, તેને વંદન કર્યું અને રાજાએ વાત કરી.
યયાતિરુવાચ સ્વાગતં તે મુનિશ્રેષ્ઠ સફલં મેઽદ્યજીવિતમ્
યયાતિ બોલ્યા: હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, તમારું સ્વાગત છે; આજે મારું જીવન સફળ થયું.
અર્બુદાખ્યો નગો નામ વિખ્યાતો યો ધરાતલે
અર્બુદ નામનો એક પર્વત છે, જે ધરતી પર પ્રસિદ્ધ છે.
સર્વં વિસ્તરતો બ્રૂહિ તીર્થયાત્રાપરાયણ
હે તીર્થયાત્રાના ભક્ત, કૃપા કરીને બધું વિગતે કહો.
અશક્તો વિસ્તરાદ્વક્તુમપિ વર્ષશતૈરપિ
હું તો સો વર્ષ પણ વાત કરું, તો પણ બધું સંપૂર્ણ રીતે કહી શકતો નથી.
સંક્ષેપાદેવ વક્ષ્યામિ તીર્થમુખ્યાનિ તે તથા
હું તને મુખ્ય તીર્થો સંક્ષિપ્તમાં કહીશ.