હવ્યકવ્યનિયુક્તૌ તુ ભક્ષ્યૌ પાઠીનરોહિતૌ
—પાઠીન અને રોહિત માછલી, જે દેવ અને પિતૃઓને અર્પણ કરવા માટે યોગ્ય છે—
શ્વાવિદ્ગોધે પ્રશસ્તે ચ જ્ઞાતાશ્ચ મૃગપક્ષિણઃ
—જંગલી સૂંર, ગોધો અને શ્રેષ્ઠમાં જાણીતા મૃગ અને પક્ષીઓ.
યજ્ઞાર્થં પશુહિંસા યા સા સ્વર્ગ્યા નેતરા ક્વચિત્
યજ્ઞ માટે જે પશુહિંસા થાય છે, એ સ્વર્ગ આપતી છે; બીજા કોઈ કારણથી એ ક્યારેય શુભ નથી.
પ્રાણાત્યયે ક્રતૌ શ્રાદ્ધે ભૈષજે વિપ્રકામ્યયા
મૃત્યુના ભયમાં, યજ્ઞમાં, પિતૃઓને અર્પણમાં, દવાઓ માટે, અથવા બ્રાહ્મણની ઈચ્છા હોય ત્યારે—
ન તાદૃશં ભવેત્પાપં મૃગયાવૃત્તિકાંક્ષિણઃ
શિકારથી જીવન ગુજરાવનાર માટે એવો પાપ નથી થતો.
મખાર્થં બ્રહ્મણા સૃષ્ટાઃ પશુ દ્રુમ મૃગૌષધીઃ
યજ્ઞ માટે બ્રહ્માએ પશુ, વૃક્ષો, હરણ અને ઔષધિઓ સર્જી છે.
પિતૃદેવક્રતુકૃતે મધુપર્કાર્થમેવ ચ 4.1.40.
પિતૃ અને દેવોને અર્પણ માટે, અને મધુપર્ક માટે પણ.
યો જંતૂનાત્મપુષ્ટ્યર્થં હિનસ્તિ જ્ઞાનદુર્બલઃ
જે પોતાનું પોષણ માટે જીવોને મારી નાખે છે અને સમજણથી દૂર છે—
ભોક્તાનુમંતા સંસ્કર્તા ક્રયિવિક્રયિ હિંસકાઃ
ખાવનાર, મંજૂર કરનાર, તૈયાર કરનાર, ખરીદનાર, વેચનાર અને મારનાર—
પ્રત્યબ્દમશ્વમેધેન શતં વર્ષાણિ યો યજેત્
જે દર વર્ષે શત વર્ષ સુધી અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરે છે—
યથૈવાત્મા પરસ્તદ્વદ્દ્રષ્ટવ્યઃ સુખમિચ્છતા
જેમ પોતાને જોવામાં આવે છે, તેમ સુખ ઈચ્છનાર અન્યને પણ જોવું જોઈએ.
સુખં વા યદિ વા ચાન્યદ્યત્કિંચિત્ક્રિયતે પરે
બીજાને જે સુખ કે બીજું કંઈ પણ કરવામાં આવે છે—
ન ક્લેશેન વિના દ્રવ્યમર્થહીને કુતઃ ક્રિયાઃ
કષ્ટ વિના ધન મળતું નથી; અને સાધન ન હોય તો કાર્ય કેવી રીતે થાય?
સુખં હિ સર્વૈરાકાંક્ષ્યં તચ્ચ ધર્મસમુદ્ભવમ્
સુખ તો સૌ કોઈ ઈચ્છે છે, અને એ ધર્મમાંથી જ ઉત્પન્ન થાય છે.
ન્યાયાગતેન દ્રવ્યેણ કર્તવ્યં પારલૌકિકમ્
પરલોક માટેના કામો ન્યાયથી મળેલા ધનથી જ કરવા જોઈએ.
વિધિહીનં તથાઽપાત્રે યો દદાતિ પ્રતિગ્રહમ્
જે અયોગ્ય રીતે અથવા અયોગ્ય વ્યક્તિને દાન આપે કે સ્વીકારે—
વ્યસનાર્થે કુટુંબાર્થે યદૃણાર્થે ચ દીયતે 4.1.40.
કષ્ટ, કુટુંબ કે ઋણ માટે જે આપવામાં આવે છે—
માતાપિતૃવિહીનં યો મૌંજીપાણિગ્રહાદિભિઃ
જે માતા-પિતા વિના ઉપનયન કે લગ્ન કરે છે—
અગ્નિહોત્રૈર્ન તચ્છ્રેયો નાગ્નિષ્ટોમાદિભિર્મખૈઃ
એવા કામો અગ્નિહોત્ર કે અગ્નિષ્ઠોમ જેવા યજ્ઞથી પણ શુભ નથી.
યો હ્યનાથસ્ય વિપ્રસ્ય પાણિં ગ્રાહયતે કૃતી
જે અનાથ બ્રાહ્મણના હાથમાં લગ્ન માટે હાથ ધરાવે છે અને યોગ્ય રીતે કરે છે—
પિતૃગેહે તુ યા કન્યા રજઃ પશ્યેદસંસ્કૃતા
પિતાના ઘરમાં રહેતી કન્યા, જેનું રજસ શરૂ થાય છે, પણ જે હજુ સુધી લગ્ન અને અગ્નિ સંસ્કાર વિના છે,
યસ્તાં પરિણયેન્મોહાત્સ ભવેદ્વૃષલીપતિઃ
જે કોઈ અજાણપણે એવી કન્યાને લગ્નમાં લે છે, તે નીચ સ્ત્રીનો પતિ ગણાય છે.
વિજ્ઞાય દોષમુભયોઃ કન્યાયાશ્ચ વરસ્ય ચ
કન્યા અને વર બંનેમાં દોષ જાણીને,
સ્ત્રિયઃ પવિત્રાઃ સતતં નૈતા દુષ્યંતિ કેનચિત્
સ્ત્રીઓ હંમેશા પવિત્ર રહે છે; કોઈ પણ તેમને અશુદ્ધ કરી શકતો નથી.
પૂર્વં સ્ત્રિયઃ સુરૈર્ભુક્તાઃ સોમગંધર્વ વહ્નિભિઃ
પહેલાંના સમયમાં, સ્ત્રીઓ દેવો — સોમ, ગંધર્વ અને અગ્નિ — દ્વારા ભોગવાઈ હતી.
સ્ત્રીણાં શૌચં દદૌ સોમઃ પાવકઃ સર્વમેધ્યતામ્
સોમે સ્ત્રીઓને પવિત્રતા આપી; અગ્નીએ સર્વત્ર પવિત્રતા આપી.
કન્યાં ભુંક્તે રજઃકાલેઽગ્નિઃ શશી લોમદર્શને 4.1.40.
રજસના સમયમાં અગ્નિ કન્યાને ભોગવે છે; ચંદ્ર શરીર પર વાળ દેખાય ત્યારે ભોગવે છે.
દૃશ્યરોમાત્વપત્યઘ્ની કુલઘ્ન્યુદ્ગતયૌવના
દેખાતા વાળ, વંશનો નાશ, બાંઝપણ અને યુવાનીનું ઉદય —
કન્યાદાનફલપ્રેપ્સુસ્તસ્માદ્દ દ્યાદનગ્નિકામ્
કન્યાદાનનો ફળ ઇચ્છનાર એ અગ્નિ સંસ્કાર વિના કન્યાનું દાન ન કરવું.
કન્યામભુક્તાં સોમાદ્યૈર્દદદ્દાનફલં લભેત્
જે કોઈ કન્યાને, સોમ અને અન્ય દેવો દ્વારા અસ્પર્શિત, દાન આપે છે, તે કન્યાદાનનું ફળ પામે છે.