યસ્ય બીજં મલં મૂત્રં ક્ષુતં મૂત્રં મલં તુ વા 4.1.42.
જેના બીજ, વિસર્જન, મૂત્ર, કે છીંક, અથવા મૂત્ર કે વિસર્જન,
વ્યભ્રેહ્નિ વારિપૂર્ણાસ્યઃ પૃષ્ઠીકૃત્ય દિવાકરમ્
જ્યારે વાદળ વિના આકાશમાં, મોંમાં પાણી ભર્યું હોય અને પીઠ ફેરવી સૂર્ય તરફ જુએ,
અરુંધતીં ધ્રુવં ચૈવ વિષ્ણોસ્ત્રીણિપદાનિ ચ
અરુંધતી, ધ્રુવ અને વિષ્ણુના ત્રણ પગલાં,
અરુંધતી ભવેજ્જિહ્વા ધ્રુવો નાસાગ્રમુચ્યતે
અરુંધતીને જીભ કહે છે, ધ્રુવને નાકનું ટોચ કહે છે.
વેત્તિ નીલાદિવર્ણસ્ય કટમ્લાદિરસસ્યહિ
તેને નીલાં રંગ અને કડવાશ તથા ખટાશનો સ્વાદ અનુભવાય છે.
ષણ્માસમૃત્યોર્મર્ત્યસ્ય કંઠોષ્ઠરસના રદાઃ
મૃત્યુના છ મહિના પહેલાં મનુષ્યના ગળું, હોઠ, જીભ અને દાંતમાં ફેરફાર થાય છે.
રેતઃ કરજનેત્રાંતા નીલિમાનં ભજંતિ ચેત્
જો બીજ, આંગળીઓ કે આંખો નીલાં પડવા લાગે,
દ્રુતમારુહ્યશરઠસ્ત્રિવર્ણો યસ્ય મસ્તકે
જેના માથા પર ત્રિવર્ણીય રેખા ઝડપથી દેખાય છે.
સુસ્નાતસ્યાપિ યસ્યાશુ હૃદયં પરિશુષ્યતિ 4.1.42.
જ્યારે કોઈ માણસ સારા રીતે સ્નાન કર્યા પછી પણ તરત જ તેનું મન સુકાઈ જાય,
પ્રતિબિંબં ભવેદ્યસ્ય પદખંડપદાકૃતિ
જ્યારે કોઈને પોતાનું પ્રતિબિંબ તૂટેલું કે ભાગે ભાગે દેખાય,
છાયા પ્રકંપતે યસ્ય દેહબંધેપિ નિશ્ચલે
જ્યારે શરીર સ્થિર હોવા છતાં પણ તેની છાંયાં કાંપતી હોય,
નિજસ્ય પ્રતિબિંબસ્ય નીરાજ્યમુકુરાદિષુ
જ્યારે કોઈને પાણી, ઘી કે અરીસામાં પોતાનું પ્રતિબિંબ જ ન દેખાય,
મતિર્ભ્રશ્યેત્સ્ખલેદ્વાણી ધનુરૈદ્રં નિરક્ષિતૈ
જ્યારે મન ગૂંચવાઈ જાય, બોલતી અટકી જાય, કે ધનુષ્યનો તાર હાથમાંથી છૂટી જાય,
દિવા ચ તારકાચક્રં રાત્રૌ વ્યોમવિતારકમ્
જ્યારે દિવસમાં તારાઓનો ગોળો કે રાત્રે આખું આકાશ તારાઓથી ભરેલું દેખાય,
ભૂરુહે ભૂધરાગ્રે ચ ગંધર્વનગરાલયમ્
જ્યારે કોઈ વૃક્ષ પર કે પર્વતની ટોચે ગંધર્વોના શહેરને જુએ,
સર્વેષ્વેતેષુ ચિહ્નેષુ યદ્યેકમપિ વીક્ષતે
આ બધાં ચિહ્નોમાંથી કોઈ એક પણ જો કોઈને દેખાય,
કરાવરુદ્ધ શ્રવણઃ શૃણોતિ ન યદા ધ્વનિમ્
જ્યારે કોઈ હાથથી કાન ઢાંકી લે અને છતાં પણ કોઈ અવાજ ન સંભળાય,
યઃ પશ્યેદાત્મનશ્છાયાં દક્ષિણાશા સમાશ્રિતામ્
જે વ્યક્તિ પોતાની છાંયાં દક્ષિણ દિશામાં પડેલી જુએ,
પ્રોહ્યતે ભક્ષ્યતે વાપિ પિશાચાસુરવાયસૈઃ 4.1.42.
કે પિશાચ, અસુર કે કાગડાઓ તેને હાંકી કાઢે કે ખાઈ જાય,
રાસભૈઃ કરભૈઃ કીશૈઃ શ્વેનૈરશ્વતરૈર્બકૈઃ
અથવા ગધેડાં, ઊંટ, વાંદરાં, કૂતરા, ખચ્ચર કે બગલાં તેને હાંકે,
ગંધપુષ્પાંશુકૈઃ શોણૈઃ સ્વાં તનું ભૂષિતાં નરઃ
અથવા કોઈ માણસ પોતાને સુગંધિત ફૂલો અને લાલ કપડાંથી સજાયેલો જુએ,
પાંસુરાશિ ચ વલ્મીકં યૂપદંડમથાપિ વા
અથવા ધૂળનો ઢગલો, વાંદળીનું ટોળું કે યજ્ઞનો થાંભલો જુએ,
રાસભારૂઢમાત્માનં તૈલાભ્યક્તં ચ મુંડિતમ્
અથવા પોતાને ગધેડા પર બેઠો, તેલ લગાવેલો કે મુંડાયેલો જુએ,
સ્વમૌલૌ સ્વતનૌ વાપિ યઃ પશ્યેત્સ્વપ્નગો નરઃ
અથવા કોઈ પુરુષ સપનામાં પોતાનું માથું કે શરીર જુએ,
લોહદંડધરં કૃષ્ણં પુરુષં કૃષ્ણવાસસમ્
અથવા કાળાં કપડાં પહેરેલો, લોખંડની લાઠી ધરાવતો કાળો માણસ જુએ,
કાલી કુમારી યં સ્વપ્ને બદ્નીયાદ્બાહુ પાશકૈઃ
અથવા કાળી દેવી કે કુમારી તેને સપનામાં હાથમાં ફાંસાંથી બાંધે,
નરો યો વાનરારૂઢો યાયાત્પ્રાચીદિશં સ્વપન્
જે મનુષ્ય સપનામાં વાંદરા પર ચડીને પૂર્વ દિશામાં જાય છે—
કૃપણોપિ વદાન્યઃ સ્યાદ્વદાન્યઃ કૃપણો યદિ
કંજુષ પણ ઉદાર બની જાય છે, જો ઉદાર માણસ કંજુષ બની જાય.
એતાનિ કાલચિહ્નાનિ સંત્યન્યાનિ બહૂન્યપિ 4.1.42.
આ બધું કાળના ચિહ્નો છે; આવા ઘણા બીજા પણ સંકેતો છે.
ન કાલવંચનોપાયં મુનેન્યમવયામ્યહમ્
હે મુનિ, મને કાળને છેતરવાનો કોઈ ઉપાય ખબર નથી.