રૂક્ષસ્ફુટિતકેશાગ્રં મહાલંબ શિરોધરમ્
તેના વાળ કઠોર અને ટૂટી ગયેલા હતા, અને તેની ગળા લાંબી અને લટકતી હતી.
મહાવિશાલમૌલિં ચ પ્રોર્ધ્વીભૂતશિરોરુહમ્
તેનું માથું વિશાળ અને પહોળું હતું, અને વાળ ઊભા હતા.
પ્રલંબિત લલજ્જિહ્વમત્યુત્કટ કૃકાટિકમ્
તેની જીભ લટકતી અને કાંપતી હતી, અને તેના જડબાં ખૂબ બહાર નીકળેલા હતા.
નિમગ્નકક્ષાકુહરં શુષ્કહ્રસ્વ ભુજદ્વયમ્
તેના બાંયના ખાડા ધસેલા હતા, અને બંને હાથ સુકા અને સકુચાયેલા હતા.
વિશુષ્ક પાંસુલોત્ક્રોડં પૃષ્ઠલગ્નોદરત્વચમ્
તેનું છાતી સુકાઈ ગયેલું અને ધૂળથી ભરેલું હતું, અને પેટની ચામડી પીઠને ચોંટેલી હતી.
પ્રલંબ સ્ફિગ્યુગયુતં શુષ્કમુષ્કાલ્પમેહનમ્
તેના પછડાં લટકતા અને જોડમાં હતા, અને તેની જાતિ અંગ સુકાઈ ગયેલી તથા મૂત્રદ્વાર નાનકડું હતું.
અસ્થિચર્માવશેષં ચ શિરાજાલિતવિગ્રહમ્
તેનું શરીર હાડકાં અને ચામડી સિવાય કશું નહોતું, અને શિરાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
અતિવિસ્તૃત પાદં ચ દીર્ઘવક્રકૃશાંગુલિમ્ 4.2.54.
તેના પગ ખૂબ જ પહોળા હતા, અને તેની આંગળીઓ લાંબી, વાંકડી અને પાતળી હતી.
વિકટં ભીષણાકારં ક્ષુત્ક્ષામમતિલોમશમ્
તે ભયાનક, ડરાવનુ, ભૂખથી સુકાઈ ગયેલું અને ખૂબ જ વાળવાળું હતું.
મૂર્તં ભયાનકમિવ સર્વપ્રાણિભયપ્રદમ્ અતિદીનાનનં કસ્ત્વમિતિ ધૈર્યેણ પૃષ્ટવાન્
તે જીવંત ભયનું રૂપ લાગતું હતું, જે બધા જીવોમાં ભય પેદા કરતું; તેનું ચહેરું ખૂબ જ દયનિય હતું. વાલ્મીકી એ ધીરજથી પૂછ્યું, 'તું કોણ છે?'
કુતસ્ત્વમિહ સંપ્રાપ્તઃ કસ્માત્તે ગતિરીદૃશી
તમે અહીં કેવી રીતે આવ્યા છો? તમને આ સ્થિતિમાં શું લાવ્યું છે?
અસ્માકં તાપસાનાં ચ ન ભયં ત્વદ્વિધાન્મનાક્
અમારા જેવા તપસ્વીઓ માટે, તમારા જેવા માણસથી અમને કોઈ ભય નથી.
તાપસોદીરિતમિતિ તદ્રક્ષઃ પ્રીતિપૂવર્કમ્
તપસ્વીએ જે શબ્દો કહ્યા, તે સાંભળીને તે રાક્ષસ ખુશ થયો.
અનુક્રોશોસ્તિ યદિ તે ભગવંસ્તાપસોત્તમ
જો તમને દયાની ભાવના હોય, હે પૂજ્ય અને શ્રેષ્ઠ તપસ્વી,
પ્રતિષ્ઠાનાભિધાનોસ્તિ દેશો ગોદાવરી તટે
ગોદાવરીના કિનારે પ્રતિષ્ઠાન નામનું એક સ્થળ છે.
તેન કર્મવિપાકેન પ્રાપ્તોસ્મિ ગતિમીદૃશીમ્
મારા કર્મોના પરિણામે, હું આવી સ્થિતિમાં આવ્યો છું.
ગતો બહુતરઃ કાલસ્તત્ર મે વસતો મુને
હે મુનિ, ત્યાં રહેતા મને ઘણો સમય વીતી ગયો.
વર્ષત્યપિ મહામેઘે ધારાસારૈર્દિવાનિશમ્ 4.2.54.
મોટા વાદળો દિવસ-રાત ભારે વરસાદ વરસાવતા હતા, છતાં પણ,
પર્વણ્યદત્તદાના યે કૃતતીર્થપ્રતિગ્રહાઃ
જે લોકોએ તહેવારના દિવસે દાન આપ્યું અને તીર્થમાં સ્નાન કર્યું,
ગતે બહુતિથે કાલે મરુભૂમૌ મુને મયા
હે મુનિ, ત્યાં રણમાં મારી પાસે ઘણો સમય વીતી ગયો.
સૂર્યોદયમનુપ્રાપ્ય સંધ્યાવિધિવિવર્જિતઃ
સૂર્યોદય સમયે, સંધ્યાના વિધિ કર્યા વગર,
મુક્તકચ્છમશૌચં ચ સંધ્યાકર્મવિવર્જિતમ્
ઢીલા કપડાં, શુદ્ધિ વગર અને સંધ્યાકર્મ છોડીને,
સ દ્વિજો મંદભાગ્યાન્મે કેનચિદ્વણિજા સહ
મારા માટે દુર્ભાગ્યશાળી તે દ્વિજ, એક વેપારી સાથે,
અંતઃપુરિ પ્રવિષ્ટોભૂત્સ દ્વિજો મુનિસત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તે દ્વિજ અંદરના મહેલમાં પ્રવેશ્યો.
પ્રવેશો નાસ્તિ ચાસ્માકં પ્રેતાનાં તપસાં નિધે
હે તપસ્વીઓના ખજાના, અમે પ્રેતો માટે ત્યાં પ્રવેશવાનો અધિકાર નથી.
અદ્યાપિ તાનિ પાપાનિ તદ્બહિર્નિર્ગમેચ્છયા
આજે પણ, બહાર જવાની ઇચ્છા કારણે એ પાપો ટક્યા છે.
અદ્ય શ્વો વા પરશ્વો વા સ બહિર્નિર્ગમિષ્યતિ
આજે, કાલે કે પરમ દિવસે, તે બહાર જશે.
નાદ્યાપિ સ બહિર્ગચ્છેન્નાદ્યાપ્યાશા પ્રયાતિ નઃ 4.2.54.
આજે પણ તે બહાર ગયો નથી, અને અમારી આશા હજુ ટકી છે.
ચિત્રમદ્યતનં વચ્મિ તપસ્વિંસ્તન્નિશામય
આજનું એક અદભૂત ઘટના હું કહું છું, હે તપસ્વી, તમે ધ્યાનથી સાંભળો.
આપ્રયાગં પ્રતિદિનં પ્રયામઃ ક્ષુધિતા વયમ્
દરરોજ અમે ભૂખ્યા રહીને પ્રયાગ તરફ જઈએ છીએ.