લોકેશ્વર સમાયાહિ મંદરો નામ ભૂધરઃ
લોકોના સ્વામી, આવો; મન્દર નામનું પર્વત છે.
યાવસ્તસ્મૈ વરં દાતું બહુકાલં તપસ્યતે
તે ઘણા સમયથી તપ કરી રહ્યો છે, તમારી પાસે વર માંગવા માટે.
જગામ વૃષમારુહ્ય મંદરો યત્ર તિષ્ઠતિ
તે વૃષભ પર ચડીને ત્યાં ગયો, જ્યાં મન્દર પર્વત છે.
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે વરં બ્રૂહિ ધરોત્તમ
ઉઠો, ઉઠો, તમને શુભ થાય; પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારો વર કહો.
પ્રણમ્ય બહુશો ભૂમાવદ્રિરેતદ્વ્યજિજ્ઞપત્
પૃથ્વી પર ઘણી વાર વંદન કરીને, તેણે એમ કહીને જાણ કરી.
સર્વજ્ઞોપિ કથં નામ ન વેત્થ મમ વાંછિતમ્
તમે સર્વજ્ઞ છો, છતાં કેમ મારી ઈચ્છા તમને ખબર નથી?
સર્વેષાં હૃદયાનંદ શર્વસર્વગસર્વકૃત્
શરવ, તમે બધા હૃદયમાં આનંદ લાવનાર, સર્વત્ર રહેનાર અને સર્વનું સર્જન કરનાર છો.
યાચકાયાતિશોચ્યાય પ્રણતાર્તિપ્રભંજક
અતિ દુઃખી યાચક માટે, તમે વંદન કરનારના દુઃખ દૂર કરો છો.
કુશદ્વીપ ઉમા સાર્ધં નાથાદ્ય સપરિચ્છદઃ
કુશદ્વીપ પર ભગવાન આજે ઉમા સાથે અને તેમના સેવકો સાથે હાજર છે.
સર્વેષાં સર્વદઃ શંભુઃ ક્ષણં યાવદ્વિચિંતયેત્ પ્રણમ્યાગ્રેસરો ભૂત્વા મૌલૌ બદ્ધકરદ્વયઃ ।। 4.1.39.
શંભુ, જે બધા માટે દાતા છે, થોડા સમય માટે વિચાર કરે છે; આગળ નમન કરીને, બંને હાથ માથા પર જોડીને, પ્રથમ સ્થાન પામે છે.
કૃતપ્રસાદેન વિભો સૃષ્ટિં કર્તું ચતુર્વિધામ્
ભગવાનની કૃપાથી, તેણે ચાર પ્રકારની સૃષ્ટિ રચવાનો સંકલ્પ કર્યો.
પ્રયત્નેન મયા સૃષ્ટા સા સૃષ્ટિસ્ત્વદનુજ્ઞયા
મારા પ્રયત્નથી, તે સૃષ્ટિ રચી, અને તે તમારી અનુમતિથી પૂર્ણ થઈ.
અરાજકં મહચ્ચાસીદ્દુરવસ્થમભૂજ્જગત્
વિશ્વ વિશાળ અને શાસક વગર બની ગયું, અને મુશ્કેલ સ્થિતિમાં આવી પડ્યું.
મયાભિષિક્તો રાજર્ષિઃ પ્રજાઃ પાતું નરેશ્વરઃ
મારે એક રાજર્ષિનો રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો, મનુષ્યોના સ્વામી, જેથી લોકોની રક્ષા થાય.
તવાજ્ઞયા ચેત્સ્થાસ્યંતિ સર્વે દિવિષદો દિવિ
તમારી આજ્ઞાથી, બધા દેવતાઓ સ્વર્ગમાં જ રહેશે.
તથેતિ ચ મયા પ્રોક્તં પ્રમાણીક્રિયતાં તુ તત્
મારે કહ્યું, 'તેમ જ થવું જોઈએ'; એ જ નિયમ તરીકે સ્થાપિત કરો.
તસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રજાસ્ત્રાતું ભૂયાચ્ચૈષ મનોરથઃ
રાજાના પ્રજાની રક્ષા કરવાની ઈચ્છા પૂર્ણ થાય.
મર્ત્યાનાં ગણના ક્વેહ નિમેષાર્ધ નિમેષિણામ્
અહીં મરતાં લોકોની ગણતરી ક્યાં છે, કે પલક ઝપટનાર માટે અડધી પલક?
વિધેશ્ચ ગૌરવં રક્ષંસ્તથોરી કૃતવાન્હરઃ
વિધાતા નું માન જાળવીને, હરાએ ગાય માટે વિધિ પણ કરી.
તથા બહુતિથં કાલં દ્વીપોભૂત્સોપિ મંદરઃ 4.1.39.
એ રીતે, લાંબા સમય સુધી એ દ્વીપ મંદર બની ગયો.
નિજમૂર્તિમયં લિંગમવિજ્ઞાતં વિધેરપિ
એના સ્વરૂપથી બનેલું લિંગ, જે વિધાતા માટે પણ અજાણ્યું હતું, સ્થાપિત થયું.
વિપન્નાનાં ચ જંતૂનાં દાતું નૈઃશ્રેયસીં શ્રિયમ્
અપયશમાં પડેલા જીવોને શ્રેષ્ઠ સુખ આપવા માટે.
મંદરાદ્રિગતેનાપિ ક્ષેત્રં નૈતત્પિનાકિના
મંદર પર્વત સુધી પહોંચ્યા છતાં, આ ક્ષેત્ર પિનાકધારી દ્વારા ન હતું.
પુરા નંદવનં નામ ક્ષેત્રમેતત્પ્રકીર્તિતમ્
પહેલાં, આ ક્ષેત્રનું નામ નંદવન હતું.
નામાવિમુક્તમભવદુભયોઃ ક્ષેત્રલિંગયોઃ
‘અવિમુક્ત’ નામ બંને ક્ષેત્ર અને લિંગ માટે સ્થિર થયું.
અવિમુક્તેશ્વરં લિંગં દૃષ્ટ્વા ક્ષેત્રેઽવિમુક્તકે
અવિમુક્ત ક્ષેત્રમાં અવિમુક્તેશ્વરનું લિંગ જોઈને.
અર્ચંતિ વિશ્વે વિશ્વેશં વિશ્વેશોર્ચતિ વિશ્વકૃત્
બધા દેવો સર્વના સ્વામીનું પૂજન કરે છે; સર્વના સ્વામી, સર્વનું સર્જન કરનાર, બધાના દ્વારા પૂજાય છે.
પુરા ન સ્થાપિતં લિંગં કસ્યચિત્કેનચિત્ક્વચિત્
પ્રાચીન સમયમાં, કોઈએ ક્યાંય કોઈ લિંગ સ્થાપિત કર્યું નહોતું.
આકારમવિમુક્તસ્ય દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માચ્યુતાદયઃ
જેની આકૃતિ ક્યારેય અલગ નથી થતી, એનું રૂપ જોઈને, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવો—
આદિલિંગમિદં પ્રોક્તમવિમુક્તેશ્વરં મહત્ 4.1.39.
આને મૂળ લિંગ કહેવાય છે, અવિમુક્તના મહાન સ્વામી.