આમધ્યાદ્દેવસરિત આ હરિશ્ચંદ્રમડપાત્
દેવ નદીના મધ્યથી લઈને હરિશ્ચંદ્રના મંડપ સુધી,
એતદ્રજઃકણતુલાં ત્રિલોક્યપિ ન ગચ્છતિ
આ સ્થાનની એક ધૂળકણનું વજન પણ ત્રણેય લોકોથી વધારે છે.
કલાવતી ચિત્રપટીં પશ્યંતીત્થં મુહુર્મુહુઃ
કલાવતી વારંવાર રંગીન વસ્ત્રથી શોભતા તીર્થને જુએ છે,
યદંબુસતતં રક્ષેદ્દુર્વૃત્તાદ્દંડનાયકઃ
જ્યારે દંડનાયક દુષ્ટો પાસેથી પાણી ભરેલા સ્થાનની રક્ષા કરે છે,
યોષ્ટમૂર્તિર્મહાદેવઃ પુરાણે પરિપઠ્યતે
આઠ રૂપ ધરાવનારા મહાદેવનું વર્ણન પુરાણોમાં થયેલું છે.
નેત્રયોરતિથીકૃત્ય જ્ઞાનવાપી કલાવતી
કલાવતીએ આંખોથી જ્ઞાનવાપીને વંદન કર્યું,
અંગાનિ વેપથું પ્રાપુઃ સ્વિન્ના ભાલસ્થલી ભૃશમ્ 4.1.34.
એના અંગો કાંપવા લાગ્યા, કપાળ પર ઘણું પસીનો આવી ગયો.
તસ્તંભ ગાત્રલતિકા મુખવૈવર્ણ્યમાપ ચ
એના શરીરનાં રેંવટાં કઠણ થઈ ગયા અને ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો.
સાક્ષણં સ્વં વિસસ્માર કાહં ક્વાહં ન વેત્તિ ચ
એ ક્ષણે, તેણી પોતાને સંપૂર્ણ ભૂલી ગઈ અને એને ખબર રહી નહીં કે એ કોણ છે કે ક્યાં છે.
અથ તત્પરિચારિણ્યસ્ત્વરમાણા ઇતસ્તતઃ
પછી તેની સહેલીઓ તાત્કાલિક અહીં-ત્યાં દોડવા લાગી.
તદવસ્થાં સમાલોક્ય તાં તાશ્ચતુરચેતસઃ
તેણી એવી હાલતમાં છે એ જોઈને, બધી સ્ત્રીઓ ગભરાઈ ગઈ.
ભવાંતરે પ્રેમપાત્રમેતયૈક્ષિતુ કિંચન
તેઓએ વિચાર્યું કે, કદાચ ગયા જન્મમાં એ કોઈના પ્રેમનો વિષય રહી હશે.
અથનેત્થં કથમિયમકાંડાત્પર્યમૂમુહત્
પછી તેઓએ પોતે જ વિચાર્યું કે આ ઘટના થી એ એવી કેવી રીતે મૂર્છિત થઈ ગઈ.
તન્મોહસ્ય નિદાનં તાઃસમ્યગેવ વિચાર્ય ચ
તેણી પર પડેલા મોહનું સાચું કારણ શોધી, બધી મળીને વિચાર કરવા લાગી.
કાચિત્તાં વીજયાંચક્રે કદલીતાલવૃંતકૈઃ
કોઈએ કેળાના અને તાડના પાંદડાથી એને પંખો પાડવા માંડ્યું.
અમંદૈશ્ચંદનરસૈરભ્યષિંચદમું પરા
બીજીએ સુગંધિત ચંદનના લપસથી એને લપસ્યું.
ધારામંડપધારાંબુસીકરૈસ્તત્તનૂલતામ્ 4.1.34.
બીજીએ ઠંડા પાણીના છાંટા એની દેહ પર છાંટ્યા.
જલાર્દ્રવાસસા કાચિદેતસ્યાસ્તનુમાવૃણોત્
કોઈએ પાણીમાં ભીંજવેલા કપડાંથી એની દેહ ઢાંકી.
પદ્મિનીદલશય્યા ચ કાચિત્યરચયન્મૃદુમ્
બીજીએ કમળના પાંદડાની નરમ શૈયા તૈયાર કરી.
મુક્તાકલાપં રચયાંચક્રે વક્ષોજમંડલે
કોઈએ એની છાતી પર પહેરાવવા માટે મુક્તાની માળા બનાવી.
સ્વાપયામાસ તન્વંગીં સ્રવચ્છીતાંબુશીતલે
બધાએ એ પાતળી દેહવાળી સ્ત્રીને ઠંડા, પાણીથી ભીંજાયેલા સ્થાન પર સુવાડી.
અતિતાપપરીતાંગી તાઃ સખીઃ પ્રત્યભાષત
ઘણો તાપ સહન કરતી એ સ્ત્રીએ પોતાની સખીઓને બોલાવી.
ઉપચારાનિમાન્સવાર્ન્દૂરી કુરુત મા ચિરમ્
એણે કહ્યું, 'આ બધા ઉપચાર જલદી લાવો, મોડું ન કરો.'
દૃષ્ટ્વા ચિત્રપટીમેષા સદ્યો વિહ્વલતામગાત્
ચિત્રવાળા કપડાંને જોઈને, એ તરત જ ગભરાઈ ગઈ.
અતશ્ચિત્રપટીસ્પર્શાત્પરિતાપં વિહાસ્યતિ
આ ચિત્રવાળા કપડાંના સ્પર્શથી એનું દુઃખ ટૂંક સમયમાં દૂર થઈ જશે.
નિધાય તત્પુરઃ પ્રોચુઃ પટીં પશ્ય કલાવતિ
એના આગળ એ કપડાં મૂકી, બધાએ કહ્યું, 'કલાવતી, આ ચિત્રવાળો કપડો જો.'
સાપીષ્ટદેવતાનામ્ના તત્પટીદર્શનેન ચ 4.1.34.
તે પણ પોતાની ઇષ્ટદેવતાનું નામ લઈ અને એ વસ્ત્રને જોઈને...
અવગ્રહપરિમ્લાના વર્ષાસારૈરિવૌષધીઃ
મનમાં ઉથલપાથલથી, જેમ વરસાદની ધોધમાં ઔષધિઓ સુકાઈ જાય છે તેમ, તે પણ મલિન થઈ ગઈ.
સ્પૃષ્ટ્વા કલાવતી તાં તુ વાપીં ચિત્રગતામપિ
કલાકલાવતીએ એ રંગબેરંગી વાપીને સ્પર્શ કર્યો.
પુનર્વિચારયાંચક્રે વાપી માહાત્મ્યમુત્તમમ્
પછી તેણે ફરીથી એ વાપીના મહિમા વિશે વિચારવાનું શરૂ કર્યું.