જ્ઞાનં મે જનયામાસ ભવાંતર સમુદ્ભવમ્
મને બીજાં જન્મમાંથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.
નિજં પ્રાગ્ભવ વૃત્તાંતં જ્ઞાનવાપીપ્રભાવજમ્ કલાવત્યુવાચ એતસ્માજ્જન્મનઃ પૂર્વમહં બ્રાહ્મણકન્યકા
મારા પૂર્વજન્મની વાત, જ્ઞાનવાપીના પ્રભાવથી મને યાદ આવી. કલાકલાવતી બોલી: આ જન્મ પહેલા હું બ્રાહ્મણકન્યા હતી.
ઉપવિશ્વેશ્વરં કાશ્યાં જ્ઞાનવાપ્યાં રમે મુદા
કાશીમાં, જ્ઞાનવાપી પાસે, હું આનંદપૂર્વક મહાદેવની ઉપસ્થિતિમાં રહી હતી.
આખ્યા મમ સુશીલેતિ માં ચ વિદ્યાધરોઽહરત્
મારું નામ સુશીલા હતું અને એક વિદ્યાાધરે મને લઈ ગયો.
રક્ષસા સહતો વીરો રાક્ષસં સ જઘાનહ
એક વીર પુરુષે રાક્ષસ સાથે યુદ્ધ કરીને એ રાક્ષસને માર્યો.
અવાપ જન્મગંધર્વસ્ત્વસૌ મલયકેતુતઃ
પછી એ ગંધર્વે મલયકેતુમાંથી જન્મ લીધો.
ઇતિ જ્ઞાનં મમોદ્ભૂતં જ્ઞાનવાપીક્ષણાત્ક્ષણાત્ 4.1.34.
આ રીતે, જ્ઞાનવાપીને જોઈને મને તત્કાળ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.
તાશ્ચ તત્પરિચારિણ્યઃ પ્રહૃષ્ટાસ્યાસ્તદાઽભવન્
એ સમયે, તેની સાથેની સેવિકાઓ પણ આનંદિત થઈ ગઈ.
અહો કથં હિ સા લભ્યા યત્પ્રભાવોયમીદૃશઃ
અરે, કેવી રીતે એવાં ગુણવાળી સ્ત્રી પ્રાપ્ત થાય છે, જેના તેજથી બધું ઝળહળે છે!
કલાવતિ નમસ્તુભ્યં કુરુનોપિ સમીહિતમ્
કલાકલાવતી, તને વંદન; તું અશક્ય પણ સાધી શકે એવી બની રહે.
અયં ચ નિયમોસ્માકમદ્યારભ્ય કલાવતિ
આજેથી, કલાકલાવતી, આ અમારો સંકલ્પ છે:
અવશ્યં જ્ઞાનવાપી સા નામ્ના ભવિતુમર્હતિ
આ જ્ઞાનવાપી જરૂરથી તારું નામ પામે એવી જ રહેશે.
ૐકૃત્ય તાસાં વાક્યં સા સ્વાકારં પરિગોપ્ય ચ
તેણીએ તેમની વાત સાંભળી 'ૐ' ઉચ્ચારી અને પોતાનું સ્વરૂપ છુપાવી દીધું.
કલાવત્યુવાચ ત્વામાસાદ્ય પતિં રાજન્પ્રાપ્તાઃ સર્વે મનોરથાઃ
કલાકલાવતી બોલી: રાજા, તમને પતિ રૂપે પામી, મારા બધા મનની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.
એકો મનોરથઃ પ્રાર્થ્યો મમાસ્ત્યત્રાર્યપુત્રક
મારે અહીં એક જ ઈચ્છા માંગવાની છે, આર્યપુત્ર.
મમ તુ ત્વદધીનાયાઃ સુદુષ્પ્રાપતરો મહાન્
પણ હું તો તારી પર આધાર રાખું છું, અને એ મારી ઈચ્છા બહુ જ દુર્લભ છે.
પ્રાણેશ કિં બહૂક્તેન યદિ પ્રાણૈઃ પ્રયોજનમ્ 4.1.34.
પ્રાણેશ, જો પ્રાણ જ જરૂરી હોય તો વધારે બોલવાની શું જરૂર છે?
પ્રાણેભ્યોપિ ગરીયસ્યાસ્તસ્યા વાક્યં નિશમ્ય સઃ
પ્રાણથી પણ વધારે મૂલ્યવાન એના શબ્દો સાંભળી તેણે—
રાજોવાચ નાહં પ્રિયે તવાદેયમિહ પશ્યામિ ભામિનિ
રાજાએ કહ્યું: પ્રિયે, સુંદરે, અહીં તારા માટે આપવાનું કંઈ જ હું રોકતો નથી.
અવિલંબિતમાચક્ષ્વ કૃતં વિદ્ધિ કલાવતિ
વિલંબ કર્યા વિના કહી દે, કલાવતી, તારી ઈચ્છા તો પહેલેથી જ પૂર્ણ ગણ.
કઃ પ્રાર્થ્યઃ પ્રાર્થનીયં કિં કો વા પ્રાર્થયિતા પ્રિયે
શું માંગવું છે? શું માંગવું યોગ્ય છે? કોણ માંગનાર છે, પ્રિયે?
દેશઃ કોશો બલં દુર્ગં યદન્યદપિ ભામિનિ
કયો દેશ, કયો ખજાનો, કયું સેના, કયું કિલ્લો કે બીજું કંઈ, સુંદરે?
તચ્ચ સ્વામ્યં મમાન્યત્ર ત્વદૃતે જીવિતેશ્વરિ
આ બધું મારું છે, જીવિતેશ્વરી, તારા સિવાય બીજું બધું.
માલ્પકેતોર્મહીજાનેરિતિ વાક્યં નિશમ્ય સા
માલ્પકેતુના એ વચન સાંભળી, ધરતીપુત્રી—
કલાવત્યુવાચ પ્રજાહિતાય સંસૃષ્ટં પુરુષાર્થચતુષ્ટયમ્
કલાવતી બોલી: લોકહિત માટે પુરુષાર્થના ચાર ઉદ્દેશ સ્થાપવામાં આવ્યા છે.
તદ્વિહીનાજનિરપિ જલ બુદ્બુદવન્મુધા
એ વિના જન્મ તો પાણીના બુલબુલા જેવો વ્યર્થ છે.
યત્રાનુકૂલ્યં દંપત્યોસ્ત્રિવર્ગસ્તત્ર વર્ધતે 4.1.34.
જ્યાં dampatyo વચ્ચે સહમતી હોય, ત્યાં ત્રણ પુરુષાર્થ ફૂલેફાલે છે.
મદ્વિધાના તુ દાસીનાં શતં તેઽસ્તીહ મંદિરે
મારા જેવા તો તારા મહેલમાં સો દાસીઓ છે.
તવ દાસ્યપિ ભોગાઢ્યા કિમુતાંકસ્થલીચરી
તારી દાસીઓ પણ ભોગમાં સમૃદ્ધ છે, તો જે તારી બાજુમાં રહે છે, તેની તો વાત જ શું!
વિપશ્ચિત્સંચયેદર્થાનિષ્ટાપૂર્તાય કર્મણે
વિદ્વાન પુરુષે સારા અને પુણ્યકર્મ માટે ધન એકત્ર કરવું જોઈએ.