યદિ સા પતિહંત્રી સ્યાદ્દૂરતસ્તાં ત્યજેત્સુધીઃ નિતંબિની કીર્તિમતી ત્યાગેન પૃથિવીતલે
જો એ પતિને મારનારી હોય તો બુદ્ધિશાળી માણસે એ સ્ત્રીને દૂરથી જ છોડવી જોઈએ; એવી સ્ત્રીનો ત્યાગ કરવાથી પૃથ્વી પર કીર્તિ અને પુણ્ય મળે છે.
કંક જંબૂક મંડૂક વૃક વૃશ્ચિક ભોગિનઃ 4.1.37.
હાથમાં બગલો, શિયાળ, દેડકો, વરુ, વિચ્છુ કે સાપના ચિહ્નો હોય—
શુભદઃ સરલોંગુષ્ઠો વૃત્તો વૃત્તનખો મૃદુઃ
શુભ અંગૂઠો સીધો, ગોળ, ગોળ નખવાળો અને નરમ હોય છે.
અંગુલ્યશ્ચ સુપર્વાણો દીર્ઘાવૃત્તાઃ ક્રમાત્કૃશાઃ
આંગળીઓ સારી રીતે સાંધાવાળી, લાંબી, ગોળ અને ક્રમશઃ પાતળી હોય છે.
અતિહ્રસ્વાઃ કૃશા વક્રા વિરલા રોગહેતુકાઃ
અતિ નાની, પાતળી, વાંકી કે છૂટછાટવાળી આંગળીઓ રોગના કારણથી થાય છે.
અરુણાઃ સશિખાસ્તુંગાઃ કરજાઃ સુદૃશાંશુભાઃ
નખ લાલચટ્ટા, ટોચાવાળા અને ઊંચા હોય તો સુંદર હાથવાળાં માટે શુભ માનાય છે.
નખેષુ બિંદવઃ શ્વેતાઃ પ્રાયઃ સ્યુઃ સ્વૈરિણી સ્ત્રિયાઃ
નખમાં સફેદ ડાઘો મોટેભાગે ચંચળ સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે.
અંતર્નિમગ્નવંશાસ્થિઃ પૃષ્ઠિઃ સ્યાન્માંસલા શુભા
પીઠની હાડકાં અને શિરાઓ અંદર દબાયેલી અને પીઠ માંસલ હોય તો તે શુભ ગણાય છે.
ભુગ્નેન વિનતેનાપિ સશિરેણાપિ દુઃખિતા
વાંકી, નમેલી કે ગળામાં દુઃખાવા હોય એવી.
શુષ્કા શિરાલા રોમાઢ્યા વિશાલા કુટિલાશુભા
સૂકી, શિરાવાળી, વાળથી ભરેલી, પહોળી, વાંકી અને અશુભ.
શસ્તા ગ્રીવા ત્રિરેખાંકા ત્વવ્યક્તાસ્થિઃ સુસંહતા
સારી ગળા એ છે જેમાં ત્રણ રેખાઓ હોય, હાડકાં સ્પષ્ટ ન હોય અને સારી રીતે જોડાયેલી હોય.
સ્થૂલગ્રીવા ચ વિધવા વક્રગ્રીવા ચ કિંકરી 4.1.37.
જાડી ગળાવાળી વિધવા કે વાંકી ગળાવાળી દાસી.
ચિબુકંદ્વયંગુલં શસ્તં વૃત્તં પીનં સુકોમલમ્
ચિબુક બે આંગળ જેટલું પહોળું, ગોળ, ભરેલું અને ખૂબ નરમ હોય એ સારું.
હનુશ્ચિબુકસંલગ્ના નિર્લોમા સુઘનાશુભા
જડબું ચિબુક સાથે જોડાયેલું, વાળ વિના, ઘન અને અશુભ હોય.
શસ્તૌ કપોલૌ વામાક્ષ્યાઃ પીનૌ વૃત્તૌ સમુન્નતૌ
સુંદર સ્ત્રીના ગાલ ભરેલા, ગોળ અને ઉંચા હોય એ સારું.
સમં સમાંસં સુસ્નિગ્ધં સ્વામોદં વર્તુલં મુખમ્
મુખ સમાન, માંસાળ, ખૂબ નરમ, સુગંધિત અને ગોળ હોય.
પાટલો વર્તુલઃ સ્નિગ્ધો લેખાભૂષિતમધ્યભૂઃ
લાલચટ્ટો, ગોળ, નરમ અને મધ્યમાં રેખાથી શોભાયમાન.
કૃશઃ પ્રલંબઃ સ્ફુટિતો રૂક્ષો દૌર્ભાગ્યસૂચકઃ
પાતળું, લટકતું, ફાટેલું અને ખડાપડ — એ બધું દુર્ભાગ્યનું સૂચન કરે છે.
મસૃણો મત્તકાશિન્યાશ્ચોત્તરોષ્ઠઃ સુભોગદઃ
મદભરેલી તેજસ્વી સ્ત્રીનો ઉપરનો ઓંઠ નરમ હોય અને સુખ આપે છે.
ગોક્ષીરસન્નિભાઃ સ્નિગ્ધા દ્વાત્રિંશદ્દશનાઃ શુભાઃ
એના બત્રીસ દાંત શુભ, નરમ અને ગાયના દૂધ જેવા સફેદ હોય.
પીતાઃ શ્યાવાશ્ચ દશનાઃ સ્થૂલાદીર્ઘાદ્વિપંક્તયઃ
પીળા કે કાળા દાંત, જાડા, લાંબા અને અસમાન પંક્તિવાળા.
અધસ્તાદધિકૈર્દંતૈર્માતરં ભક્ષયેત્સ્ફુટમ્ 4.1.37.
નીચલા દાંત વધારે હોય તો એ સ્ત્રી પોતાની માતાને ચોક્કસ ખાઈ જાય છે.
ગોક્ષીરવર્ણવિશદે સુસ્નિગ્ધે કૃષ્ણપક્ષ્મણી 4.1.37.
ગાયના દૂધ જેવી સફેદ, ખૂબ નરમ અને કાળી પાંપણવાળી.
રોમશેન શિરાલેન પ્રાંશુના રોગિણી મતા ।। 4.1.37.
વાળથી ભરેલી, શિરાવાળી અને ઊંચી સ્ત્રી રોગી ગણાય છે.
કૃષ્ણઃ સ એવ ભર્તૃઘ્ન્યાઃ પુંશ્ચલ્યાશ્ચ પ્રકીર્તિતઃ 4.1.37.
કાળો રંગ પતિહંત્રી કે પરસ્ત્રીગામીનું લક્ષણ કહેવાય છે.
સા પતિં હંતિ વર્ષેણ યસ્યા મધ્યે કૃકાટિકમ્ 4.1.37.
જેથી મધ્યમાં તિલ હોય, એ સ્ત્રી એક વર્ષમાં પતિનો નાશ કરે છે.
અતઃ સુલક્ષણા યોષા પરિણેયા વિચક્ષણૈઃ 4.1.37.
આથી બુદ્ધિશાળી લોકો સુગુણવતી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કરે.
લક્ષણાનિ મયોક્તાનિ સુખાય ગૃહમેધિનામ્
મારે ઘરસ્થ જીવનમાં સુખ આપતી ગુણો અહીં સમજાવ્યા છે.
સ્કંદ ઉવાચ ગાંધર્વો રાક્ષસશ્ચાપિ પૈશાચોઽષ્ટમ ઉચ્યતે
સ્કંદે કહ્યું: ગાંધર્વ, રાક્ષસ અને પૈશાચ લગ્ન આઠમો પ્રકાર કહેવાય છે.
સ બ્રાહ્મો વરમાહૂય યત્ર કન્યા સ્વલંકૃતા
બ્રાહ્મ લગ્ન એ છે જેમાં સુશોભિત વધૂને સન્માનપૂર્વક બોલાવીને લગ્ન થાય છે.