તૃણીકૃત્ય નિજં દેહં યત્ર રાજર્ષિસત્તમઃ 4.1.33.
જ્યાં રાજર્ષિ શ્રેષ્ઠ પોતાનું શરીર ઘાસ સમાન માનીને રહે છે.
એષા મત્સ્યોદરી રમ્યા યત્સ્નાતો માનવોત્તમઃ 4.1.33.
આ સુંદર મત્યોદરી એ છે, જ્યાં મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠે સ્નાન કર્યું હતું.
ચતુર્વેદેશ્વરશ્ચૈષ ચતુર્વેદધરો વિધિઃ 4.1.33.
એ ચતુર્વેદોના સ્વામી છે, ચતુર્વેદ ધારણ કરનાર નિયમરૂપ છે.
વૈરોચનેશ્વરશ્ચૈષ પુરઃ પ્રહ્લાદકેશવાત્ 4.1.33.
એ વિરોચનના વંશના સ્વામી છે, પ્રહલાદ અને કેશવના સમક્ષ ઉભા છે.
બિંદુમાધવભક્તો યસ્તં યમોપિ નમસ્યતિ 4.1.33.
જે બિંદુમાધવના ભક્ત છે, જેમને યમ પણ વંદન કરે છે.
નિર્વાણનરસિંહોયં ભક્તનિર્વાણકારણમ્
એ મુક્તિના નરસિંહ છે, પોતાના ભક્તોને મુક્તિ આપનાર કારણ છે.
યસ્યાર્ચનાલ્લભેજ્જંતુઃ પ્રિયત્વં સર્વજન્તુષુ 4.1.33.
જેની પૂજા કરવાથી કોઈ પણ પ્રાણી સર્વ પ્રાણીઓમાં પ્રિય બને છે.
કાલેશ્વરકપર્દીશૌ ચરણાવતિનિર્મલૌ 4.1.33.
કાળેશ્વર અને કપર્દીશ્વરના ચરણો નિર્મળ અને પવિત્ર છે.
અશોકાખ્યમિદં તીર્થં ગંગાકેશવ એષ વૈ 4.1.33.
આ અશોક નામનું તીર્થ છે અને આ ગંગાકેશવ છે.
સ્વર્ગદ્વારાત્પુરોભાગે શ્રીમતીં મણિકર્ણિકામ્
સ્વર્ગના દ્વાર સામે શ્રીમંત મણિકર્ણિકા છે.
સંસારસર્પદષ્ટાનાં જંતૂનાં યત્ર શંકરઃ
જ્યાં સંસારરૂપ સાપના દંશથી પીડિત જીવોને શંકર આશ્રય આપે છે.
ન કાપિલેન યોગેન ન સાંખ્યેન ન ચ વ્રતૈઃ
કપિલના યોગથી, સાંખ્યથી કે વ્રતોથી પણ નહિ.
વૈકુંઠે વિષ્ણુભવને વિષ્ણુભક્તિપરાયણાઃ
વૈકુંઠ, જે વિષ્ણુનું નિવાસસ્થાન છે, ત્યાં વિષ્ણુભક્તિમાં તલીન રહેનારા લોકો વસે છે.
હુત્વાગ્નિહોત્રમપિ ચ યાવજ્જીવં દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, જેમણે આખું જીવન અગ્નિહોત્ર યજ્ઞ કર્યો છે,
વેદાન્પઠિત્વા વિધિવદ્બ્રહ્મયજ્ઞરતા ભુવિ
જે લોકોએ નિયમ પ્રમાણે વેદો ભણ્યા છે અને પૃથ્વી પર બ્રહ્મયજ્ઞમાં રત રહ્યા છે,
ઇષ્ટ્વા ક્રતૂનપિ નૃપા બહૂન્પર્યાપ્તદક્ષિણાન્
હે રાજાઓ, જેમણે યથાયોગ્ય દક્ષિણાથી અનેક યજ્ઞો કર્યા છે,
સીમંતિન્યોપિ સતતં પતિવ્રતપરાયણાઃ
ગામના સીમાડે રહેતી સ્ત્રીઓ પણ, જે હંમેશા પતિવ્રતામાં સ્થિર રહે છે,
વૈશ્યા અપિ ચ સેવંતે ન્યાયોપાર્જિતસંપદઃ
અને વૈશ્ય લોકો પણ, જે ન્યાયપૂર્વક મેળવેલી સંપત્તિથી સેવા કરે છે,
ત્યક્ત્વા પુત્રકલત્રાદિ સચ્છૂદ્રા ન્યાયમાર્ગગાઃ 4.1.34.
અને સારા શૂદ્રો, જે પુત્ર, પત્ની વગેરેને ત્યજીને સત્યમાર્ગે ચાલે છે,
યાવજ્જીવં ચરંતોપિ બ્રહ્મચર્ય જિતેંદ્રિયાઃ
જે લોકો આખું જીવન બ્રહ્મચર્ય પાળી, ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખે છે,
અતિથીનપિ સંતર્પ્ય પંચયજ્ઞરતા અપિ
અને જે મહેમાનોને તૃપ્ત કરે છે તથા પાંછ યજ્ઞોમાં નિષ્ઠા રાખે છે,
વાનપ્રસ્થાશ્રમયુજો જ્ઞાત્વા નિર્વાણસાધનમ્
જે વાનપ્રસ્થ આશ્રમમાં પ્રવેશી, મોક્ષના ઉપાય જાણે છે,
અનન્યસાધનાં મુક્તિં જ્ઞાત્વા શાસ્ત્રૈરનેકધા
અને અનેક શાસ્ત્રો દ્વારા, બીજું કોઈ સાધન ન જોઈએ એવી મુક્તિને સમજ્યા છે,
દંડયિત્વા મનોવાચં કાયં નિત્યં ત્રિદંડિનઃ
જે ત્રિદંડ ધારણ કરીને, મન, વાણી અને કાયાને હંમેશા નિયંત્રિત રાખે છે,
શિખી મુંડી જટી વાપિ કૌપીની વા દિગંબરઃ
કોઈ શિખાધારી હોય, કોઈ મુંડન કરાવનાર, કોઈ જટાવાળા, કોઈ ફક્ત કૌપીન ધારણ કરતો હોય કે દિગંબર હોય,
તપઃકર્તું ન શક્તા યે દાનં વા દાતુમક્ષમાઃ ૧- હેલયૈષા યથા દદ્યાન્નિર્વાણં મણિકર્ણિકા
જે લોકો તપ કરવાને અસમર્થ છે કે દાન આપી શકતા નથી—એ લોકો જો અચાનક પણ આપે, તો મણિકર્ણિકા તેમને મોક્ષ આપે છે.
અનશનવ્રતભૃતે ત્રિકાલાભ્યવહારિણે 4.1.34.
જે ઉપવાસનું વ્રત રાખે છે અથવા દિવસમાં ત્રણ વખત ભોજન કરે છે,
યથોક્તમાચરેદેકો નિષ્ઠા પાશુપતંવ્રતમ્
જે એકલાએ, શાસ્ત્રોક્ત રીતે, પાશુપત વ્રત નિષ્ઠાપૂર્વક પાળે છે,
દૃષ્ટાત્ર વપુષઃ પાતે દ્વયોશ્ચ સદૃશી ગતિઃ
અહીં, જ્યારે શરીર છૂટે છે, ત્યારે બન્નેને સમાન અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે.
સ્વર્ગદ્વારે વિશેયુર્યે વિગાહ્ય મણિકર્ણિકામ્
જે લોકો મણિકર્ણિકામાં ડૂબકી લગાવીને પ્રવેશે છે, તેઓ સ્વર્ગના દ્વાર સુધી પહોંચે છે.