પિતર્યુપરતે તસ્યાઃ કન્યાયાઃ સા જનન્યપિ
પિતાની વિદાય પછી, એ કન્યાની માતા પણ ચાલ્યા ગયા.
ધર્મોયં સહચારિણ્યા જીવતાજીવતાપિ વા
આ ધર્મ છે: સાથી જીવતો હોય કે મૃત્યુ પામે, બંનેમાં એ જ નિયમ છે.
નાપત્યં પાતિ નો માતા ન પિતા નૈવ બાંધવાઃ
ન તો સંતાન, ન તો માતા, ન તો પિતા, અને ન તો સગાં-સંબંધીઓ કોઈ પણ રક્ષણ આપતા નથી.
સુલક્ષણાપિ દુઃખાર્તા પિત્રોઃ પંચત્વમાપ્તયોઃ
સારા ગુણો હોવા છતાં, બંને માતા-પિતાની મૃત્યુ પછી એ દુઃખથી પીડાઈ.
ચિંતામવાપ મહતીમનાથા દૈન્યમાગતા
અત્યારે સહારો વગર, એ મોટી ચિંતામાં અને દુઃખમાં પડી ગઈ.
દુસ્તરં પારમાપ્સ્યામિ સ્ત્રીત્વં સર્વાભિભાવિ યત્
સ્ત્રી તરીકે જે અવસ્થાને પાર કરવી અઘરી છે, એ હું કેવી રીતે પાર કરી શકીશ?
તદદત્તા કથં સ્વૈરમહમન્યં વરં વૃણે
કોઈએ મને આપેલ નથી, તો હું કેવી રીતે સ્વતંત્રપણે બીજું વર પસંદ કરી શકી?
સ્વાધીનોપિ ન તત્તેન વૃતેનાપિ હિ કિં ભવેત્ 4.1.47.
હું સ્વતંત્ર હોવા છતાં, આવું પસંદગીથી શું લાભ થશે?
યુવભિર્બહુભિર્નિત્યં પ્રાર્થિતાપિ મુહુર્મુહુઃ
તમે બધા, ઘણા અને યુવાન, વારંવાર મને મેળવવા ઈચ્છા વ્યક્ત કરતા રહ્યા છો,
પિત્રોરુપરતિં દૃષ્ટ્વા વાત્સલ્યં ચ તથાવિધમ્
મારા માતા-પિતાની મૃત્યુ અને તેમનો ઊંડો પ્રેમ જોઈને,
યાભ્યામુત્પાદિતા ચાહં યાભ્યાં ચ પરિપાલિતા
જેની પાસે હું જન્મી અને જેમણે મને સાચવી,
અહો દેહોપ્યહોંગત્વં યથા પિત્રોઃ પુરો મમ
અહો, મારા શરીર અને મારા અસ્તિત્વ પણ મારા માતા-પિતાની સામે હતા.
બ્રહ્મચર્યં દૃઢં કૃત્વા તપ ઉગ્રં ચચાર હ
કઠોર બ્રહ્મચર્યનું સંકલ્પ કરીને, એણે કઠિન તપ કરવાનું શરૂ કર્યું.
તસ્યાં તપસ્યમાનાયામેકાચ્છાગી લઘીયસી
તપસ્યા કરતી વખતે, એ એક હલકાં ભોજન પર જીવી રહી.
તૃણપર્ણાદિકં કિંચિત્સાયમભ્યવહૃત્ય સા
સાંજે, એ થોડું ઘાસ, પાંદડા અને આવું કંઈક ખાઈ લેતી.
તત ઇત્થં વ્યતીતાસુ પંચષા સુસમાસુ ચ
આ રીતે, પાંચ-છ વર્ષ સારી રીતે પસાર થયા.
સન્નિધાવુત્તરાર્કસ્ય તપસ્યતીં સુલક્ષણામ્
સૂર્યાસ્ત સમયે, એ સારા ગુણોવાળી સ્ત્રી તપસ્યા કરતી રહી.
તતો ગિરિજયા શંભુર્વિજ્ઞપ્તઃ કરુણાત્મના 4.1.47.
પછી, કરુણા ભરેલી ગિરિજાએ શંભુને વિનંતી કરી.
શર્વાણીગિરમાકર્ણ્ય તતઃ શર્વઃ કૃપાનિધિઃ
શર્વાણીના શબ્દો સાંભળીને, પછી શર્વા, દયાનો સાગર,
સુલક્ષણે પ્રસન્નોસ્મિ વરં વરય સુવ્રતે
સુલક્ષણે, હું તારી પર પ્રસન્ન છું; સારા વ્રતવાળી, તું કોઈ વર માંગ.
સાપિ શંભોર્ગિરં શ્રુત્વા મુખપીયૂષવર્ષિણીમ્
તે પણ, શંભુના મુખમાંથી અમૃત વરસતા શબ્દો સાંભળીને,
ત્ર્યક્ષં પ્રત્યક્ષમાવીક્ષ્ય વરદાનોન્મુખં પુરઃ
ત્રણે આંખોવાળા, વર આપવા ઉત્સુક, સામે ઉભેલા ભગવાનને જોઈ,
કિં વૃણે યાવદિત્થં સા ચિંતયેચ્ચારુમધ્યમા
સુંદર કમરવાળી એ સ્ત્રી વિચારવા લાગી, 'હું શું માંગું?'
આત્માર્થં જીવલોકેસ્મિન્કો ન જીવતિ માનવઃ
'આ જીવલોકમાં કોઈ માનવ પોતાનાં માટે સાચે જીવતો નથી.'
અનયા મત્તપોવૃત્તિ સાક્ષિણ્યા બહ્વનેહસમ્
'મારી આ તપસ્યાના સાક્ષી તરીકે, બીજાઓને મોટો લાભ મળે.'
પરામૃશ્ય મનસ્યેતત્પ્રાહ ત્ર્યક્ષં સુલક્ષણા
એ વિચાર કરીને, સુલક્ષણાએ ત્રણ આંખોવાળાને કહ્યું:
અજશાવી વરાક્યેષા તર્હિ પ્રાગનુગૃહ્યતામ્
'આ ગરીબ બકરી, તો પહેલા એને કૃપા મળે.'
ઇતિ વાચં નિશમ્યેશઃ પરોપકૃતિશાલિનીમ્ 4.1.47.
આ શબ્દો સાંભળીને, પરોપકારમાં આનંદ મેળવનારા ભગવાન,
દેવદવસ્તતઃ પ્રાહ દેવિ પશ્ય ગિરીંદ્રજે
પછી દેવતાએ દેવીને કહ્યું, 'પર્વતપુત્રી, જુઓ!'
તે ધન્યાઃ સર્વલોકેષુ સર્વધર્માશ્રયાશ્ચ તે
સૌ લોકોએ, સર્વ ધર્મમાં સ્થિર રહેતા, એ ધન્ય છે;