ધનંજય ઇવાધાક્ષીત્પરારણ્યાન્યનેકશઃ
ધનંજયની જેમ, તેણે અનેક વિદેશી પ્રદેશો જીત્યા.
સોભૂત્પુણ્યજનાધીશો રિપુરાક્ષસવર્ધનઃ
તે પુણ્યવાન લોકોનો સ્વામી અને દૈત્યપ્રેમીઓનો શત્રુ બન્યો.
રાજરાજઃ સ એવાભૂત્સર્વેષાં ધનદઃ સતામ્
એ જ રાજાઓનો રાજા બન્યો, અને સારા લોકો માટે ધન આપનાર થયો.
વિશ્વેષાં સ હિ દેવાનાં તપસા રૂપધૃગ્યતઃ
એણે પોતાની તપસ્યા વડે બધા દેવતાઓ માટે રૂપ ધારણ કર્યા.
અસાધ્યઃ સ હિ સાધ્યાનાં વસુભ્યો વસુનાધિકઃ
એ સાધ્ય દેવતાઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય છે અને વસુઓ કરતાં વધારે ધનવાન છે.
મરુદ્ગણાનગણયંસ્તુષિતાંસ્તોષયન્ગુણૈઃ
એ મરુદગણોની ગણના કરતો નથી અને તુષિત દેવતાઓને પોતાના ગુણોથી પ્રસન્ન કરે છે.
અગર્વાનેવ ગંધર્વાન્યશ્ચક્રે નિજગીતિભિઃ
એ કોઈ અહંકાર વિના પોતાના ગીતોથી ગંધર્વોને મોહી લે છે.
નાગાનાગાંસિ ચક્રુશ્ચ તસ્ય નાગબલીયસઃ
મજબૂત નાગો પણ એની સામે વશીભૂત થઈ જાય છે.
જાતા ગુહ્યચરા યસ્ય ગુહ્યકાઃ પરિતો નૃષુ 4.1.43.
ગૂપ્ત રીતે ફરતા ગુહ્યક દેવતાઓ મનુષ્યોમાં એની આસપાસ જન્મે છે.
વયં યતસ્ત્વદ્વિષયે સુરાવાસોઽપિ દુર્લભઃ આશુગશ્ચાશુગામિત્વં પાવમાને પથિસ્થિતઃ
તમારા રાજ્યમાં તો દેવતાઓનું નિવાસ પણ દુર્લભ છે; અને પાવમાનના માર્ગે ઊભેલા ઝડપથી આગળ વધે છે.
અગજાન્યસ્ય તુ ગજાન્નગવર્ષ્મસુવર્ષ્મણઃ
એના હાથીઓ પર્વતોના હાથીઓ કરતાં પણ મોટા છે.
સદોજિરે ચ બોદ્ધારો યોદ્ધારશ્ચરણાજિરે
એના અશ્વશાળામાં જ્ઞાની લોકો છે અને તાલીમ મેદાનમાં યુદ્ધકલા જાણનારા છે.
ન નેત્રવિષયે જાતા વિષયે યસ્યભૂભૃતઃ
પૃથ્વીના રાજાના રાજ્યમાં, એની નજરે જે આવે એવા કોઈ જન્મ્યા નથી.
કલાવાનેક એવાસ્તિ ત્રિદિવેપિ દિવૌકસામ્
દેવલોકમાં પણ કલામાં નિપુણ એવો એક જ છે.
એક એવ હિ કામોસ્તિ સ્વર્ગે સોપ્યંગવર્જિતઃ
સ્વર્ગમાં એક જ ઇચ્છા છે, અને એ પણ નિર્દોષ છે.
તસ્યોપવર્તનેપ્યેકો ન શ્રુતો ગોત્રભિત્ક્વચિત્
એના વંશનો એક પણ શત્રુ એના નજીક આવ્યો હોય એવી વાત ક્યારેય સાંભળવામાં આવી નથી.
ક્ષયી ચ તસ્ય વિષયે કોપ્યાકર્ણિ ન કેનચિત્
એના રાજ્યમાં ક્યારેય પતન થયું હોય એવી વાત કોઈએ સાંભળી નથી.
નાકે નવગ્રહાઃ સંતિ દેશાસ્તસ્યાઽનવગ્રહાઃ
આકાશમાં નવ ગ્રહો નથી; એની ધરતી ગ્રહોના પ્રભાવથી મુક્ત છે.
હિરણ્યગર્ભઃ સ્વર્લોકેપ્યેક એવ પ્રકાશતે 4.1.43.
હિરણ્યગર્ભ સ્વર્ગલોકમાં એકલો જ તેજથી પ્રગટે છે.
સપ્તાશ્વ એકઃ સ્વર્લોકે નિતરાં ભાસતેંઽશુમાન્
સાત ઘોડાવાળો સૂર્ય સ્વર્ગલોકમાં એકલો જ તેજથી ઝગમગે છે.
સદપ્સરા યથાસ્વર્ભૂસ્તત્પુર્યપિસદપ્સરાઃ
જેમ સ્વર્ગમાં અપ્સરાઓ હોય છે, તેમ એ શહેરમાં પણ અપ્સરાઓ હતી.
અનીતયશ્ચ તદ્ગ્રામાનારાજપુરુષાઃ ક્વચિત્
અને એ ગામોમાં ક્યારેક રાજાના માણસો નહોતા.
દિવોદાસસ્ય તસ્યૈવં કાશ્યાં રાજ્યં પ્રશાસતઃ
જ્યારે દિવોદાસ કાશીમાં રાજ કરી રહ્યો હતો,
ગીર્વાણા વિપ્રતીકારમથ તસ્ય ચિકીર્ષવઃ
ત્યારે દેવતાઓએ તેના વિનાશનો ઇરાદો કર્યો.
ભવાદૃશામિવ મુને પ્રાયશો ધર્મચારિણામ્
મુને, જેમ ધર્મમાં ચાલનારા તમારા જેવા લોકો સાથે વારંવાર થાય છે,
યદ્યપ્યસૌ ધરાધીશો વ્યાધિનોદ્દુર્ધરાધ્વરૈઃ
એવા છતાં, એ ધરતીના રાજા હોવા છતાં, તેને ભારે મુશ્કેલીઓ અને કઠિન યજ્ઞોનો સામનો કરવો પડ્યો.
સ્વભાવ એવ દ્યુસદાં પરોત્કર્ષાસહિષ્ણુતા
દેવતાઓને બીજાની મોટી સફળતા સહન થતી જ નથી, એ તેમનો સ્વભાવ છે.
અંતરાયા ભવંત્યેવ ધર્મસ્યાપિ પદેપદે
ધર્મના માર્ગે પણ દરેક પગલે અવરોધો આવતાં જ રહે છે.
અધર્મિણઃ સમેધંતે ધનધાન્યસમૃદ્ધિભિઃ 4.1.43.
અધર્મી લોકો ધન અને અનાજમાં સમૃદ્ધિ મેળવીને ભેગા થાય છે.
પ્રજાઃ પાલયતસ્તસ્ય પુત્રાનિવ નિજૌરસાન્
એણે પોતાની પ્રજાનું રક્ષણ એમ કર્યું કે જાણે પોતાના જ પૌત્રો હોય.