સર્વેષામેવ તીર્થાનાં સ્નાનાદ્યલ્લભ્યતે ફલમ્
બધા તીર્થોમાં સ્નાન વગેરેથી જે ફળ મળે છે—
નાર્થવાદોયમુદિતઃ સ્તુતિવાદો ન વૈ મુને
હે મુનિ, આ માત્ર સ્તુતિ કે વધાવા માટે નથી.
યત્ર વિશ્વેશ્વરઃ સાક્ષાદ્યત્ર સ્વર્ગતરંગિણી
જ્યાં સર્વના સ્વામી, વિશ્વેશ્વર, સીધા હાજર છે અને જ્યાં સ્વર્ગીય નદી વહે છે—
ઉદાહરંતિ યે મૂઢાઃ કુતર્કબલદર્પિતાઃ
જે મૂર્ખો ખોટી દલીલના અહંકારથી ઉદ્ધત થઈને ઉદાહરણ આપે છે—
કસ્યચિત્કાશિતીર્થસ્ય મહિમ્નો મહતસ્તુલામ્
કોઈ બીજા તીર્થની મહાન મહિમાની તુલના કાશીની અતિશય મહિમા સાથે કરે છે—
નાસ્તિકા વેદબાહ્યાશ્ચ શિશ્નોદરપરાયણાઃ
એ લોકો નાસ્તિક છે, વેદથી દૂર છે, અને માત્ર ઇન્દ્રિય અને પેટના આનંદમાં જ લાગેલા છે.
લોલાર્કકરનિષ્ટપ્તા અસિધાર વિખંડિતાઃ
તેજસ્વી સૂર્યની કિરણોથી દાઝાય છે, તલવારની ધારથી કાપાય છે—
મહિમાનમિમં શ્રુત્વા લોલાર્કસ્ય નરોત્તમઃ
લોલાર્કના આ મહિમા સાંભળીને, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ—
તત્ર નામ્નોત્તરાર્કેણ રશ્મિમાલી વ્યવસ્થિતઃ
ત્યાં ઉત્તરાર્ક નામે તેજસ્વી દેવ સ્થિર છે.
તાપયન્દુઃખસંઘાતં સાધૂનાપ્યાયયન્રવિઃ
સૂર્યે તાપથી થતી પીડા એકત્ર કરી, સારા લોકોનું પોષણ પણ કર્યું.
તત્રેતિહાસો યો વૃત્તસ્તં નિશામય સુવ્રત
હવે, હે સદ્ગુણવંત, ત્યાં જે પ્રાચીન કથા બની, એ ધ્યાનથી સાંભળ.
આસીત્કાશ્યાં શુભાચારઃ સદાતિથિજનપ્રિયઃ
કાશીમાં એક સારા વર્તનવાળો, હંમેશા મહેમાન અને લોકોનો પ્રિય માણસ હતો.
ભર્તૃશુશ્રૂષણરતા ગૃહકર્મસુપેશલા
તેની પત્ની પતિની સેવા માટે સમર્પિત અને ઘરકામમાં નિપુણ હતી.
મૂલર્ક્ષપ્રથમેપાદે તથા કેંદ્રે બૃહસ્પતૌ
જ્યારે મૂળ રાશિનો પહેલો પગ ઉગ્યો અને બૃહસ્પતિ મધ્યમાં હતો—
સુરૂપા વિનયાચારા પિત્રોશ્ચ પ્રિયકારિણી
તે સુંદર, વિનયશીલ અને માતા-પિતાને ખુશ કરનાર હતી.
યથાયથા સમૈધિષ્ટ સા કન્યા પિતૃમંદિરે
સમય જતાં, એ કન્યા પિતાના ઘરમાં પરિપક્વ થઈ.
કસ્મૈ દેયા વરા કન્યા સુરમ્યેયં સુલક્ષણા
આ સુંદર અને સારા લક્ષણોવાળી કન્યાને કોને વર તરીકે આપવી?
કુલેન વયસા ચાપિ શીલેનાપિ શ્રુતેન ચ 4.1.47.
કુળ, ઉંમર, સ્વભાવ અને શિક્ષણ—allને ધ્યાનમાં રાખીને—
ઇતિ ચિંતયતસ્તસ્ય જ્વરોભૂદતિદારુણઃ
એ રીતે વિચારતા, તેને અત્યંત ભયાનક તાવ આવ્યો.
તન્મૂલર્ક્ષવિપાકેન ચિંતાખ્યેન જ્વરેણ ચ
મૂળ રાશિના ફળ અને ચિંતાના તાવથી—
પિતર્યુપરતે તસ્યાઃ કન્યાયાઃ સા જનન્યપિ
પિતાની વિદાય પછી, એ કન્યાની માતા પણ ચાલ્યા ગયા.
ધર્મોયં સહચારિણ્યા જીવતાજીવતાપિ વા
આ ધર્મ છે: સાથી જીવતો હોય કે મૃત્યુ પામે, બંનેમાં એ જ નિયમ છે.
નાપત્યં પાતિ નો માતા ન પિતા નૈવ બાંધવાઃ
ન તો સંતાન, ન તો માતા, ન તો પિતા, અને ન તો સગાં-સંબંધીઓ કોઈ પણ રક્ષણ આપતા નથી.
સુલક્ષણાપિ દુઃખાર્તા પિત્રોઃ પંચત્વમાપ્તયોઃ
સારા ગુણો હોવા છતાં, બંને માતા-પિતાની મૃત્યુ પછી એ દુઃખથી પીડાઈ.
ચિંતામવાપ મહતીમનાથા દૈન્યમાગતા
અત્યારે સહારો વગર, એ મોટી ચિંતામાં અને દુઃખમાં પડી ગઈ.
દુસ્તરં પારમાપ્સ્યામિ સ્ત્રીત્વં સર્વાભિભાવિ યત્
સ્ત્રી તરીકે જે અવસ્થાને પાર કરવી અઘરી છે, એ હું કેવી રીતે પાર કરી શકીશ?
તદદત્તા કથં સ્વૈરમહમન્યં વરં વૃણે
કોઈએ મને આપેલ નથી, તો હું કેવી રીતે સ્વતંત્રપણે બીજું વર પસંદ કરી શકી?
સ્વાધીનોપિ ન તત્તેન વૃતેનાપિ હિ કિં ભવેત્ 4.1.47.
હું સ્વતંત્ર હોવા છતાં, આવું પસંદગીથી શું લાભ થશે?
યુવભિર્બહુભિર્નિત્યં પ્રાર્થિતાપિ મુહુર્મુહુઃ
તમે બધા, ઘણા અને યુવાન, વારંવાર મને મેળવવા ઈચ્છા વ્યક્ત કરતા રહ્યા છો,
પિત્રોરુપરતિં દૃષ્ટ્વા વાત્સલ્યં ચ તથાવિધમ્
મારા માતા-પિતાની મૃત્યુ અને તેમનો ઊંડો પ્રેમ જોઈને,