પ્રાયશ્ચિત્તેન વિધિના પાપં તસ્ય પ્રણશ્યતિ
નિયમિત પ્રાયશ્ચિત્તથી એ પાપ નાશ પામે છે.
અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતો વાપિ રાજાદેર્નિગ્રહાત્તથા તેનાપ્યત્ર વિધાતવ્યં પ્રાયશ્ચિત્તં પ્રયત્નતઃ
જાણતાં કે અજાણતાં, કે રાજા વગેરેની શિસ્તથી પણ, અહીં પણ પ્રયત્નપૂર્વક પ્રાયશ્ચિત્ત કરવું જોઈએ.
અત્ર સાક્ષાત્સ્વયં દેવો વિષ્ણુર્વસતિ સાદરઃ
અહીં દેવ વિષ્ણુ સ્વયં સન્માનપૂર્વક નિવાસ કરે છે.
આષાઢે શુક્લ પક્ષસ્ય એકાદશ્યાં દ્વિજોત્તમ
આષાઢ મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશી પર, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,
સ્વર્ગદ્વારે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા ધર્મહરિં વિભુમ્
સ્વર્ગના દ્વારે સ્નાન કરીને અને મહાન ધર્મહરિને દર્શન કરીને,
તસ્માદ્દક્ષિણદિગ્ભાગે સ્વર્ણસ્ય ખનિરુત્તમા 2.8.4.
એથી દક્ષિણ દિશામાં શ્રેષ્ઠ સોનાની ખાણ છે.
વ્યાસ ઉવાચ ભગવન્બ્રૂહિ તત્ત્વજ્ઞ સ્વર્ણવૃષ્ટિરભૂત્કથમ્
વ્યાસજી બોલ્યા: હે ભગવંત, સત્યના જ્ઞાતા, મને કહો કે એ સોનાની વરસાદ કેવી રીતે પડી હતી?
એતત્સર્વં સમાચક્ષ્વ વિસ્તરાન્મમ સુવ્રત
હે સજ્જન, આ બધું મને વિગતે કહી સંભળાવો.
યસ્ય શ્રવણતો નૃણાં જાયતે વિસ્મયો મહાન્
આ સાંભળવાથી લોકોમાં મોટો આશ્ચર્ય થાય છે.
આસીત્પુરા રઘુપતિરિક્ષ્વાકુકુલવર્દ્ધનઃ
પહેલાં એક રાજા હતો, જે રઘુ વંશનો અને ઇક્ષ્વાકુ કુળને વધારનાર હતો.
પ્રતાપતાપિતારાતિવર્ગવ્યાખ્યાતસદ્યશાઃ
એના પરાક્રમથી દુશ્મનો પરાજિત થયા અને એની ખ્યાતિ તરત જ પ્રસરી ગઈ.
યશઃપૂરેણ સમલિપ્તા દિશો દશ સિતત્વિષા
એની નિર્મળ કીર્તિથી દસેય દિશાઓ પ્રકાશિત થઈ ગઈ.
નાનાદેશાન્સમાક્રમ્ય ચતુરંગબલાન્વિતઃ
એ ચારેય પ્રકારની સેના સાથે અનેક દેશો જીતી લીધા.
ઉત્કૃષ્ટાન્નૃપતીન્વીરો દંડયિત્વા બલાધિકાન્
એ વીર રાજાએ શક્તિશાળી રાજાઓને દંડ આપ્યા અને તેમને પાછળ પાડી દીધા.
સ વિજિત્ય દિશઃ સર્વા ગૃહીત્વા રત્નસંચયમ્
એ બધું જીત્યા પછી અને રત્નોનું ભંડાર એકઠું કર્યા પછી,
તત્રાગત્ય ચ કાકુત્સ્થો યજ્ઞાયોત્સુકમાનસઃ 2.8.4.
કાકુત્સ્થ ત્યાં આવ્યો અને એના મનમાં યજ્ઞ કરવાની ઉત્સુકતા હતી.
વસિષ્ઠં મુનિમાજ્ઞાય વામદેવં ચ કશ્યપમ્
એણે વશિષ્ઠ મુનિ, વામદેવ અને કશ્યપને સન્માન આપ્યો.
અન્યાનપિ મુનિશ્રેષ્ઠાન્નાનાતીર્થસમાશ્રિતાન્
અને વિવિધ તીર્થોમાંથી આવેલા બીજા શ્રેષ્ઠ મુનિઓને પણ જોયા.
દૃષ્ટ્વા સ્થિતાન્સ તાન્સર્વાન્પ્રદીપ્તાનિવ પાવકાન્ નિશ્ચક્રામ યથાન્યાયં સ્વયમેવ મહાયશાઃ
એ બધા તેજસ્વી મુનિઓને એકઠા જોઈને, મહાન યશસ્વી રાજાએ યોગ્ય રીતે પોતે જ તેમની પાસે ગયો.
તતો વિનીતવત્સર્વાન્કાકુત્સ્થો દ્વિજસત્તમાન્
પછી કાકુત્સ્થએ સૌ દ્વિજ શ્રેષ્ઠોને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કર્યા.
મુનયઃ સર્વ એવૈતે યૂયં શૃણુત મદ્વચઃ
મારા બધા મુનિગણો અને તમે સૌ, મારા વચન સાંભળો.
સાંપ્રતં મામકો યજ્ઞો યુક્તઃ સ્યાન્મુનિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, હવે મારો યજ્ઞ તૈયાર છે.
સાંપ્રતં કુરુ તં યત્નાન્મા વિલંબં વૃથા કૃથાઃ
હવે એ યજ્ઞ પુરા પ્રયત્નથી કરો, વ્યર્થ વિલંબ ન કરો.
અગસ્ત્ય ઉવાચ નાનાસંભારમધુરં કૃતસર્વસ્વદક્ષિણમ્
અગસ્ત્યજી બોલ્યા: એ યજ્ઞ વિવિધ સામગ્રીથી સુસજ્જ અને મીઠો હતો, અને બધાં દક્ષિણાં યોગ્ય રીતે આપવામાં આવી હતી.
નાનાવિધેન દાનેન મુનિસંતોષહર્ષકૃત્
વિવિધ પ્રકારની દાન આપીને તેણે ઋષિઓને આનંદ અને સંતોષ આપ્યો.
તેષુ વિશ્વેષુ યાતેષુ પૂજિતેષુ ગૃહાન્સ્વકાન્ 2.8.4.
બધા દેવતાઓની યોગ્ય રીતે પૂજા થયા પછી, તેઓ પોતાના ઘરોમાં પાછા ગયા.
તેન યજ્ઞેન વિધિવદ્વિહિતેન નરેશ્વરઃ
તે યજ્ઞ યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવ્યો હતો, અને રાજાએ તેનો સંચાલન કર્યો.
તત્રાંતરે સમભ્યાયાન્મુનિર્યમવતાં વરઃ
એ સમયે યમ, શ્રેષ્ઠ મુનિ, ત્યાં આવ્યા.
દક્ષિણાર્થં ગુરોર્દ્ધીમાન્પાવિતું તં નરેશ્વરમ્
બુદ્ધિશાળી યમ રાજા ને શુદ્ધ કરવા અને ગુરુ માટે દક્ષિણાનું સ્વીકાર કરવા આવ્યા.
મદ્દક્ષિણેતિ ગુરુણા નિર્બન્ધાદ્યાચિતો રુષા રઘું ભૂપાલતિલકં દત્તસર્વસ્વદક્ષિણમ્
ગુરુએ દક્ષિણા માંગતા આગ્રહપૂર્વક કહ્યું, ત્યારે રઘુ રાજાએ પોતાની બધી સંપત્તિ દક્ષિણા રૂપે આપી દીધી.