આરોપ્ય શૂદ્રાં શયને વિપ્રો ગચ્છેદધોગતિમ્
બ્રાહ્મણ જો શૂદ્ર સ્ત્રીને પોતાના શયન પર રાખે, તો તે પતિત અવસ્થામાં જાય છે.
દૈવપિત્ર્યાતિથેયાનિ તત્પ્રધાનાનિ યસ્ય તુ
જેનું મુખ્ય ધ્યાન દેવો, પિતૃઓ અને અતિથિઓને અર્પણ કરવા પર હોય છે—
જામયો યાનિ ગેહાનિ શપંત્યપ્રતિપૂજિતાઃ
ઘરમાં જે પત્નીઓ યોગ્ય રીતે સન્માનિત નથી થતી, તે શાપ આપે છે.
તદભ્યર્ચ્યાઃ સુવાસિન્યો ભૂષણાચ્છાદનાશનૈઃ
એથી, પત્નીઓને આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ભોજનથી સન્માનપૂર્વક પૂજવી જોઈએ.
યત્ર નાર્યઃ પ્રમુદિતા ભૂષણાચ્છાદનાશનૈઃ
જ્યાં સ્ત્રીઓ આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ભોજનથી આનંદિત રહે છે—
યત્ર તુષ્યતિ ભર્ત્રા સ્ત્રી સ્ત્રિયા ભર્તા ચ તુષ્યતિ 4.1.40.
જ્યાં પત્ની પતિથી ખુશ છે અને પતિ પણ પત્નીથી ખુશ છે—
અહુતં ચ હુતં ચૈવ પ્રહુતં પ્રાશિતં તથા
અર્પણ ન કરેલું, અર્પણ કરેલું, સારી રીતે અર્પણ કરેલું અને ખાવામાં આવેલું—
જપોઽહુતોહુતો હોમઃ પ્રહુતો ભૌતિકો બલિઃ
જપ અર્પણ ન કરેલું હોય છે; અગ્નિમાં અર્પણ કરવું અર્પણ કરેલું હોય છે; જીવોને આપવું સારી રીતે અર્પણ કરેલું હોય છે; અને ભોજન આપવું ભૌતિક અર્પણ છે.
પંચયજ્ઞાનિમાન્કુર્વન્બ્રાહ્મણો નાવસીદતિ
જે બ્રાહ્મણ આ પાંચ યજ્ઞ કરે છે, તે ક્યારેય દુઃખમાં પડતો નથી.
બ્રાહ્મણં કુશલં પૃચ્છેદ્બાહુજાતમનામયમ્
તેને યોગ્ય કુટુંબમાં જન્મેલા, રોગમુક્ત અને વિદ્વાન બ્રાહ્મણને સલાહ પૂછવી જોઈએ.
જાતમાત્રઃ શિશુસ્તાવદ્યાવદષ્ટૌ સમાઃ સ્મૃતાઃ
નવજાત બાળકને આઠ વર્ષ સુધી બાળક જ ગણવામાં આવે છે.
ભરણં પોષ્યવર્ગસ્ય દૃષ્ટાદૃષ્ટફલોદયમ્
પોષ્ય લોકોની જાળવણીથી દૃશ્ય અને અદૃશ્ય ફળ મળે છે.
માતાપિતાગુરુપત્નીઃ ત્વપત્યાનિ સમાશ્રિતાઃ
માતા, પિતા, ગુરુપત્ની અને પોતાના બાળકોની સંભાળ લેવી જોઈએ.
સ જીવતિ પુમાન્યોઽત્ર બહુભિશ્ચોપજીવ્યતે
જે પુરુષ અહીં અનેક લોકો દ્વારા પોષાય છે, તે સાચે જીવતો હોય છે.
દીનાનાથવિશિષ્ટેભ્યો દાતવ્યં ભૂતિકામ્યયા
દીન, અનાથ અને વિશિષ્ટ લોકોને પુણ્યની ઇચ્છાથી દાન આપવું જોઈએ.
વિભાગશીલસંયુક્તો દયાવાંશ્ચ ક્ષમાયુતઃ 4.1.40.
જેમાં વહેંચવામાં ન્યાય, દયા અને ક્ષમાનો ગુણ હોય—
શર્વરીમધ્ય યામૌ યૌ હુતશેષં ચ યદ્ધવિઃ
રાતના બે સંધ્યાકાળ અને અગ્નિમાં અર્પણ કરેલી યજ્ઞ સામગ્રીના અવશેષ—
નવૈતાનિ ગૃહસ્થસ્ય કાર્યાણ્યભ્યાગતે સદા
આ બધું ગૃહસ્થએ મહેમાન આવે ત્યારે કરવું નથી.
અભ્યુત્થાનમિહાયાત સસ્નેહં પૂર્વભાષણમ્
મહેમાન આવે ત્યારે પ્રેમથી ઊભા થવું, આગળ વધવું અને પહેલા બોલવું—
તથેષદ્વ્યયયુક્તાનિ કાર્યાણ્યેતાનિ વૈ નવ
આ નવ કામો થોડા ખર્ચે પણ જરૂર કરવાનાં છે.
શય્યાતૃણજલાભ્યંગ દીપા ગાર્હસ્થ્ય સિદ્ધિદાઃ
પથારી, ઘાસ, પાણી, તિલક અને દીવો—આ બધું ગૃહસ્થ જીવનમાં સફળતા આપે છે.
પૈશુન્યં પરદારાશ્ચ દ્રોહઃ ક્રોધાનૃતાપ્રિયમ્
પરચા, બીજાની પત્ની, દગો, ગુસ્સો, ખોટું બોલવું અને કઠોર વાણી—
નવાવશ્યકકર્માણિ કાર્યાણિ પ્રતિવાસરમ્
નવ આવશ્યક કામો દરરોજ કરવાનાં છે.
વેશ્વદેવં તથાતિથ્યં નવમં પિતૃતર્પણમ્
ઘરનાં દેવોની પૂજા, મહેમાનનું સન્માન અને નવમું પિતૃઓને અર્પણ કરવું.
જન્મર્ક્ષં મૈથુનં મંત્રો ગૃહચ્છિદ્રં ચ વંચનમ્
જન્મદિવસ, દાંપત્ય, મંત્ર, ઘરનાં રહસ્યો જણાવવું અને છેતરપિંડી—
નવૈતાનિ પ્રકાશ્યાનિ રહઃ પાપમકુત્સિતમ્ કન્યાદાનં ગુણોત્કર્ષો નાન્યત્કેનાપિ કુત્રચિત્ ।। 4.1.40.
આ નવ વાતો જાહેર કરવી નથી; ગુપ્ત પાપને કદી નાકું નથી. કન્યાદાન અને ગુણની મહત્તા સિવાય બીજું કશું જાહેર કરવું નથી.
પાત્ર મિત્ર વિનીતેષુ દીનાનાથોપકારિષુ
પાત્ર, મિત્ર, શિસ્તવાળાં, અને ગરીબ-અનાથની મદદ કરનાર—
નિષ્ફલં નવસૂત્સૃષ્ટં ચાટચારણતસ્કરે
નવા વસ્તુઓ ચાટુકાર, ફરતાં અને ચોરોને આપવી વ્યર્થ છે.
આપસ્ત્વપિ ન દેયાનિ નવવસ્તૂનિ સર્વથા
પાણી પણ નવા રૂપે કદી કોઈને આપવું નહીં.
ન્યાસાધીકુલવૃત્તિં ચ નિક્ષેપં સ્ત્રીધનં સુતમ્
જમા કરેલી વસ્તુ, આધારિત લોકોની આવક, સોંપેલી વસ્તુ, સ્ત્રીનું ધન અને પુત્ર—