અર્બુદં નાગમાસાદ્ય વાક્યમેતદુવાચ હ
અર્બુદ નામના સાપ પાસે જઈને, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
તત્ર યાવોઽદ્ય ભદ્રં તે વયસ્ય વિનયાન્વિત 7.3.3.
મિત્ર, આજે તું ત્યાં વિનમ્રતાથી સુખી રહેજે.
તત્રૈવ ચ વસિષ્યામિ ત્વયા સાર્દ્ધમસંશયમ્
હું પણ ત્યાં તારી સાથે જ રહીશ, એમાં કોઈ શંકા નથી.
કિં ત્વહં પ્રણયાદ્ભ્રાતર્વક્ષ્યામિ યદ્વચઃ શૃષુ
પણ ભાઈ, પ્રેમથી હું તને કંઈક કહું છું—મારા શબ્દો સાંભળ.
મન્નામ્ના ખ્યાતિમાયાતુ નાન્યત્કિંચિદ્વૃણોમ્યહમ્ પ્રણમ્ય પિતરૌ ચૈવ પ્રતસ્થે મુનિના સહ
મારું નામ પ્રસિદ્ધ થાય એ જ મારે છે, બીજું કંઈ નથી જોઈએ. માતા-પિતાને વંદન કરીને, તે મુનિ સાથે روانા થયો.
દિવ્યૈર્વૃક્ષૈઃ શુભૈઃ પૂર્ણૈર્નદીનિર્ઝરસંકુલૈઃ
ત્યાં દિવ્ય અને શુભ વૃક્ષો ભરપૂર છે, નદીઓ અને ઝરણાઓથી યુક્ત છે.
મુક્તોઽર્બુદેન તત્રૈવ વિવરે મુનિવાક્યતઃ
મુનિના વચનથી, અર્બુદે તેને એ ખાડામાંથી મુક્ત કર્યો.
વિમુક્તો વિવરે તસ્મિન્નર્બુદેન મહાત્મના
મહાન આત્મા અર્બુદે તેને એ ખાડામાંથી છોડ્યો.
બ્રવીચ્ચાર્બુદં નાગં વરં વરય સુવ્રત
તેને અર્બુદ નાગને કહ્યું: 'ધીરજવાન, તું ઈચ્છિત વર માંગ.'
અવશ્યં યદિ દાતવ્યં તચ્છૃણુષ્વ દ્વિજોત્તમ
જો જરૂર કંઈ આપવું જ હોય, તો શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, તું સાંભળ.
યચ્ચૈતચ્છિખરે હ્યસ્મિન્નિર્ઝરં નિર્મલોદકમ્
આ શિખર પર જે શુદ્ધ ઝરણું વહે છે—
અત્રૈવાહં વસિષ્યામિ મિત્રસ્નેહાત્સદા મુને 7.3.3.
હું અહીં મિત્રભાવથી હંમેશા રહીશ, મુનિ.
અપિ વંધ્યા ચ યા નારી સ્નાનમાત્રં સમાચરેત્
અહીં માત્ર સ્નાન કરનાર વંધ્યા સ્ત્રી પણ—
સાપિ પુત્રમવાપ્નોતિ સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્
તેને સર્વે શુભ લક્ષણો ધરાવતો પુત્ર મળે છે.
નભસઃ શુક્લપંચમ્યાં ફલૈઃ પૂજાં કરોતિ ચ
અહીં શુક્લ પંચમીના દિવસે ફળો વડે પૂજા કરનાર—
યેઽત્ર સ્નાનં કરિષ્યંતિ હ્યસ્મિંસ્તીર્થે ચ ભક્તિતઃ
આ તીર્થમાં ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરનાર લોકો—
શ્રાદ્ધં ચાત્ર કરિષ્યંતિ પંચમ્યાં યે સમાહિતાઃ
અને પંચમીના દિવસે એકાગ્રતાથી શ્રાદ્ધ કરનાર—
નંદિવર્દ્ધનમભ્યેત્ય વાક્યમેતદુવાચ હ
નંદિવર્ધન પાસે જઈને તેણે આ વચન કહ્યું—
વરં ચ વ્રિયતાં વત્સ પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તેઽનઘ
બાલક, તું કોઈ પણ વર માગ; હું તારા પર પ્રસન્ન છું, નિર્દોષ one.
સાંનિધ્યં જાયતામત્ર અવશ્યં તવ સર્વદા
હંમેશા અહીં તારી હાજરી રહે, એજ મારી ઇચ્છા છે.
યથાહમર્બુદેત્યેવં ખ્યાતિં ગચ્છામિ ભૂતલે
જેમ હું અર્બુદ તરીકે ઓળખાય છું, તેમ મને પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધિ મળે.
ચક્રે સ્વમાશ્રમં તત્ર તસ્ય વાક્યેન નોદિતઃ ॥ 7.3.3.
તેના આદેશથી તેણે ત્યાં પોતાનું આશ્રમ સ્થાપ્યું.
પનસૈશ્ચંપકૈરામ્રૈઃ પ્રિયંગુબિલ્વદાડિમૈઃ
પનસ, ચંપક, કેરી, પ્રિયંગુ, બિલ્વ અને દાડમના વૃક્ષોથી—
તસ્થૌ તત્ર મુનિશ્રેષ્ઠો હ્યરુંધત્યા સમન્વિતઃ
અહીં મુનિશ્રેષ્ઠ પોતાની પત્ની અરુંધતી સાથે રહ્યો.
યસ્યાં સ્નાત્વા દિવં યાંતિ અતિપાપકૃતો નરાઃ
અહીં સ્નાન કરવાથી મહાપાપી પુરુષો પણ સ્વર્ગ પામે છે.
યેત્ર સ્નાનં કરિષ્યંતિ તે યાસ્યંતિ પરાં ગતિમ્
અહીં સ્નાન કરનારને પરમ ગતિ મળે છે.
માઘમાસે વિશેષેણ તિલદાનં કરોતિ યઃ
માઘ માસમાં ખાસ કરીને અહીં તિલદાન કરનાર—
બહુના કિમિહોક્તેન સ્તાનમાત્રં સમાચરેત્
ઘણું કહેવાની જરૂર નથી; અહીં માત્ર સ્નાન કરવું જોઈએ.
વસિષ્ઠસ્ય મુખં દૃષ્ટ્વા પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે
વશિષ્ઠજીનું મુખ જોનારને ફરી જન્મ લેવો પડતો નથી.
સૂત ઉવાચ સ કૃત્વા સ્વાશ્રમં તત્ર વસિષ્ઠો ભગવાન્મુનિઃ
સૂતજી બોલ્યા: ત્યાં પોતાના આશ્રમની સ્થાપના કરીને, મહાન ઋષિ વશિષ્ઠજી—