ઉત્સાહ મેધા સૌભાગ્ય રૂપ સંપત્પ્રવર્તકમ્ 4.1.35.
તે ઉત્સાહ, બુદ્ધિ, શુભતા, રૂપ અને સંપત્તિ લાવે છે.
પ્રસ્વેદ લાલાદ્યાક્લિન્નો નિદ્રાધીનો યતો નરઃ
પસિનો, લાળ અને ઊંઘથી વ્યક્તિ મલિન થાય છે.
પ્રાતઃપ્રાતસ્તુ યત્સ્નાનં સંજાતે ચારુણોદયે
સૂર્યોદય સમયે કરેલું પ્રાત:સ્નાન,
પ્રાતઃસ્નાનં હરેત્પાપમલક્ષ્મીં ગ્લાનિમેવ ચ
પ્રાત:સ્નાન પાપ, દુર્ભાગ્ય અને થાક દૂર કરે છે.
નોપસર્પંતિ વૈ દુષ્ટાઃ પ્રાતઃસ્નાયિજન ક્વચિત્
પ્રાત:સ્નાન કરનાર વ્યક્તિ પાસે ક્યારેય દુષ્ટો આવતાં નથી.
પ્રસંગતઃ સ્નાનવિધિં વક્ષ્યામિ કલશોદ્ભવ
હવે, કળશમાંથી જન્મેલા, હું સ્નાનની રીત વિગતે સમજાવું છું.
વિશુદ્ધાં મૃદમાદાય બર્હીંષિ તિલ ગોમયમ્
શુદ્ધ માટી, દર્ભા, તલ અને ગૌમય લઈ,
ઉપગ્રહી બદ્ધશિખો જલમધ્યે સમાવિશેત્
વાળ બાંધીને અને આ વસ્તુઓ પકડીને પાણીમાં પ્રવેશવું જોઈએ.
યે તે શતં તતો જપ્ત્વા તોયસ્યામંત્રણાય ચ ક્ષિપેદ્દ્વેષ્યં સમુદ્દિશ્ય જપન્દુર્મિત્રિયા ઇતિ
પાણીની શુદ્ધિ માટે એ મંત્રો સો વાર જપીને, દુશ્મન માટે 'દુર્મિત્રિયા' કહીને, દુશ્મનને દૂર ફેંકવું.
ઇદં વિષ્ણુરિમં જપ્ત્વા લિંપેદંગાનિ મૃત્સ્નયા
વિષ્ણુનો આ મંત્ર જપીને, માટીથી અંગો પર લગાવવું.
નાભેરધસ્તુ તિસૃભિઃ પાદૌ ષડ્ભિર્વિશોધયેત્ મજ્જેત્પ્રવાહાભિમુખ આપો અસ્માનિમં જપન્ ।।4.1.35.
નાભિથી નીચે, ત્રણ હાથ પાણીથી પગ ધોઈ, છ હાથ પાણીથી સારી રીતે શુદ્ધ કરવું. પછી વહેતા પાણી સામે મોઢું કરી, આ મંત્ર બોલતા પાણીમાં ડૂબવું.
પ્રણવં ત્રિર્જપેદ્વાપિ વિષ્ણું વા સંસ્મરેત્સુધીઃ આચમ્ય ચ તતઃ કુર્યાત્પ્રાતઃસંધ્યાં કુશાન્વિતામ્ 4.1.35.
પંડિત માણસે ત્રણ વાર 'ઓમ' બોલવું કે વિષ્ણુનું સ્મરણ કરવું, પછી આચમન કરીને કુશા સાથે પ્રાત: સંધ્યા કરવી.
એકં સંભોજ્ય વિધિવદ્બ્રાહ્મણં યત્ફલં લભેત્ 4.1.35.
એક બ્રાહ્મણને યોગ્ય રીતે ભોજન કરાવવાથી જે ફળ મળે છે, તે પ્રાપ્ત થાય છે.
ગૃહાદ્બહુગુણા યસ્માત્સંધ્યા બહિરુપાસિતા 4.1.35.
ઘર બહાર સંધ્યા કરવાથી અનેકગણું વધુ ફળ મળે છે.
નક્તં દિનં નિમજ્જ્યાપ્સુ કૈવર્તાઃ કિમુ પાવનાઃ 4.1.35.
જ્યારે નાવિકો રાતે કે દિવસે પાણીમાં ડૂબે છે, તો તેઓ શુદ્ધ થાય છે, તો પછી બીજાઓ કેટલાં વધુ પવિત્ર થાય!
ઇમં મંત્રં તતશ્ચોક્ત્વા કુર્યાદાચમનં દ્વિજઃ 4.1.35.
પછી આ મંત્ર બોલીને દ્વિજ આચમન કરે.
સહસ્રકૃત્વો ગાયત્ર્યાઃ શતકૃત્વોથવા પુનઃ 4.1.35.
ગાયત્રી મંત્ર હજાર વાર, અથવા તો સો વાર પુન: જપ કરવો.
અર્ચિતઃ સવિતા સૂતે સુતાન્પશુ વસૂનિ ચ
જ્યારે સવિતા દેવની પૂજા થાય છે, ત્યારે તે સંતાન, પશુ અને ધન આપે છે.
અન્વારબ્ધેન સવ્યેન તર્પયેત્ષડ્વિનાયકાન્ 4.1.35.
પવિત્ર ડાબા હાથથી છ વિનાયક દેવતાઓને તૃપ્ત કરાવા.
ઉદીરતામગિંરસ આયંતુન ઇતીષ્યતે 4.1.35.
અગ્નિષ્ઠોમ યજ્ઞના પુજારી કહે છે: 'સોમ રસ વહેવા દો.'
અધ્યાપયેચ્છુચીઞ્શિષ્યાન્હિતાન્મેધાસમન્વિતાન્ 4.1.35.
શુદ્ધ, સારા અને બુદ્ધિશાળી શિષ્યોને શિક્ષણ આપવું.
ૐભૂર્ભુવઃસ્વઃસ્વાહેતિ વિપ્રો દદ્યાત્તથાહુતિમ્ 4.1.35.
'ઓમ ભૂઃ ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહા' બોલીને બ્રાહ્મણે હવનમાં આહુતિ આપવી.
પ્રતિગૃહ્ણંત્વિમં પિંડં કાકા ભૂમૌ મયાર્પિતમ્ 4.1.35.
કાગડા આ પિંડ સ્વીકારી લે, જે મેં જમીન પર મૂક્યો છે.
વિધાયાન્નમનગ્નં તદુપરિષ્ટાદધસ્તથા 4.1.35.
ખોરાક મૂકીને, પોતે નગ્ન ન રહી, તે ખોરાક ઉપર અને નીચે પણ રાખવું.
અંગુષ્ઠમાત્રઃ પુરુષસ્ત્વંગુષ્ઠં ચ સમાશ્રિતઃ 4.1.35.
અંગુઠા જેટલો પુરુષ, અંગુઠામાં જ વસે છે.
અગ્નિશ્ચેતિ ચ મંત્રેણ વિધાયાચમને સુધીઃ 4.1.35.
'અગ્નિશ્ચ' મંત્ર બોલીને બુદ્ધિશાળી માણસે આચમન કરવું.
ઉદ્દેશતઃ સમાખ્યાતો હ્યેષ નિત્યતમો વિધિઃ
આ સૌથી શાશ્વત વિધિ સંક્ષિપ્તમાં કહેલી છે.
સ્કંદ ઉવાચ પુનર્વિશેષં વક્ષ્યામિ સદાચારસ્ય કુંભજ
સ્કંદે કહ્યું: હે કુંભજ, હવે હું સદાચાર વિશે ફરીથી વિશેષ રીતે કહું છું.
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાસ્ત્રયો વર્ણા દ્વિજાઃ સ્મૃતાઃ
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય — આ ત્રણ વર્ણને દ્વિજ કહેવાય છે.
એષાં ક્રિયાનિષેકાદિ શ્મશાનાંતા ચ વૈદિકી
આ લોકો માટે વૈદિક વિધિઓ ગર્ભાધાનથી શરૂ થાય છે અને અંતે સ્મશાન સુધી ચાલે છે.