સ્કન્દપુરાણમ્

હસ્ત્યશ્વરથપત્ત્યાઢ્યા સંપદુચ્ચા ચ સંસ્થિતા

હાથી, ઘોડા, રથ અને સૈનિકોથી ભરપૂર, એ શહેર સમૃદ્ધિથી ભરેલું છે.

સાનૂપવેષૈઃ સર્વત્ર સુવિભક્તચતુષ્ટયા

ચારે તરફ સારી રીતે વહેંચાયેલા વિસ્તારો સાથે, એ શહેર સુવ્યવસ્થિત છે.

પદ્મોત્ફુલ્લશુભોદાભિર્વાપીભિરુપશોભિતા

પદ્મના ફૂલોની સુંદરતા સાથે ઝળહળતા તળાવોથી એ શોભાયમાન છે.

વીણાવેણુમૃદંગાદિશબ્દૈરુત્કૃષ્ટતાં ગતા। શાલૈસ્તાલૈર્નાલિકેરૈઃ પનસામલકૈસ્તથા

વીણા, વાંસળી, મૃદંગ અને અન્ય વાદ્યોના અવાજથી ગુંજતી, એ શ્રેષ્ઠતા પામી છે; શાલ, તાલ, નાળિયેર, પનસ અને આમલકાના વૃક્ષોથી પણ શોભાયમાન છે.

તથૈવામ્રકપિત્થાદ્યૈરશોકૈરુપશોભિતા

તેમજ, એ શહેર આમ, કપિત્થ, અશોક અને અન્ય વૃક્ષોથી પણ શોભાયમાન છે.

માલતીજાતિબકુલપાટલીનાગચંપકૈઃ

માલતી, જાતી, બકુલ, પાટળી, નાગ અને ચંપકના વૃક્ષોથી,

નિમ્બજંવીરકદલીમાતુલિંગમહાફલૈઃ

નિંબ, જામવીર, કેળા, માતુલિંગ અને વિશાળ ફળોથી,

દેવતુલ્યપ્રભાયુક્તૈર્નૃપપુત્રૈશ્ચ સંયુતા

દેવતાઓ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવતા રાજકુમારો સાથે,

શ્રેષ્ઠૈઃ સત્કવિભિર્યુક્તા બૃહસ્પતિસમૈર્દ્વિજૈઃ 2.8.1.

શ્રેષ્ઠ અને માન્ય કવિઓ તથા બૃહસ્પતિ સમાન બ્રાહ્મણો સાથે,

અશ્વૈરુચ્ચૈઃશ્રવસ્તુલ્યૈર્દંતિભિર્દિગ્ગજૈરિવ

ઉચ્ચૈ:શ્રવાસ જેવા ઘોડા અને દિશાઓના રક્ષક સમાન હાથીઓ સાથે,

યસ્યાં જાતા મહીપાલાઃ સૂર્યવંશસમુદ્ભવાઃ

જેના કાંઠે સૂર્યવંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા રાજાઓ જન્મ્યા હતા,

યસ્યાસ્તીરે પુણ્યતોયા કૂજદ્ભૃંગવિહંગમા

જેના તટે પવિત્ર જળવાળી, ભમરા અને પક્ષીઓના ગાનથી ગૂંજતી,

ધર્મદ્રવપરીતા સા ઘર્ઘરોત્તમસંગમા

ધર્મના રસથી ભરપૂર અને શ્રેષ્ઠ જળોથી વહેતી,

દક્ષિણાચ્ચરણાંગુષ્ઠાન્નિઃસૃતા જાહ્નવી હરેઃ

જેના દક્ષિણ પગના અંગૂઠાથી હરિની જાહ્નવી નદી નીકળી,

તસ્માદિમે પુણ્યતમે નદ્યૌ દેવનમસ્કૃતે

આથી, આ બંને નદીઓ સૌથી પવિત્ર છે, દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત,

તામયોધ્યામથ પ્રાપ્તોઽગસ્ત્યઃ કુમ્ભોદ્ભવો મુનિઃ

પછી કુંભમાંથી જન્મેલા અગસ્ત્ય મુનિ અયોધ્યામાં આવ્યા,

આગત્ય તુ ઇતઃ સોઽપિ કૃઽત્વા યાત્રાં ક્રમેણ ચ

ત્યાંથી આવીને, તેમણે પણ ક્રમશ: યાત્રા પૂર્ણ કરી,

પૂજયિત્વા યથાન્યાયં દેવતાઃ સકલા અપિ

તેમણે સર્વ દેવતાઓનું યોગ્ય રીતે પૂજન કર્યું,

કૃતકૃત્યોર્જ્જિતાનન્દસ્તીર્થમાહાત્મ્યદર્શનાત્ 2.8.1.

પવિત્ર તીર્થના મહિમા દર્શનથી, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને આનંદિત થયા,

સ ત્રિરાત્રં સ્થિતસ્તત્ર યાત્રાં કૃત્વા યથાવિધિ

ત્યાં તેઓ ત્રણ રાતે રહ્યા અને યોગ્ય રીતે યાત્રા કરી,

તમાયાંતં વિલોક્યાશુ બહુલાનન્દસુન્દરમ્

તેમને આવતાં જોઈને, સુંદર અને આનંદથી ભરપૂર,

પરમાનંદસંદોહઃ સમભૂત્સાંપ્રતં તવ

તે સમયે તારા હૃદયમાં પરમ આનંદની લહેર ઉઠી,

કસ્માદાનંદપોષોઽભૂત્તવ બ્રહ્મન્વદસ્વ મે

હે બ્રાહ્મણ, તારા મનમાં આ આનંદનો ઉછાળો કેમ થયો? મને કહો.

અગસ્ત્ય ઉવાચ અહો મહદથાશ્ચર્ય્યં વિસ્મયો મુનિસત્તમ

અગસ્ત્યએ કહ્યું: હે મહાન ઋષિ, ખરેખર આ તો અતિ વિશાળ અને અદ્ભુત ચમત્કાર છે!

તસ્માદાનંદસંદોહઃ સમભૂન્મમ સાંપ્રતમ્

એથી, આ ક્ષણે મારા મનમાં આનંદની લહેર ઉઠી છે.

અયોધ્યાયા મહાપુર્યા મહિમાનં ગુણાધિકમ્

અયોધ્યાની મહાન નગરની મહિમા અને અનેક ગુણો—

કઃ ક્રમસ્તીર્થયાત્રાયાઃ કાનિ તીર્થાનિ કો વિધિઃ એતત્સર્વં સમાચક્ષ્વ વિસ્તરાદ્વદતાં વર

યાત્રાનું કયા ક્રમ છે? કયા તીર્થો છે અને યોગ્ય રીત શું છે? હે શ્રેષ્ઠ વક્તા, કૃપા કરીને આ બધું મને વિગતે કહો.

દૃશ્યતે યેન પૃચ્છા તે હ્યયોધ્યામહિમાશ્રિતા

તમે પૂછેલા પ્રશ્નથી અયોધ્યાની મહિમા સ્પષ્ટ થાય છે.

અકારો બ્રહ્મ ચ પ્રોક્તં યકારો વિષ્ણુરુચ્યતે 2.8.1.

'અ' અક્ષર બ્રહ્મા કહેવાય છે અને 'ય' અક્ષર વિષ્ણુ કહેવાય છે.