સા પ્રત્યહં જ્ઞાનવાપ્યાં સ્નાયં સ્નાયં શિવાલયે 4.1.33.
તે દરરોજ જ્ઞાનરૂપ તળાવમાં અને શિવમંદિરમાં વારંવાર સ્નાન કરે છે.
તત્પાદપ્રતિબિંબેષુ રેખા શષ્પાંકુરં ચરન્
તેના પગના પ્રતિબિંબમાં, એક રેખા ઘાસના કોમળ અંકુર જેવી હળવે હળવે ચાલે છે.
તદાસ્ય પંકજં હિત્વા યૂનાં નેત્રાલિમાલયા
એ સમયે, તેના કમળ જેવા મુખને છોડીને, યુવાનોએ આંખોની માળા ગૂંથી છે.
સુલોચનાપિ સા કન્યા પ્રેક્ષેતાસ્યં ન કસ્યચિત્
સુંદર આંખો ધરાવતી એ કન્યા પણ, ક્યારેય કોઈના મુખ તરફ નજર ઉઠાવતી નથી.
સુશીલા શીલસંપન્ના રહસ્તદ્વિરહાતુરૈઃ
સુશીલ અને સારા સ્વભાવથી યુક્ત, તે એકાંતમાં રહે છે અને વિયોગમાં વ્યાકુળ રહે છે.
ધનૈસ્તસ્યાજનેતાપિ યુવભિઃ પ્રાર્થિતો બહુ
ધનથી તેને મેળવવી શક્ય હોવા છતાં, યુવાનો દ્વારા તે ઘણીવાર ઇચ્છાયેલી હતી.
જ્ઞાનોદતીર્થભજનાત્સા સુશીલા કુમાગ્કિા
પવિત્ર તીર્થોની ભક્તિ અને જ્ઞાનના ઉદયથી, એ સુંસારી અને સદ્ગુણવાળી બની ગઈ, હે કુમાગ્કિયા.
કદાચિદેકદા તાં તુ પ્રસુપ્તાં સદનાંગણે
એક વખત, એ પોતાના ઘરનાં આંગણામાં ઊંઘી રહી હતી.
વ્યોમવર્ત્મનિતાં રાત્રૌ યાવન્મલયપર્વતમ્
રાત્રે, જ્યારે એ આકાશમાં મુસાફરી કરતી હતી અને મલય પર્વત સુધી પહોંચી હતી,
રાક્ષસો ભીષણવપુઃ કપાલકૃતકુંડલઃ
ત્યારે એક ભયાનક આકાર ધરાવતો, ખોપરીનાં કુંડળ પહેરેલો રાક્ષસ ત્યાં આવ્યો.
રાક્ષસ ઉવાચ મમદૃગ્ગોચરં યાતો વિદ્યાધરકુમારક 4.1.33.
રાક્ષસે કહ્યું: 'એ વિદ્યાધર યુવાન હવે મારી નજરે આવી ગયો છે.'
ઇતિ શ્રુત્વાથ સા વાક્યં વ્યાઘ્રાઘ્રાતા મૃગી યથા
આ વાત સાંભળીને, એ હરણીને વાઘની વાસે ડરી જાય તેમ, ભયભીત થઈ ગઈ.
નિજઘાન ત્રિશૂલેન રક્ષો વિદ્યાધરં ચ તમ્
રાક્ષસે પોતાના ત્રિશૂળથી એ વિદ્યાધર યુવાનને ઘાયલ કર્યો.
તદ્ભીષણત્રિશૂલેન ભિન્નોસ્કો મહાબલઃ
એ ભયાનક ત્રિશૂળથી, એ શક્તિશાળી યુવાનની છાતી ભેદાઈ ગઈ.
નરમાંસવસામત્તં વિદ્યુન્માલિનમાહવે
માણસના માંસ અને ચરબીથી મસ્ત, વીજળી જેવી ઝાંખી પહેરેલી એ યુદ્ધમાં હતો.
રાક્ષસો મૃત્યુવશગો વજ્રેણેવ મહીધરઃ
મૃત્યુના વશમાં આવેલા રાક્ષસ, વીજળીના ઘા ખાધેલા પર્વત જેવો પડી ગયો.
ઉવાચ ગદ્ગદં વાક્યં વિઘૂર્ણિત વિલોચનઃ
એના નેત્રો ફરતા હતા અને એ તૂટેલા અવાજે બોલ્યો.
જહૌ પ્રાણાન્રણે વીરસ્તાં પ્રિયાં પરિતઃ સ્મરન્
યુદ્ધમાં એ વીર પોતાનાં પ્રિયજનને યાદ કરતાં જીવ ત્યજી ગયો.
અનન્યપૂર્વસંસ્પર્શ સુખં સમનુભૂય સા
એ યુવતીએ, પહેલાં ક્યારેય અનુભવ્યો ન હોય એવો સ્પર્શનો આનંદ અનુભવ્યો.
લિંગત્રયશરીરિણ્યાસ્તસ્યાઃ સાન્નિધ્યતઃ સ હિ
ત્રણ લિંગ ધરાવતી એના સાથથી,
રણે પણીકૃતપ્રાણો વિદ્યાધરસુતોપિ સઃ 4.1.33.
યુદ્ધમાં પોતાનું જીવન દાવ પર લગાવનાર એ વિદ્યાધરપુત્ર પણ,
ધ્યાયંતી સાપિ તં બાલા વિદ્યાધરકુમારકમ્
એ યુવતી પણ સતત એ વિદ્યાધર યુવાનને સ્મરણ કરતી રહી.
સુતો મલયકેતોસ્તાં કાલેન પરિણીતવાન્
સમય જતાં, મલયકેતુના પુત્રએ એ યુવતી સાથે લગ્ન કર્યા.
સાપિ પ્રાગ્વાસનાયોગાલ્લિંગાર્ચનરતા સતી
એ પણ, પૂર્વજન્મની વૃત્તિએ, લિંગની આરાધનામાં તત્પર રહી.
મુક્તા વૈદૂર્ય માણિક્ય પુષ્પરાગેભ્ય એવ સા
તે સ્ત્રીને મુક્તા, વૈદૂર્ય, માણિક્ય અને લાલ ફૂલો વડે શોભાવાળી બનાવવામાં આવી હતી.
કલાવતી માલ્યકેતું પતિં પ્રાપ્ય પતિવ્રતા
કલાવતી, જે પોતાના પતિ પ્રત્યે સંપૂર્ણ વફાદાર હતી, તેને માલ્યકેતુ પતિ રૂપે મળ્યા.
એકદા કશ્ચિદૌદીચ્યો માલ્યકેતું નરેશ્વરમ્
એક દિવસ, ઉત્તર તરફનો એક માણસ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા માલ્યકેતુ પાસે આવ્યો.
મુહુર્મુહુઃ પ્રપશ્યંતી રહસિ પ્રાણદેવતામ્
તે વારંવાર ગુપ્ત રીતે પોતાના પ્રિય પતિને, જે તેના જીવનના દેવ હતા, નિહાળતી રહી.
ક્ષણમુન્મીલ્ય નયને કૃત્વા નેત્રાતિથિં પટીમ્
થોડા ક્ષણ માટે આંખો ખોલી, તેણે પોતાની નજરને મહેમાન બનાવી, દૃષ્ટિથી પડદો રચ્યો.
સંભેદોયમસે રમ્ય ઉપલોલાર્કમગ્રતઃ 4.1.33.
આ મીઠો મિલન એ રીતે આનંદદાયક છે, જેમ કે અમારી સામે રમતો સૂર્ય.