પ્રતાપતાપિતારાતિવર્ગવ્યાખ્યાતસદ્યશાઃ
એના પરાક્રમથી દુશ્મનો પરાજિત થયા અને એની ખ્યાતિ તરત જ પ્રસરી ગઈ.
યશઃપૂરેણ સમલિપ્તા દિશો દશ સિતત્વિષા
એની નિર્મળ કીર્તિથી દસેય દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ ગઈ.
નાનાદેશાન્સમાક્રમ્ય ચતુરંગબલાન્વિતઃ
એ ચારેય પ્રકારની સેના સાથે અનેક દેશો જીતી લીધા.
ઉત્કૃષ્ટાન્નૃપતીન્વીરો દંડયિત્વા બલાધિકાન્
એ વીર રાજાએ શક્તિશાળી રાજાઓને દંડ આપ્યા અને તેમને પાછળ પાડી દીધા.
સ વિજિત્ય દિશઃ સર્વા ગૃહીત્વા રત્નસંચયમ્
એ બધું જીત્યા પછી અને રત્નોનું ભંડાર એકઠું કર્યા પછી,
તત્રાગત્ય ચ કાકુત્સ્થો યજ્ઞાયોત્સુકમાનસઃ 2.8.4.
કાકુત્સ્થ ત્યાં આવ્યો અને એના મનમાં યજ્ઞ કરવાની ઉત્સુકતા હતી.
વસિષ્ઠં મુનિમાજ્ઞાય વામદેવં ચ કશ્યપમ્
એણે વશિષ્ઠ મુનિ, વામદેવ અને કશ્યપને સન્માન આપ્યો.
અન્યાનપિ મુનિશ્રેષ્ઠાન્નાનાતીર્થસમાશ્રિતાન્
અને વિવિધ તીર્થોમાંથી આવેલા બીજા શ્રેષ્ઠ મુનિઓને પણ જોયા.
દૃષ્ટ્વા સ્થિતાન્સ તાન્સર્વાન્પ્રદીપ્તાનિવ પાવકાન્ નિશ્ચક્રામ યથાન્યાયં સ્વયમેવ મહાયશાઃ
એ બધા તેજસ્વી મુનિઓને એકઠા જોઈને, મહાન યશસ્વી રાજાએ યોગ્ય રીતે પોતે જ તેમની પાસે ગયો.
તતો વિનીતવત્સર્વાન્કાકુત્સ્થો દ્વિજસત્તમાન્
પછી કાકુત્સ્થએ સૌ દ્વિજ શ્રેષ્ઠોને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કર્યા.
મુનયઃ સર્વ એવૈતે યૂયં શૃણુત મદ્વચઃ
મારા બધા મુનિગણો અને તમે સૌ, મારા વચન સાંભળો.
સાંપ્રતં મામકો યજ્ઞો યુક્તઃ સ્યાન્મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, હવે મારો યજ્ઞ તૈયાર છે.
સાંપ્રતં કુરુ તં યત્નાન્મા વિલંબં વૃથા કૃથાઃ
હવે એ યજ્ઞ પુરા પ્રયત્નથી કરો, વ્યર્થ વિલંબ ન કરો.
અગસ્ત્ય ઉવાચ નાનાસંભારમધુરં કૃતસર્વસ્વદક્ષિણમ્
અગસ્ત્યજી બોલ્યા: એ યજ્ઞ વિવિધ સામગ્રીથી સુસજ્જ અને મીઠો હતો, અને બધાં દક્ષિણાં યોગ્ય રીતે આપવામાં આવી હતી.
નાનાવિધેન દાનેન મુનિસંતોષહર્ષકૃત્
વિવિધ પ્રકારની દાન આપીને તેણે ઋષિઓને આનંદ અને સંતોષ આપ્યો.
તેષુ વિશ્વેષુ યાતેષુ પૂજિતેષુ ગૃહાન્સ્વકાન્ 2.8.4.
બધા દેવતાઓની યોગ્ય રીતે પૂજા થયા પછી, તેઓ પોતાના ઘરોમાં પાછા ગયા.
તેન યજ્ઞેન વિધિવદ્વિહિતેન નરેશ્વરઃ
તે યજ્ઞ યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવ્યો હતો, અને રાજાએ તેનો સંચાલન કર્યો.
તત્રાંતરે સમભ્યાયાન્મુનિર્યમવતાં વરઃ
એ સમયે યમ, શ્રેષ્ઠ મુનિ, ત્યાં આવ્યા.
દક્ષિણાર્થં ગુરોર્દ્ધીમાન્પાવિતું તં નરેશ્વરમ્
બુદ્ધિશાળી યમ રાજા ને શુદ્ધ કરવા અને ગુરુ માટે દક્ષિણાનું સ્વીકાર કરવા આવ્યા.
મદ્દક્ષિણેતિ ગુરુણા નિર્બન્ધાદ્યાચિતો રુષા રઘું ભૂપાલતિલકં દત્તસર્વસ્વદક્ષિણમ્
ગુરુએ દક્ષિણા માંગતા આગ્રહપૂર્વક કહ્યું, ત્યારે રઘુ રાજાએ પોતાની બધી સંપત્તિ દક્ષિણા રૂપે આપી દીધી.
તમાગતમભિપ્રેત્ય રઘુરાદરતસ્તદા સપર્ય્યાસીત્તસ્ય સર્વા મૃત્પાત્રવિહિતક્રિયા
તે સમયે રઘુએ યમનું આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું અને માટીના વાસણોમાં તમામ વિધિ પ્રમાણે ક્રિયા કરી.
પૂજાસંભારમાલોક્ય તાદૃશં તં મુનીશ્વરઃ ઉવાચ મધુરં વાક્યં વાક્યજ્ઞાનવિશારદઃ
આવી પૂજાની વ્યવસ્થા જોઈને મહામુનિએ, જે વાણીના જ્ઞાનમાં નિષ્ણાત હતા, મધુર વચન કહ્યાં.
ગુર્વર્થાહરણાયૈવ દત્તસર્વસ્વદક્ષિણમ્
ગુરુની દક્ષિણા માટે તેણે પોતાની બધી સંપત્તિ આપી દીધી હતી.
ક્ષણં ધ્યાત્વાઽબ્રવીદેનં વિનયાદ્વિહિતાંજલિઃ
થોડી ક્ષણ ધ્યાન કરીને તેણે વિનમ્રતાપૂર્વક જોડેલા હાથથી તેને સંબોધન કર્યું.
યાવદ્યતિષ્યે ભગવન્ભવદર્થાર્થમુચ્ચકૈઃ ।। 2.8.4.
હે ભગવાન, જેટલી મારી શક્તિ છે, તેટલી હું આપના હિત માટે પ્રયત્ન કરીશ.
પ્રતસ્થે ચ રઘુસ્તત્ર કુબેરવિજિગીષયા
પછી રઘુ કુંબેરને જીતવા માટે ત્યાં روانા થયા.
તમાયાંતં કુબેરોઽથ વિજ્ઞાપ્ય વચનોદિતૈઃ
જ્યારે રઘુ નજીક આવ્યા, ત્યારે કુંબેરે સંદેશા મળતાં બધું સમજ્યું.
સ્વર્ણવૃષ્ટિરભૂદ્યત્ર સા સ્વર્ણખનિરુત્તમા
ત્યાં સોનાની વરસાદ થઈ અને એ ઉત્તમ સોનાની ખાણ હતી.
તસ્મૈ સમર્પયામાસ તાં રઘુઃ ખનિમુત્તમામ્
રઘુએ એ ઉત્તમ ખાણ તેમને અર્પણ કરી.
રાજ્ઞે નિવેદયામાસ સર્વમન્યદ્ગુણાધિકઃ
પછી બધી બીજી ગુણવત્તાવાળી વસ્તુઓ રાજાને જાણ કરી.