ન તં વિસર્જયામાસ જરયાપિ પરિપ્લુતમ્
જ્યારે એ વૃદ્ધાવસ્થાથી પીડાતો હતો, ત્યારે પણ એને દૂર કર્યો નહીં.
જાતકાર્યસમાયુક્તો વિદ્યાપારંગતોઽપિ સઃ
એ જ્ઞાનમાં પારંગત અને ફરજમાં પણ નિષ્ણાત હતો.
પ્રભૂતાનિ સમાદાય આશ્રમં પરમં ગતઃ
ઘણા સામાન લઈને એ શ્રેષ્ઠ આશ્રમમાં ગયો.
કાષ્ઠલગ્નાં તદા શ્વેતાં જટામેકાં દદર્શ સઃ
ત્યારે એણે કાંઠા સાથે લાગેલી એક સફેદ જટા જોઈ.
ધિગ્ધિઙ્મે જીવિતં નષ્ટં કુતઃ કાર્યરતસ્ય ચ
હાય! મારું જીવન બરબાદ થયું—ફરજમાં લાગેલા માણસ સાથે આવું કેમ થયું?
ભવિષ્યતિ કુલચ્છેદઃ શૈથિલ્યાન્મમ દુર્મતેઃ
મારી બેદરકારી અને ખોટી બુદ્ધિથી વંશનો નાશ થશે.
તસ્ય દુઃખં તથા ક્ષિપ્રં ગૌતમાય નિેવેદિતમ્ 7.3.2.
એ દુઃખ તરત જ ગૌતમને કહી દેવામાં આવ્યું.
વત્સ ગચ્છ ગૃહં ત્વં ચ અગ્નિહોત્રાદિકાઃ ક્રિયાઃ
બાળક, તું ઘરે જા અને અગ્નિહોત્ર વગેરે કર્મો કર.
ઇત્યુક્તો ગુરુણા સોઽપિ પ્રત્યુવાચ ગુરું પ્રતિ
ગુરુએ આમ કહ્યું ત્યારે, તેણે પણ પોતાના ગુરુને જવાબ આપ્યો.
તેનૈવ પરિપૂર્ણત્વં જાતં મે નાત્ર સંશયઃ
માત્ર આથી જ મને પૂર્ણતા મળી ગઈ છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
ઉત્તંક ઉવાચ કિંચિદ્ગ્રાહ્યં ત્વયા સ્વામિન્સન્તોષો જાયતે મમ
ઉત્તંકે કહ્યું: સ્વામી, તમારે મારી પાસેથી કંઈક લેવું છે, એથી જ મને સંતોષ થાય છે.
નેચ્છામ્યહં ધનં ત્વત્તઃ સુખં ગચ્છ ગૃહં પ્રતિ
હું તમારી પાસેથી ધન ઇચ્છતો નથી; તમે આનંદથી ઘરે જાઓ.
ઇત્યુક્તો ગુરુણા સોઽપિ માતરં ચાભ્યભાષત
ગુરુએ આમ કહ્યું ત્યારે, તેણે પણ પોતાની માતાને કહ્યું.
મદયન્તી પ્રિયા તસ્ય ધર્મપત્ની યશસ્વિની
મદયંતી તેની પ્રિય અને ધર્મનિષ્ઠ પત્ની હતી, જેનું સદગુણો માટે નામ હતું.
કુણ્ડલેઽથાનય ક્ષિપ્રં મદયંત્યાશ્ચ પુત્રક
પુત્ર, મદયંતી પાસે જઈને તું ઝડપથી કુંડલ લાવ.
ઇત્યુક્તો ગુરુપત્ન્યા સ પ્રસ્થિતઃ સત્વરં તદા
ગુરુપત્નીએ આમ કહ્યું ત્યારે, તે તરત જ ઝડપથી નીકળી પડ્યો.
દૃષ્ટ્વા પ્રાહ તદા વિપ્રં ભક્ષણાર્થમુપસ્થિતમ્ 7.3.2.
તેણે ભોજન માટે આવેલા બ્રાહ્મણને જોઈને, એ સમયે તેને કહ્યું.
દેહિ મે કુણ્ડલે તાત દત્ત્વાઽહં ગુરવે પુનઃ
મને કુંડલ આપો, પ્યારા; હું તે લઈ ગુરુને પાછા આપી દઈશ.
તાં ત્વમાસાદ્ય યત્નેન જીવિતવ્યભયાદ્દ્વિજ
બ્રાહ્મણ, તું જીવતા રહેવા માટે પુરેપુરો પ્રયાસ કરીને તેની પાસે જા.
યાચ્યતાં મમ વાક્યેન સા તે દાસ્યતિ કુણ્ડલે
મારા કહેવા પ્રમાણે તેની પાસે માંગ; તે તને કુંડલ આપી દેશે.
દેહિ મે કુણ્ડલે દેવિ સૌદાસસ્ત્વાં સમાદિશત્
દેવી, મને કુંડલ આપો; સૌદાસે તમને આદેશ આપ્યો છે.
અભિજ્ઞાનં ત્વમાનીય નૃપસ્ય દ્વિજ દર્શય
બ્રાહ્મણ, રાજાનું ઓળખાણપત્ર લઈ આવ અને તેને બતાવ.
સ ગત્વા ત્વરિતં ભૂપમભિજ્ઞાનમયાચત
તે ઝડપથી રાજા પાસે ગયો અને ઓળખાણપત્ર માગ્યું.
ગત્વૈવં બ્રૂહિ તાં સાધ્વીં મમ વાક્યં દ્વિજોત્તમ
દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તું જઈને મારી વાત એ સતી સ્ત્રીને કહી દેજે.
તતોઽસૌ પ્રદદૌ તસ્મૈ ગૃહ્ણ મે કુણ્ડલે દ્વિજ
પછી તેણે તેને કુંડલ આપતાં કહ્યું: બ્રાહ્મણ, આ કુંડલ લઈ લે.
એતે ચ વાંછતે નિત્યં તક્ષકો દ્વિજ કુણ્ડલે કૌતુકાત્પુનરાગત્ય રાજાનં વાક્યમબ્રવીત્॥7.3.2.
બ્રાહ્મણ, તક્ષક હંમેશાં આ કુંડલની ઈચ્છા રાખે છે; રસથી તે ફરી પાછો આવ્યો અને રાજાને વાત કહી.
અભિજ્ઞાનાન્મયા ભૂપ સમ્પ્રાપ્તે દીપ્તકુણ્ડલે
રાજા, જ્યારે તેજસ્વી કુંડળો આવ્યા, ત્યારે હું એમના ચિહ્નોથી ઓળખી શક્યો.
કૌતુકાદ્વદ મે રાજન્સ્વકાર્યે ચ યથાસ્થિતમ્
મને જિજ્ઞાસા છે, રાજા, તમે કહો અને તમારી હાલત વિશે પણ જણાવો.
અસન્તુષ્ટા દુર્ગતિદાઃ સદ્યો મમ યથા પુરા
જે લોકો અસંતુષ્ટ છે અને દુર્ભાગ્ય લાવે છે, એ લોકો પહેલાં જેવું, તરત જ મારા માટે પણ એવા બની ગયા.
એતાવાન્મમ શાપોઽયં વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ
મહાન આત્માવાળા વસિષ્ઠજીનો શ્રાપ એટલો જ છે.