સ્વર્ધુન્યાઃ પશ્ચિમે તીરે નત્વા દશહરેશ્વરમ્
સ્વર્ગગંગાના પશ્ચિમ કાંઠે દશહરેશ્વરને નમન કરીને,
યત્કાશ્યાં દક્ષિણદ્વારમંતર્ગેહસ્ય કીર્ત્યતે
કાશીમાં, ઘર અંદર જે દક્ષિણ દ્વાર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે,
ઇતિ બ્રાહ્મણવેષેણ વારાણસ્યાં મહાધિયા
આ રીતે, બ્રાહ્મણના વેશમાં, મહાન જ્ઞાન સાથે, વારાણસીમાં,
દિવોદાસોપિ રાજેંદ્રો વૃદ્ધબ્રાહ્મણરૂપિણે
દિવોદાસ રાજાએ પણ વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું.
બ્રહ્મેશ્વરસમીપે તુ બ્રહ્મશાલા મનોહરા
બ્રહ્મા અને ઈશ્વર પાસે, બ્રહ્માની સુંદર શાળા છે.
ઇતિ તે કથિતો બ્રહ્મન્મહિમાતિમહત્તરઃ 4.2.52.
હે બ્રાહ્મણ, હું તને એ મહાન મહિમા વિશે કહ્યું છે.
શ્રુત્વાધ્યાયમિમં પુણ્યં શ્રાવયિત્વા તથૈવ ચ
આ પવિત્ર અધ્યાય સાંભળવાથી અને સંભળાવવાથી,
કિં ચકાર પુનઃ શંભુસ્તત્ર બ્રહ્મણ્યપિ સ્થિતે
બ્રહ્મા હાજર હોય ત્યારે શંભુએ ત્યાં ફરી શું કર્યું?
શૃણ્વગસ્ત્ય મહાભાગ કાશ્યાં બ્રહ્મણ્યપિસ્થિતે
હે અગસ્ત્ય, સુભાગ્યશાળી, બ્રહ્મા કાશીમાં રહેતો હતો ત્યારે સાંભળ.
પુરી સા યાદૃશી કાશી વશીકરણભૂમિકા
એ શહેર, કાશી, વશીકરણની ભૂમિ છે.
યો યો યાતિ પુરીં તાં તુ સ સ તત્રૈવ તિષ્ઠતિ
જે કોઈ એ શહેરમાં જાય છે, એ ત્યાં જ રહે છે.
અકિંચિત્કરતાં પ્રાપ્તઃ સ સહસ્રકરોપ્યરમ્
હજી હજાર હાથ ધરનાર પણ ત્યાં પહોંચીને નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે.
ચિંતયન્નિતિ દેવેશો ગણાનારહૂય ભૂરિશઃ
એ રીતે વિચારતા દેવોના સ્વામી એ અનેકવાર ગણોને બોલાવ્યા.
કિં કુર્વંતિ તુ યોગિન્યઃ કિં કરોતિ સ ભાનુમાન્
યોગિનીઓ શું કરે છે? અને સૂર્ય શું કરે છે?
નામગ્રાહં તતઃઽપ્રૈષીદ્બહુમાન પુરઃસરમ્
પછી એણે ખૂબ માનથી નામોનું ઉચ્ચારણ મોકલ્યું.
સોમનંદિન્નંદિષેણ કાલ પિંગલ કુક્કુટ
સોમન, નંદિન, દિશા, કાળ, પિંગળ, કુકુટ,
તિલપર્ણ સ્મૃલકર્ણ દૃમિચંડ પ્રભામય 4.2.53.
તિલપર્ણ, સ્મૃતિકર્ણ, દ્રિમિચંદ, પ્રભામય,
વીરભદ્ર કિરાતાખ્ય ચતુર્મુખ નિકુંભક
વીરભદ્ર, કિરાત નામે, ચતુરમુખ, નિકુંભક,
વિરાધ સુમુખાષાઢે ભવંતો મમ સૂનવઃ
વીરાધ, સુમુખ, અષાઢ—આ બધા મારા પુત્રો છે.
યથા શાખવિશાખૌ ચ યથેમૌ નંદિભૃંગિણૌ
જેમ શાખ અને વિશાખ, તેમ જ નંદી અને ભૃંગી.
કાશીપ્રવૃત્તિં નો જાને દિવોદાસનૃપસ્ય ચ
મને કાશીની વાતો ખબર નથી, અને ન રાજા દિવોદાસની.
શંકુકર્ણમહાકાલૌ કાલસ્યાપિ પ્રકંપનૌ
શંકુકર્ણ અને મહાકાળ, જે કાળને પણ હલાવી દે છે.
કૃતપ્રતિજ્ઞૌ તો(?) તૂર્ણં પ્રાપ્ય વારાણસીં પુરીમ્
પ્રતિજ્ઞા કરીને, તેઓ ઝડપથી વારાણસી શહેરમાં પહોંચી ગયા.
યથૈંદ્રજાલિકીં દૃષ્ટ્વા માયામિહ વિચક્ષણઃ
ત્યાં, ઇન્દ્રની માયા જેવી ભ્રમ જોઈને, વિવેકી પુરુષે અહીંની માયા પર વિચાર કર્યો.
અહો મોહસ્ય માહાત્મ્યમહો ભાગ્યવિપર્યયઃ
અરે, ભ્રમની મહિમા કેટલી મોટી છે! અરે, ભાગ્યનો ફેરફાર કેટલો અજીબ છે!
તત્યજે યૈરિયં કાશી મહાશીર્વાદભૂભિકા
જે લોકો આ કાશી, મહાન આશીર્વાદોની ભૂમિ, છોડી ગયા—
યત્ર સર્વાવભૃથતઃ સ્નાનમાત્રં વિશિષ્યતે 4.2.53.
જ્યાં એક જ સ્નાન બધા અવભૃથ સ્નાનોથી શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
યત્રૈકપુષ્પદાનેન શિવલિંગસ્ય મૂર્ધનિ
જ્યાં શિવલિંગના શિરે એક ફૂલ અર્પણ કરવાથી—
યત્ર દંડપ્રણામેન અપ્યેકેન શિવાગ્રતઃ
જ્યાં શિવજી સામે એક જ દંડવત પ્રણામથી—
યત્રૈકદ્વિજમાત્રં તુ ભોજયિત્વા યથેચ્છયા
જ્યાં મનગમતી રીતે એક જ દ્વિજને ભોજન કરાવવાથી—