તચ્ચારુલોચનક્ષેત્રે વિચરંતૌ ચ ખંજનૌ 4.1.33.
તેની સુંદર આંખોના મેદાનમાં બે ખંજણ પક્ષીઓ ફરતા રહે છે.
સુદત્યા રદનશ્રેણી છેદેષુ વિષમેષુણા
સુદતીના દાંતની પંક્તિમાં, અસમાન ખાંચોમાં, તીક્ષ્ણ બાણ સમાયેલો છે.
પ્રાયો મદન ભૂપાલ હર્મ્ય રત્નાંતરે શુભે
હે રાજા, કામદેવ સામાન્ય રીતે તેના રત્નજડિત મહેલના સુંદર આંતરિક ભાગમાં વસે છે.
સ્વર્ગે મર્ત્યે ચ પાતાલે નૈષા રેખા ક્વચિત્સ્ત્રિયામ્
સ્વર્ગમાં, પૃથ્વી પર કે પાતાળમાં, આવી રેખા કોઈ સ્ત્રીમાં ક્યારેય જોવા મળતી નથી.
શંકે ચિત્ત ભુવો રાજ્ઞો લસત્પટકુટીદ્વયમ્
હે મન, મને શંકા છે કે રાજાનું હૃદય તેના ઝગમગતા વસ્ત્રના બે પલળિયાં વચ્ચે ફસાઈ ગયું છે.
અનંગભૂ નિયમતોઽદૃશ્યે મધ્યે નતભ્રુવઃ
હે અનંગભૂ, નિયમ પ્રમાણે, અદૃશ્ય એક તેના વાંકા ભ્રૂઓની વચ્ચે જ મળે છે.
તસ્યા નાભીદરીં પ્રાપ્ય કંદર્પોઽનંગતા ગતઃ
તેના નાભિગહ્વરમાં પહોંચી, કામદેવ શરીરવિહોણો થઈ ગયો છે.
ગુરુણૈતન્નિતંબેન મહામન્મથ દીક્ષયા
આના ભારે નિતંબથી, મહાન મનમથની દીક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે.
ઊરુસ્તંભેન ચૈતસ્યાઃ સ્તંભવત્કસ્યનો મનઃ
અને તેના જાંઘના સ્તંભથી, કોનું મન અડગ ન રહી શકે?
પાદાંગુષ્ઠનખજ્યોતિઃ પ્રભયા કસ્ય ન પ્રભા
તેના પગના અંગુઠાના નખની ઝગમગથી, કોની તેજસ્વિતા મલિન ન થાય?
સા પ્રત્યહં જ્ઞાનવાપ્યાં સ્નાયં સ્નાયં શિવાલયે 4.1.33.
તે દરરોજ જ્ઞાનરૂપ તળાવમાં અને શિવમંદિરમાં વારંવાર સ્નાન કરે છે.
તત્પાદપ્રતિબિંબેષુ રેખા શષ્પાંકુરં ચરન્
તેના પગના પ્રતિબિંબમાં, એક રેખા ઘાસના કોમળ અંકુર જેવી હળવે હળવે ચાલે છે.
તદાસ્ય પંકજં હિત્વા યૂનાં નેત્રાલિમાલયા
એ સમયે, તેના કમળ જેવા મુખને છોડીને, યુવાનોએ આંખોની માળા ગૂંથી છે.
સુલોચનાપિ સા કન્યા પ્રેક્ષેતાસ્યં ન કસ્યચિત્
સુંદર આંખો ધરાવતી એ કન્યા પણ, ક્યારેય કોઈના મુખ તરફ નજર ઉઠાવતી નથી.
સુશીલા શીલસંપન્ના રહસ્તદ્વિરહાતુરૈઃ
સુશીલ અને સારા સ્વભાવથી યુક્ત, તે એકાંતમાં રહે છે અને વિયોગમાં વ્યાકુળ રહે છે.
ધનૈસ્તસ્યાજનેતાપિ યુવભિઃ પ્રાર્થિતો બહુ
ધનથી તેને મેળવવી શક્ય હોવા છતાં, યુવાનો દ્વારા તે ઘણીવાર ઇચ્છાયેલી હતી.
જ્ઞાનોદતીર્થભજનાત્સા સુશીલા કુમાગ્કિા
પવિત્ર તીર્થોની ભક્તિ અને જ્ઞાનના ઉદયથી, એ સુંસારી અને સદ્ગુણવાળી બની ગઈ, હે કુમાગ્કિયા.
કદાચિદેકદા તાં તુ પ્રસુપ્તાં સદનાંગણે
એક વખત, એ પોતાના ઘરનાં આંગણામાં ઊંઘી રહી હતી.
વ્યોમવર્ત્મનિતાં રાત્રૌ યાવન્મલયપર્વતમ્
રાત્રે, જ્યારે એ આકાશમાં મુસાફરી કરતી હતી અને મલય પર્વત સુધી પહોંચી હતી,
રાક્ષસો ભીષણવપુઃ કપાલકૃતકુંડલઃ
ત્યારે એક ભયાનક આકાર ધરાવતો, ખોપરીનાં કુંડળ પહેરેલો રાક્ષસ ત્યાં આવ્યો.
રાક્ષસ ઉવાચ મમદૃગ્ગોચરં યાતો વિદ્યાધરકુમારક 4.1.33.
રાક્ષસે કહ્યું: 'એ વિદ્યાધર યુવાન હવે મારી નજરે આવી ગયો છે.'
ઇતિ શ્રુત્વાથ સા વાક્યં વ્યાઘ્રાઘ્રાતા મૃગી યથા
આ વાત સાંભળીને, એ હરણીને વાઘની વાસે ડરી જાય તેમ, ભયભીત થઈ ગઈ.
નિજઘાન ત્રિશૂલેન રક્ષો વિદ્યાધરં ચ તમ્
રાક્ષસે પોતાના ત્રિશૂળથી એ વિદ્યાધર યુવાનને ઘાયલ કર્યો.
તદ્ભીષણત્રિશૂલેન ભિન્નોસ્કો મહાબલઃ
એ ભયાનક ત્રિશૂળથી, એ શક્તિશાળી યુવાનની છાતી ભેદાઈ ગઈ.
નરમાંસવસામત્તં વિદ્યુન્માલિનમાહવે
માણસના માંસ અને ચરબીથી મસ્ત, વીજળી જેવી ઝાંખી પહેરેલી એ યુદ્ધમાં હતો.
રાક્ષસો મૃત્યુવશગો વજ્રેણેવ મહીધરઃ
મૃત્યુના વશમાં આવેલા રાક્ષસ, વીજળીના ઘા ખાધેલા પર્વત જેવો પડી ગયો.
ઉવાચ ગદ્ગદં વાક્યં વિઘૂર્ણિત વિલોચનઃ
એના નેત્રો ફરતા હતા અને એ તૂટેલા અવાજે બોલ્યો.
જહૌ પ્રાણાન્રણે વીરસ્તાં પ્રિયાં પરિતઃ સ્મરન્
યુદ્ધમાં એ વીર પોતાનાં પ્રિયજનને યાદ કરતાં જીવ ત્યજી ગયો.
અનન્યપૂર્વસંસ્પર્શ સુખં સમનુભૂય સા
એ યુવતીએ, પહેલાં ક્યારેય અનુભવ્યો ન હોય એવો સ્પર્શનો આનંદ અનુભવ્યો.
લિંગત્રયશરીરિણ્યાસ્તસ્યાઃ સાન્નિધ્યતઃ સ હિ
ત્રણ લિંગ ધરાવતી એના સાથથી,