અધર્માદેધતે પૂર્વં વિદ્વેષ્ટૄનપિ સંજયેત્
અધર્મથી પહેલાં મનમાં દ્વેષ થાય છે અને પછી શત્રુઓ પણ ઊભા થાય છે.
ઉદ્ધૃત્ય પંચ મૃત્પિંડાન્સ્નાયાત્પરજલાશયે
પાંચ માટીના ગોળા લઈને, બીજાના જળાશયમાં સ્નાન કરવું જોઈએ.
શ્રદ્ધયા પાત્રમાસાદ્ય યત્કિંચિદ્દીયતે વસુ
શ્રદ્ધાથી પાત્ર મેળવીને, થોડું પણ દાન આપો તો તે ફળદાયી બને છે.
ભૂપ્રદો મંડલાધીશઃ સર્વત્રસુખિનોન્નદાઃ
જમીન આપનાર, પ્રદેશના સ્વામી, સર્વત્ર સુખી અને મહાન ગણાય છે.
પ્રદીપદો નિર્મલાક્ષો ગોદાતાઽર્યમલોકભાક્
દીવો આપનાર, શુદ્ધ દ્રષ્ટિવાળો, ગાય આપનાર, ઉત્તમ લોકમાં આનંદ મેળવે છે.
વેશ્મદો ઽત્યુચ્ચસૌધેશો વસ્ત્રદશ્ચંદ્રલો કભાક્
ઘર આપનાર, ઊંચા મકાનનો માલિક, વસ્ત્ર આપનાર, ચાંદ્રલોકમાં સુખ ભોગવે છે.
સુભાર્યઃ શિબિકા દાતા સુપર્યંક પ્રદોપિ ચ
સારા પત્ની, પાલખી, સુંદર પથારી કે દીવો આપનારનું સર્વત્ર વખાણ થાય છે.
બ્રહ્મદો બ્રહ્મલોકેજ્યો બ્રહ્મદઃ સર્વદો મતઃ 4.1.38.
વેદ આપનાર બ્રહ્મલોકમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે અને તે સર્વ દાન આપનાર ગણાય છે.
સા ચ વારાણસી લભ્યા સદાચારવતા સદા 4.1.38.
વારાાણસી સદા સદાચારવાળાને પ્રાપ્ત થાય છે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચઃ સ્કંદો મૈત્રાવરુણિભાષિતમ્
મૈત્રાવરુણીએ કહેલા શબ્દો સાંભળી, સ્કંદે ઉત્તર આપ્યો.
સ્કંદ ઉવાચ નૈઃશ્રેયસ્યાઃ શ્રિયોહેતુમવિમુક્ત સમાશ્રયામ્
સ્કંદે કહ્યું: અવિમુક્ત, હું તને સર્વોત્તમ કલ્યાણના કારણરૂપે આશ્રયું છું.
પરં બ્રહ્મ યદામ્નાતં નિષ્પ્રપંચં નિરાત્મકમ્
જે પરમ બ્રહ્મ છે, જે શાસ્ત્રોમાં વર્ણવાયું છે, તે સંસારથી પર છે અને સ્વરૂપથી રહિત છે.
તદેતત્ક્ષેત્રમાપૂર્ય સ્થિતં સર્વગમપ્યહો
આ સર્વત્ર વ્યાપક છે અને આ ક્ષેત્રમાં પણ વ્યાપી રહ્યું છે—કેટલું અદ્ભુત છે!
ભવો ધ્રુવં યદત્રૈવ મોચયેત્તં નિશામય
જે ભગવાન શાશ્વત છે, એ અહીં જ મોક્ષ આપે છે—આ વાત જાણી લે.
સુમહદ્ભિસ્તપોભિર્વા શિવોન્યત્ર વિમોચયેત્
અત્યંત કઠિન તપસ્યા દ્વારા પણ, શિવજી અન્યત્ર મુક્તિ આપી શકે છે.
ન તપાંસ્યતિદીર્ઘાણિ કાશ્યાં મુક્ત્યૈ શિવોર્થયેત્
કાશીમાં મુક્તિ માટે શિવજીને પ્રસન્ન કરવા અત્યંત લાંબી તપસ્યા કરવી જોઈએ નહીં.
અયમેવ મહાયોગ ઉપયોગસ્ત્વિહા પરઃ
આ જ સર્વોત્તમ યોગ છે અને અહીં તેનો ઉપયોગ સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
યદ્દત્તં સુમનોવૃત્ત્યા મહાદાનં તદત્ર વૈ
અહીં શુદ્ધ અને આનંદિત મનથી જે પણ દાન આપવામાં આવે છે, તે ખરેખર મહાદાન ગણાય છે.
સ્નાત્વા ગંગામૃતે શુદ્ધે તપ એતદિહોત્તમમ્ તુલા પુરુષ એતસ્યાઃ કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્
ગંગાજળમાં પવિત્ર રીતે સ્નાન કરવું અહીં શ્રેષ્ઠ તપ છે; તુલામાં પુરુષને તોલવામાં આવે તો પણ તે આ તપના સોળમામાં ભાગને પણ બરાબર નથી.
હૃદિ સંચિંત્ય વિશ્વેશં ક્ષણં યદ્વિનિમીલ્યતે 4.1.39.
જ્યારે કોઈ ક્ષણમાત્ર માટે પણ હૃદયમાં વિશ્વનાથનું ધ્યાન કરીને આંખો મીંચે છે—
ઇદમેવ તપોત્યુગ્રં યદિંદ્રિય વિલોલતામ્
ઇન્દ્રિયોની ચંચળતા રોકી શકાય તો એ જ કઠિન તપસ્યા કહેવાય છે.
માસિ માસિ યદાપ્યેત વ્રતાચ્ચાંદ્રાયણાત્ફલમ્
દરેક મહિને ચાંદ્રાયણ વ્રતથી જે ફળ મળે છે—
માસોપવાસાદન્યત્ર યત્ફલં સમુપાર્જ્યતે
દરેક મહિને ઉપવાસથી અન્યત્ર જે ફળ મળે છે—
ચાતુર્માસ્ય વ્રતાત્પ્રોક્તં યદન્યત્ર મહાફલમ્
ચાતુર્માસ્ય વ્રતથી અન્યત્ર જે મહાન ફળ મળવાનું કહેવાય છે—
ષણ્માસાન્ન પરિત્યાગાદ્યદન્યત્ર ફલં લભેત્
છ મહિના સુધી અન્નનો ત્યાગ કરીને અન્યત્ર જે ફળ મળે છે—
વર્ષં કૃત્વોપવાસાનિ લભેદન્યત્ર યદ્વ્રતી
વર્ષભર ઉપવાસ કરીને વ્રતીને અન્યત્ર જે ફળ મળે છે—
માસિમાસિ કુશાગ્રાંબુ પાનાદન્યત્ર યત્ફલમ્
દરેક મહિને કુશના પાણીને પીવાથી અન્યત્ર જે ફળ મળે છે—
અનંતો મહિમા કાશ્યાઃ કસ્તં વર્ણયિતું પ્રભુઃ
કાશીનું મહિમા અનંત છે; તેને વર્ણન કરવા માટે કોણ સમર્થ છે?
શંભુસ્તત્કિંચિદાચષ્ટે મ્રિયમાણસ્ય જન્મિનઃ
શંભુ માત્ર મરણ પામતા મનુષ્ય માટે તેનો થોડો ભાગ કહે છે.
સ્મારં સ્મારં સ્મરરિપોઃ પુરીં ત્વમિવ શંકરઃ 4.1.39.
પુનઃપુનઃ કામદેવના શત્રુની નગરીનું સ્મરણ કરવાથી, તું પણ શંકર જેવો બની જાય છે.