શયનાસનયાનાનિ કુણપં સ્ત્રીમુખં કુશાઃ
પથારી, બેઠકો, વાહન, મૃતદેહ, સ્ત્રીનું મોઢું અને કુશના પાંદડા —
અજાશ્વયોર્મુખં મેધ્યં ગાવો મેધ્યાસ્તુ પૃષ્ઠતઃ
બકરાં અને ઘોડાંના મોઢું પવિત્ર છે; ગાય પીઠ પરથી પવિત્ર ગણાય છે.
બલાત્કારોપભુક્તા વા ચોરહસ્તગતાપિ વા
જોરથી લીધેલી હોય કે ચોરના હાથમાં ગયેલી હોય,
આમ્લેન તામ્રશુદ્ધિઃ સ્યાચ્છુદ્ધિઃ કાંસ્યસ્ય ભસ્મના
તામ્બું ખાટા વડે શુદ્ધ થાય છે; કાંસું ભસ્મ વડે શુદ્ધ થાય છે.
મનસાપિ હિ યા નેહ ચિંતયેત્પુરુષાંતરમ્
જે સ્ત્રી મનમાં પણ બીજાં પુરુષનો વિચાર ન કરે,
પિતા પિતામહો ભ્રાતા સકુલ્યો જનની તથા 4.1.40.
પિતા, પિતામહ, ભાઈ, કુટુંબજનો અને માતા,
અપ્રયચ્છન્સમાપ્નોતિ ભૂણહત્યામૃતાવૃતૌ
જો તેઓ કન્યાને દાન ન આપે, તો પવિત્ર કે અપવિત્ર સમયમાં ભૂણહત્યાનો પાપ પામે છે.
હૃતાધિકારાં મલિનાં પિંડમાત્રોપજીવિનીમ્
જે સ્ત્રી અધિકારથી વંચિત, અશુદ્ધ અને ફક્ત પિંડથી જીવન જીવે છે,
વ્યભિચારાદૃતૌ શુદ્ધિર્ગર્ભે ત્યાગો વિધીયતે
પતિ-પત્ની વચ્ચે અવિશ્વાસ થાય તો ગર્ભનો ત્યાગ કરીને પવિત્રતા પાછી મળે છે.
શૂદ્રસ્ય ભાર્યા શૂદ્રૈવ સા ચ સ્વા ચ વિશઃ સ્મૃતે
શૂદ્રની પત્ની શૂદ્ર જ હોય છે, અને તે જ તેની પોતાની ગણાય છે, જેમ વૈશ્ય માટે કહેવાયું છે.
આરોપ્ય શૂદ્રાં શયને વિપ્રો ગચ્છેદધોગતિમ્
બ્રાહ્મણ જો શૂદ્ર સ્ત્રીને પોતાના શયન પર રાખે, તો તે પતિત અવસ્થામાં જાય છે.
દૈવપિત્ર્યાતિથેયાનિ તત્પ્રધાનાનિ યસ્ય તુ
જેનું મુખ્ય ધ્યાન દેવો, પિતૃઓ અને અતિથિઓને અર્પણ કરવા પર હોય છે—
જામયો યાનિ ગેહાનિ શપંત્યપ્રતિપૂજિતાઃ
ઘરમાં જે પત્નીઓ યોગ્ય રીતે સન્માનિત નથી થતી, તે શાપ આપે છે.
તદભ્યર્ચ્યાઃ સુવાસિન્યો ભૂષણાચ્છાદનાશનૈઃ
એથી, પત્નીઓને આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ભોજનથી સન્માનપૂર્વક પૂજવી જોઈએ.
યત્ર નાર્યઃ પ્રમુદિતા ભૂષણાચ્છાદનાશનૈઃ
જ્યાં સ્ત્રીઓ આભૂષણ, વસ્ત્ર અને ભોજનથી આનંદિત રહે છે—
યત્ર તુષ્યતિ ભર્ત્રા સ્ત્રી સ્ત્રિયા ભર્તા ચ તુષ્યતિ 4.1.40.
જ્યાં પત્ની પતિથી ખુશ છે અને પતિ પણ પત્નીથી ખુશ છે—
અહુતં ચ હુતં ચૈવ પ્રહુતં પ્રાશિતં તથા
અર્પણ ન કરેલું, અર્પણ કરેલું, સારી રીતે અર્પણ કરેલું અને ખાવામાં આવેલું—
જપોઽહુતોહુતો હોમઃ પ્રહુતો ભૌતિકો બલિઃ
જપ અર્પણ ન કરેલું હોય છે; અગ્નિમાં અર્પણ કરવું અર્પણ કરેલું હોય છે; જીવોને આપવું સારી રીતે અર્પણ કરેલું હોય છે; અને ભોજન આપવું ભૌતિક અર્પણ છે.
પંચયજ્ઞાનિમાન્કુર્વન્બ્રાહ્મણો નાવસીદતિ
જે બ્રાહ્મણ આ પાંચ યજ્ઞ કરે છે, તે ક્યારેય દુઃખમાં પડતો નથી.
બ્રાહ્મણં કુશલં પૃચ્છેદ્બાહુજાતમનામયમ્
તેને યોગ્ય કુટુંબમાં જન્મેલા, રોગમુક્ત અને વિદ્વાન બ્રાહ્મણને સલાહ પૂછવી જોઈએ.
જાતમાત્રઃ શિશુસ્તાવદ્યાવદષ્ટૌ સમાઃ સ્મૃતાઃ
નવજાત બાળકને આઠ વર્ષ સુધી બાળક જ ગણવામાં આવે છે.
ભરણં પોષ્યવર્ગસ્ય દૃષ્ટાદૃષ્ટફલોદયમ્
પોષ્ય લોકોની જાળવણીથી દૃશ્ય અને અદૃશ્ય ફળ મળે છે.
માતાપિતાગુરુપત્નીઃ ત્વપત્યાનિ સમાશ્રિતાઃ
માતા, પિતા, ગુરુપત્ની અને પોતાના બાળકોની સંભાળ લેવી જોઈએ.
સ જીવતિ પુમાન્યોઽત્ર બહુભિશ્ચોપજીવ્યતે
જે પુરુષ અહીં અનેક લોકો દ્વારા પોષાય છે, તે સાચે જીવતો હોય છે.
દીનાનાથવિશિષ્ટેભ્યો દાતવ્યં ભૂતિકામ્યયા
દીન, અનાથ અને વિશિષ્ટ લોકોને પુણ્યની ઇચ્છાથી દાન આપવું જોઈએ.
વિભાગશીલસંયુક્તો દયાવાંશ્ચ ક્ષમાયુતઃ 4.1.40.
જેમાં વહેંચવામાં ન્યાય, દયા અને ક્ષમાનો ગુણ હોય—
શર્વરીમધ્ય યામૌ યૌ હુતશેષં ચ યદ્ધવિઃ
રાતના બે સંધ્યાકાળ અને અગ્નિમાં અર્પણ કરેલી યજ્ઞ સામગ્રીના અવશેષ—
નવૈતાનિ ગૃહસ્થસ્ય કાર્યાણ્યભ્યાગતે સદા
આ બધું ગૃહસ્થએ મહેમાન આવે ત્યારે કરવું નથી.
અભ્યુત્થાનમિહાયાત સસ્નેહં પૂર્વભાષણમ્
મહેમાન આવે ત્યારે પ્રેમથી ઊભા થવું, આગળ વધવું અને પહેલા બોલવું—
તથેષદ્વ્યયયુક્તાનિ કાર્યાણ્યેતાનિ વૈ નવ
આ નવ કામો થોડા ખર્ચે પણ જરૂર કરવાનાં છે.